शिवपुराणम्

ध्यात्वा बाह्यक्रमेणैव पूजां निर्वर्तयेद्धिया समिदाज्यादिभिः पश्चान्नाभौ होमं च भावयेत्

असं ध्यान करून, मग बाह्य पद्धतीने मनाने पूजा करावी, आणि नंतर नाभीमध्ये समिधा, तूप इत्यादींसह होमाचं ध्यान करावं.

भ्रूमध्ये च शिवं ध्यायेच्छुद्धदीपशिखाकृतिम् इत्थमंगे स्वतंत्रे वा योगे ध्यानमये शुभे

भ्रूमध्ये शुद्ध दीपशिखेसारखा शिवाचं ध्यान करावं; अशा प्रकारे शरीरात, किंवा स्वतंत्रपणे, शुभ ध्यान किंवा योगात हे करावं.

अग्निकार्यावसानं च सर्वत्रैव समो विधिः अथ चिंतामयं सर्वं समाप्याराधनक्रमम्

अग्निकर्म संपल्यावर सर्वत्र हाच नियम आहे; नंतर संपूर्ण मानसिक पूजेची प्रक्रिया पूर्ण करावी.

लिंगे च पूजयेद्देवं स्थंडिले वानले ऽपि वा

लिंगात, स्थंडिलावर किंवा अग्नित देखील देवाची पूजा करावी.

प्रोक्षयेन्मूलमंत्रेण पूजास्थानं विशुद्धये गन्धचन्दनतोयेन पुष्पं तत्र विनिक्षिपेत्

पूजेचं स्थान शुद्ध करण्यासाठी मूलमंत्राने पाणी शिंपडावं, आणि तिथे चंदनमिश्रित पाण्यात फुल अर्पण करावं.

अस्त्रेणोत्सार्य वै विघ्नानवगुण्ठ्य च वर्मणा अस्त्रं दिक्षु प्रविन्यस्य कल्पयेदर्चनाभुवम्

शस्त्राच्या साहाय्याने सर्व अडथळे दूर करून, त्यांना कवचाने झाकावे. मग त्या शस्त्राचा सर्व दिशांना उपयोग करून, पूजा करण्यासाठी जागा तयार करावी.

तत्र दर्भान्परिस्तीर्य क्षालयेत्प्रोक्षणादिभिः संशोध्य सर्वपात्राणि द्रव्यशुद्धिं समाचरेत्

त्या जागी कुश घालून, पाणी शिंपडून व इतर विधी करून ती जागा स्वच्छ करावी. सर्व भांडी नीट धुवावीत आणि पूजेसाठी लागणारी सर्व वस्तू शुद्ध कराव्यात.

प्रोक्षणीमर्ध्यपात्रं च पाद्यपात्रमतः परम् तथैवाचमनीयस्य पात्रं चेति चतुष्टयम्

पाणी शिंपडण्यासाठीचे भांडे, पाय धुण्याचे भांडे, आणि तोंड धुण्यासाठीचे भांडे—ही चारही भांडी व्यवस्थित ठेवावीत.

प्रक्षाल्य प्रोक्ष्य वीक्ष्याथ क्षिपेत्तेषु जलं शिवम् पुण्यद्रव्याणि सर्वाणि यथालाभं विनिक्षिपेत्

सर्व भांडी धुऊन, पाणी शिंपडून, नीट पाहून त्यात शुभ पाणी टाकावे. मिळतील त्या सर्व पवित्र वस्तू त्यात ठेवाव्यात.

रत्नानि रजतं हेम गन्धपुष्पाक्षतादयः फलपल्लवदर्भांश्च पुण्यद्रव्याण्यनेकधा

रत्ने, चांदी, सोने, सुगंधी द्रव्ये, फुले, अक्षता, फळे, कोवळी पालवी आणि कुशाची पाती—या सर्व विविध पवित्र वस्तू आहेत.

स्नानोदके सुगन्धादि पानीये च विशेषतः शीतलानि मनोज्ञानी कुसुमादीनि निक्षिपेत्

स्नानाच्या पाण्यात आणि विशेषतः पिण्याच्या पाण्यात गार आणि मनाला आनंद देणाऱ्या फुले व इतर वस्तू टाकाव्यात.

उशीरं चन्दनं चैव पाद्ये तु परिकल्पयेत् जातिकंकोलकर्पूरबहुमूलतमालकान्

पाय धुण्याच्या पाण्यात उशीर, चंदन, जाई, कोला, कपूर, बहुमूळ आणि तमाळ ठेवावेत.

क्षिपेदाचमनीये च चूर्णयित्वा विशेषतः एलां पात्रेषु सर्वेषु कर्पूरं चन्दनं तथा

तोंड धुण्याच्या भांड्यात विशेषतः वाटून, वेलची, कपूर आणि चंदन सर्व भांड्यांत टाकावेत.

कुशाग्राण्यक्षतांश्चैव यवव्रीहितिलानपि आज्यसिद्धार्थपुष्पाणि भसितञ्चार्घ्यपात्रके

अर्घ्याच्या भांड्यात कुशाची पाती, अक्षता, ज्वारी, तिळ, तूप, मोहरी, फुले आणि भस्म ठेवावीत.

कुशपुष्पयवव्रीहिबहुमूलतमालकान् प्रक्षिपेत्प्रोक्षणीपात्रे भसितं च यथाक्रमम्

पाणी शिंपडण्याच्या भांड्यात कुशाची फुले, ज्वारी, बहुमूळ, तमाळ आणि भस्म योग्य क्रमाने ठेवावीत.

