शिवपुराणम्

सर्वोपमानरहितं सानुगं सपरिच्छदम् ततः संचिंतयेत्तस्य वामभागे महेश्वरीम्

ज्याची कुठल्याही गोष्टीशी तुलना होऊ शकत नाही, जो आपल्या सेवकांसह आणि परिवारासह आहे, त्याच्या डाव्या बाजूला महेश्वरीचं ध्यान करावं.

प्रफुल्लोत्पलपत्राभां विस्तीर्णायतलोचनाम् पूर्णचंद्राभवदनां नीलकुंचितमूर्धजाम्

पूर्ण उमललेल्या निळ्या कमळाच्या पाकळ्यांसारखी मोठी, रुंद डोळे, पूर्ण चंद्रासारखं तेजस्वी मुख, आणि काळी, वळवलेल्या केसांची ती आहे.

नीलोत्पलदलप्रख्यां चन्द्रार्धकृतशेखराम् अतिवृत्तघनोत्तुंगस्निग्धपीनपयोधराम्

निळ्या कमळाच्या पाकळ्यांसारखी कांती, चंद्रकोरी मस्तकावर शोभणारी, अत्यंत भरदार, गोल, गुळगुळीत आणि उठावदार स्तन असलेली ती आहे.

तनुमध्यां पृथुश्रोणीं पीतसूक्ष्मवराम्बराम् सर्वाभरणसंपन्नां ललाटतिलकोज्ज्वलाम्

कंबर बारीक, नितंब भरदार, पिवळ्या रंगाच्या सूक्ष्म वस्त्रात, सर्व दागिन्यांनी सजलेली आणि कपाळावर तेजस्वी टिळा असलेली ती आहे.

विचित्रपुष्पसंकीर्णकेशपाशोपशोभिताम् सर्वतो ऽनुगुणाकारां किंचिल्लज्जानताननाम्

तिचे केस विविध फुलांनी सजवलेले आणि गुंफलेले, तिचं रूप सर्व बाजूंनी सुसंगत, आणि चेहऱ्यावर थोडीशी लाजरेपणाची छटा आहे.

हेमारविंदं विलसद्दधानां दक्षिणे करे दंडवच्चापरं हस्ते न्यस्यासीनां महासने

उजव्या हातात चमकणारं सोन्याचं कमळ आणि दुसऱ्या हातात दंड ठेवलेला, ती महाआसनावर बसलेली आहे.

पाशविच्छेदिकां साक्षात्सच्चिदानंदरूपिणीम् एवं देवं च देवीं च ध्यात्वासनवरे शुभे

पाश तोडणारी वस्तू हातात, सच्चिदानंदस्वरूप असलेली; अशा प्रकारे देव आणि देवीचं शुभ आसनावर ध्यान करावं.

सर्वोपचारवद्भक्त्या भावपुष्पैस्समर्चयेत् अथवा परिकल्प्यैवं मूर्तिमन्यतमां विभोः

सर्व प्रकारच्या उपचारांनी आणि भक्तीने, मनाच्या फुलांनी पूजा करावी; किंवा अशाच प्रकारे प्रभूची दुसरी कोणतीही मूर्ती कल्पून पूजा करावी.

शैवीं सदाशिवाख्यां वा तथा माहेश्वरीं पराम् षड्विंशकाभिधानां वा श्रीकंठाख्यामथापि वा

शैवी, सदाशिव नावाने ओळखली जाणारी, किंवा परात्पर महेश्वरी, किंवा षड्विंशका नावाने प्रसिद्ध, किंवा श्रीकंठ अशी कोणतीही मूर्ती असो.

मन्त्रन्यासादिकां चापि कृत्वा स्वस्यां तनौ यथा अस्यां मूर्तौ मूर्तिमंतं शिवं सदसतः परम्

मंत्रन्यास वगैरे स्वतःच्या शरीरावर करून, या मूर्तीत साकार शिवाचं, जो सत्व आणि असत्व यापलीकडे आहे, ध्यान करावं.

ध्यात्वा बाह्यक्रमेणैव पूजां निर्वर्तयेद्धिया समिदाज्यादिभिः पश्चान्नाभौ होमं च भावयेत्

असं ध्यान करून, मग बाह्य पद्धतीने मनाने पूजा करावी, आणि नंतर नाभीमध्ये समिधा, तूप इत्यादींसह होमाचं ध्यान करावं.

भ्रूमध्ये च शिवं ध्यायेच्छुद्धदीपशिखाकृतिम् इत्थमंगे स्वतंत्रे वा योगे ध्यानमये शुभे

भ्रूमध्ये शुद्ध दीपशिखेसारखा शिवाचं ध्यान करावं; अशा प्रकारे शरीरात, किंवा स्वतंत्रपणे, शुभ ध्यान किंवा योगात हे करावं.

अग्निकार्यावसानं च सर्वत्रैव समो विधिः अथ चिंतामयं सर्वं समाप्याराधनक्रमम्

अग्निकर्म संपल्यावर सर्वत्र हाच नियम आहे; नंतर संपूर्ण मानसिक पूजेची प्रक्रिया पूर्ण करावी.

लिंगे च पूजयेद्देवं स्थंडिले वानले ऽपि वा

लिंगात, स्थंडिलावर किंवा अग्नित देखील देवाची पूजा करावी.

प्रोक्षयेन्मूलमंत्रेण पूजास्थानं विशुद्धये गन्धचन्दनतोयेन पुष्पं तत्र विनिक्षिपेत्

पूजेचं स्थान शुद्ध करण्यासाठी मूलमंत्राने पाणी शिंपडावं, आणि तिथे चंदनमिश्रित पाण्यात फुल अर्पण करावं.