सर्वत्र मन्त्रं विन्यस्य वर्मणावेष्ट्य बाह्यतः पश्चादस्त्रेण संरक्ष्य धेनुमुद्रां प्रदर्शयेत्

प्रत्येक ठिकाणी मंत्र ठेवावा, त्यावर बाहेरून कवच घालावे, मग शस्त्राने त्याचे रक्षण करावे आणि शेवटी गायीची मुद्रा दाखवावी.

पूजाद्रव्याणि सर्वाणि प्रोक्षणीपात्रवारिणा सम्प्रोक्ष्य मूलमंत्रेण शोधयेद्विधिवत्ततः

सर्व पूजेच्या वस्तूंवर शिंपडण्याच्या भांड्यातील पाणी शिंपडावे, मूलमंत्राने त्या वस्तू शुद्ध कराव्यात आणि सर्व विधी नीट पार पाडावेत.

पात्राणां प्रोक्षणीमेकामलाभे सर्वकर्मसु साधयेदर्घ्यमद्भिस्तत्सामान्यं साधकोत्तमः

जर सर्व कर्मांसाठी एकच पाणी शिंपडण्याचे भांडे असेल, तर उत्तम साधकाने त्याच भांड्यातून अर्घ्याचे पाणी तयार करावे, जसे नेहमी केले जाते.

ततो विनायकं देवं भक्ष्यभोज्यादिभिः क्रमात् पूजयित्वा विधानेन द्वारपार्श्वे ऽथ दक्षिणे

मग, गणपतीचे योग्य विधीने, खाण्याच्या आणि इतर नैवेद्याने, दाराच्या दक्षिण बाजूला पूजन करावे.

अन्तःपुराधिपं साक्षान्नन्दिनं सम्यगर्चयेत् चामीकराचलप्रख्यं सर्वाभरणभूषितम्

मग, अंतःपुराचा स्वामी असलेल्या नंदीचे सर्व अलंकारांनी सुशोभित, सोन्यासारखा तेजस्वी असा योग्य प्रकारे पूजन करावे.

बालेन्दुमुकुटं सौम्यं त्रिनेत्रं च चतुर्भुजम् दीप्तशूलमृगीटंकतिग्मवेत्रधरं प्रभुम्

तो सौम्य, डोक्यावर चंद्रकोर असलेला, तीन डोळे आणि चार हात असलेला, तेजस्वी त्रिशूळ, हरीण, टोकदार काठी धारण करणारा आणि सर्वांचा स्वामी आहे.

चन्द्रबिम्बाभवदनं हरिवक्त्रमथापि वा उत्तरे द्वारपार्श्वस्य भार्यां च मरुतां सुताम्

त्याचा चेहरा चंद्राच्या पूर्णाकृतीसारखा किंवा हरिच्या मुखासारखा आहे. दाराच्या उत्तरेकडील बाजूला त्याची पत्नी, वायूची कन्या, हिचे पूजन करावे.

सुयशां सुव्रतामम्बां पादमण्डनतत्पराम् पूजयित्वा प्रविश्यान्तर्भवनं परमेष्ठिनः

सुयशा, उत्तम व्रतधारी, पायांची शोभा वाढविण्यात मग्न असलेल्या आईचे पूजन करून मग परमेश्वराच्या अंतर्भवनात प्रवेश करावा.

संपूज्य लिङ्गं तैर्द्रव्यैर्निर्माल्यमपनोदयेत् प्रक्षाल्य पुष्पं शिरसि न्यसेत्तस्य विशुद्धये

त्या द्रव्यांनी लिंगाची पूजा करून, वापरलेली फुले वगैरे बाजूला काढावीत, लिंग स्वच्छ धुवून त्याच्या शिरावर एक फूल ठेवावे, त्याच्या शुद्धीसाठी.

पुष्पहस्तो जपेच्छक्त्या मन्त्रं मन्त्रविशुद्धये ऐशान्यां चण्दमाराध्य निर्माल्यं तस्य दापयेत्

हातात फूल घेऊन, मंत्राची शुद्धी व्हावी म्हणून शक्य तितक्या सामर्थ्याने मंत्राचा जप करावा; ईशान्य दिशेला चंडाचे पूजन करून, त्याची वापरलेली सामग्री दूर करवावी.

कल्पयेदासनं पश्चादाधारादि यथाक्रमम् आधारशक्तिं कल्याणीं श्यामां ध्यायेदधो भुवि

नंतर आसन नीट लावावे आणि त्यानंतर आधार वगैरे योग्य क्रमाने मांडावे; जमिनीखाली शुभ, काळ्या रंगाची आधारशक्ती आहे असे ध्यान करावे.

तस्याः पुरस्तादुत्कंठमनंतं कुण्डलाकृतिम् धवलं पञ्चफणिनं लेलिहानमिवाम्बरम्

त्या आधारशक्तीच्या पुढे, शेवट नसलेली, वेटोळ्यासारखी, पांढरी, पाच फणांची, आकाश चाटणारी अशी एक मूर्ती ध्यानात आणावी.

तस्योपर्यासनं भद्रं कण्ठीरवचतुष्पदम् धर्मो ज्ञानं च वैराग्यमैश्वर्यञ्च पदानि वै

त्या आधारशक्तीच्या वरती, सुंदर चार पायांचे, पाटासारखे एक आसन आहे; त्याचे चार पाया म्हणजे धर्म, ज्ञान, वैराग्य आणि ऐश्वर्य.

आग्नेयादिश्वेतरक्तपीतश्यामानि वर्णतः अधर्मादीनि पूर्वादीन्युत्तरांतान्यनुक्रमात्

हे चार पाया आग्नेय दिशेपासून अनुक्रमे पांढरे, लाल, पिवळे आणि काळे रंगाचे आहेत; अधर्म वगैरे पूर्व दिशेपासून उत्तर दिशेपर्यंत योग्य क्रमाने ठेवले आहेत.