अस्त्रेणोत्सार्य वै विघ्नानवगुण्ठ्य च वर्मणा अस्त्रं दिक्षु प्रविन्यस्य कल्पयेदर्चनाभुवम्

शस्त्राच्या साहाय्याने सर्व अडथळे दूर करून, त्यांना कवचाने झाकावे. मग त्या शस्त्राचा सर्व दिशांना उपयोग करून, पूजा करण्यासाठी जागा तयार करावी.

तत्र दर्भान्परिस्तीर्य क्षालयेत्प्रोक्षणादिभिः संशोध्य सर्वपात्राणि द्रव्यशुद्धिं समाचरेत्

त्या जागी कुश घालून, पाणी शिंपडून व इतर विधी करून ती जागा स्वच्छ करावी. सर्व भांडी नीट धुवावीत आणि पूजेसाठी लागणारी सर्व वस्तू शुद्ध कराव्यात.

प्रोक्षणीमर्ध्यपात्रं च पाद्यपात्रमतः परम् तथैवाचमनीयस्य पात्रं चेति चतुष्टयम्

पाणी शिंपडण्यासाठीचे भांडे, पाय धुण्याचे भांडे, आणि तोंड धुण्यासाठीचे भांडे—ही चारही भांडी व्यवस्थित ठेवावीत.

प्रक्षाल्य प्रोक्ष्य वीक्ष्याथ क्षिपेत्तेषु जलं शिवम् पुण्यद्रव्याणि सर्वाणि यथालाभं विनिक्षिपेत्

सर्व भांडी धुऊन, पाणी शिंपडून, नीट पाहून त्यात शुभ पाणी टाकावे. मिळतील त्या सर्व पवित्र वस्तू त्यात ठेवाव्यात.

रत्नानि रजतं हेम गन्धपुष्पाक्षतादयः फलपल्लवदर्भांश्च पुण्यद्रव्याण्यनेकधा

रत्ने, चांदी, सोने, सुगंधी द्रव्ये, फुले, अक्षता, फळे, कोवळी पालवी आणि कुशाची पाती—या सर्व विविध पवित्र वस्तू आहेत.

स्नानोदके सुगन्धादि पानीये च विशेषतः शीतलानि मनोज्ञानी कुसुमादीनि निक्षिपेत्

स्नानाच्या पाण्यात आणि विशेषतः पिण्याच्या पाण्यात गार आणि मनाला आनंद देणाऱ्या फुले व इतर वस्तू टाकाव्यात.

उशीरं चन्दनं चैव पाद्ये तु परिकल्पयेत् जातिकंकोलकर्पूरबहुमूलतमालकान्

पाय धुण्याच्या पाण्यात उशीर, चंदन, जाई, कोला, कपूर, बहुमूळ आणि तमाळ ठेवावेत.

क्षिपेदाचमनीये च चूर्णयित्वा विशेषतः एलां पात्रेषु सर्वेषु कर्पूरं चन्दनं तथा

तोंड धुण्याच्या भांड्यात विशेषतः वाटून, वेलची, कपूर आणि चंदन सर्व भांड्यांत टाकावेत.

कुशाग्राण्यक्षतांश्चैव यवव्रीहितिलानपि आज्यसिद्धार्थपुष्पाणि भसितञ्चार्घ्यपात्रके

अर्घ्याच्या भांड्यात कुशाची पाती, अक्षता, ज्वारी, तिळ, तूप, मोहरी, फुले आणि भस्म ठेवावीत.

कुशपुष्पयवव्रीहिबहुमूलतमालकान् प्रक्षिपेत्प्रोक्षणीपात्रे भसितं च यथाक्रमम्

पाणी शिंपडण्याच्या भांड्यात कुशाची फुले, ज्वारी, बहुमूळ, तमाळ आणि भस्म योग्य क्रमाने ठेवावीत.

सर्वत्र मन्त्रं विन्यस्य वर्मणावेष्ट्य बाह्यतः पश्चादस्त्रेण संरक्ष्य धेनुमुद्रां प्रदर्शयेत्

प्रत्येक ठिकाणी मंत्र ठेवावा, त्यावर बाहेरून कवच घालावे, मग शस्त्राने त्याचे रक्षण करावे आणि शेवटी गायीची मुद्रा दाखवावी.

पूजाद्रव्याणि सर्वाणि प्रोक्षणीपात्रवारिणा सम्प्रोक्ष्य मूलमंत्रेण शोधयेद्विधिवत्ततः

सर्व पूजेच्या वस्तूंवर शिंपडण्याच्या भांड्यातील पाणी शिंपडावे, मूलमंत्राने त्या वस्तू शुद्ध कराव्यात आणि सर्व विधी नीट पार पाडावेत.

पात्राणां प्रोक्षणीमेकामलाभे सर्वकर्मसु साधयेदर्घ्यमद्भिस्तत्सामान्यं साधकोत्तमः

जर सर्व कर्मांसाठी एकच पाणी शिंपडण्याचे भांडे असेल, तर उत्तम साधकाने त्याच भांड्यातून अर्घ्याचे पाणी तयार करावे, जसे नेहमी केले जाते.

ततो विनायकं देवं भक्ष्यभोज्यादिभिः क्रमात् पूजयित्वा विधानेन द्वारपार्श्वे ऽथ दक्षिणे

मग, गणपतीचे योग्य विधीने, खाण्याच्या आणि इतर नैवेद्याने, दाराच्या दक्षिण बाजूला पूजन करावे.