शिवपुराणम्

विशोष्य वायुना पश्चाद्देहं कालाग्निना दहेत् ततश्चोपरिभावेन कलास्संहृत्य वायुना

श्वासाने शरीर कोरडे करून, मग काळाग्नीने ते जाळावे. त्यानंतर, वरच्या हालचालीने त्या कलांना श्वासाने एकत्र करावे.

देहं संहृत्य वै दग्धं कलास्स्पृष्ट्वा सहाब्धिना प्लावयित्वामृतैर्देहं यथास्थानं निवेशयेत्

शरीर संहित करून, जाळून, त्या कलांना समुद्राने स्पर्श करावा; मग अमृताने शरीर ओथंबून, ते योग्य जागी स्थापन करावे.

अथ संहृत्य वै दग्धः कलासर्गं विनैव तु अमृतप्लावनं कुर्याद्भस्मीभूतस्य वै ततः

मग शरीर संहित करून, जाळून, कलांची निर्मिती न करता, अगदी राख झालेल्यालाही अमृताने ओथंबून टाकावे.

ततो विद्यामये तस्मिन्देहे दीपशिखाकृतिम् शिवान्निर्गतमात्मानं ब्रह्मरंध्रेण योजयेत्

मग त्या ज्ञानमय देहात, दिव्यतेजासारखा आणि शिवातून प्रकट झालेला आत्मा, ब्रह्मरंध्राशी एकरूप करावा.

देहस्यान्तः प्रविष्टं तं ध्यात्वा हृदयपंकजे पुनश्चामृतवर्षेण सिंचेद्विद्यामयं वपुः

त्या आत्म्याचे, जो देहाच्या आत हृदयकमळात प्रवेशलेला आहे, ध्यान करत, पुन्हा त्या ज्ञानमय देहावर अमृताचा वर्षाव करावा.

ततः कुर्यात्करन्यासं करशोधनपूर्वकम् देहन्यासं ततः पश्चान्महत्या मुद्रया चरेत्

यानंतर, हातांची शुद्धी करून करन्यास करावा आणि त्यानंतर महा-मुद्रेने देह-न्यास करावा.

अंगन्यासं ततः कृत्वा शिवोक्तेन तु वर्त्मना वर्णन्यासं ततः कुर्याद्धस्तपादादिसंधिषु

मग शिवाने सांगितलेल्या पद्धतीने अंगन्यास करून, हात, पाय आणि इतर सांध्यांवर अक्षर-न्यास करावा.

षडंगानि ततो न्यस्य जातिषट्कयुतानि च दिग्बंधमाचरेत्पश्चादाग्नेयादि यथाक्रमम्

यानंतर सहा अंगे आणि त्यांच्याशी संबंधित सहा जातींचा न्यास करून, आग्नेय दिशेपासून सर्व दिशांचे बंधन करावे.

यद्वा मूर्धादिपञ्चांगं न्यासमेव समाचरेत् तथा षडंगन्यासं च भूतशुद्ध्यादिकं विना

किंवा, डोकेपासून सुरू होणारे पाच अंगे आणि सहा अंगे यांचा न्यास, भूतशुद्धी वगैरे न करता, करावा.

एवं समासरूपेण कृत्वा देहात्मशोधनम् शिवभावमुपागम्य पूजयेत्परमेश्वरम्

अशा प्रकारे संक्षिप्त रीतीने देह आणि आत्म्याची शुद्धी करून, शिवभाव प्राप्त करून, परमेश्वराची पूजा करावी.

अथ यस्यास्त्यवसरो नास्ति वा मतिविभ्रमः स विस्तीर्णेन कल्पेन न्यासकर्म समाचरेत्

वेळ असो वा नसो, किंवा मन अस्थिर असो, तरीही विस्ताराने सांगितलेल्या पद्धतीने न्यासकर्म करावे.

तत्राद्यो मातृकान्यासो ब्रह्मन्यासस्ततः परः तृतीयः प्रणवन्यासो हंसन्यासस्तदुत्तरः

त्यात प्रथम मातृका न्यास, नंतर ब्रह्मन्यास, तिसरा प्रणव न्यास, आणि त्यानंतर हंस न्यास करावा.

पञ्चमः कथ्यते सद्भिर्न्यासः पञ्चाक्षरात्मकः एतेष्वेकमनेकं वा कुर्यात्पूजादि कर्मसु

पाचवा, ज्ञानी लोकांनी सांगितला आहे, तो म्हणजे पंचाक्षरी मंत्राचा न्यास; या सर्वांपैकी एक किंवा अनेक न्यास पूजा वगैरे कर्मात करावा.

अकारं मूर्ध्नि विन्यस्य आकारं च ललाटके इं ईं च नेत्रयोस्तद्वत् उं ऊं श्रवणयोस्तथा

'अ' डोक्यावर, 'आ' कपाळावर, 'इ' आणि 'ई' दोन्ही डोळ्यांवर, 'उ' आणि 'ऊ' दोन्ही कानांवर न्यास करावा.

ऋं ःं कपोलयोश्चैव ऌं ॡं नासापुटद्वये एमेमोष्ठद्वयोरोमौं दंतपंक्तिद्वयोः क्रमात्

'ऋ' आणि 'ॠ' गालांवर, 'ऌ' आणि 'ॡ' नाकपुड्यांवर, 'ए' आणि 'ऐ' ओठांवर, 'ओ' आणि 'औ' दातांच्या दोन रांगांवर अनुक्रमे न्यास करावा.

अं जिह्वायामथो तालुन्यः प्रयोज्यो यथाक्रमम् कवर्गं दक्षिणे हस्ते न्यसेत्पञ्चसु संधिषु

'अं' जिभेवर आणि मग तालूवर योग्य त्या ठिकाणी न्यास करावा; 'क' पासून सुरू होणारे पंचाक्षर उजव्या हाताच्या पाच सांध्यांवर ठेवावेत.

चवर्गं च तथा वामहस्तसंधिषु विन्यसेत् टवर्गं च तवर्गं च पादयोरुभयोरपि

त्याचप्रमाणे 'च' पासून सुरू होणारे अक्षर डाव्या हाताच्या सांध्यांवर, आणि 'ट' व 'त' पासून सुरू होणारे अक्षर दोन्ही पायांच्या सांध्यांवर न्यास करावे.

पफौ तु पार्श्वयोः पृष्ठे नाभौ चापि बभौ ततः न्यसेन्मकारं हृदये त्वगादिषु यथाक्रमम्

'प' आणि 'फ' दोन्ही बाजूंवर आणि पाठीवर, 'ब' आणि 'भ' नाभीवर, मग 'म' हृदयावर आणि त्वचेवर इतर ठिकाणी अनुक्रमे न्यास करावा.

यकरादिसकारांतान्न्यसेत्सप्तसु धातुषु हंकारं हृदयस्यांतः क्षकारं भ्रूयुगांतरे

'य' पासून 'स' पर्यंतची अक्षरे शरीरातील सात धातूंमध्ये न्यास करावी; 'हं' हृदयाच्या आत, आणि 'क्ष' भुवयांच्या मध्ये ठेवावे.

एवं वर्णान्प्रविन्यस्य पञ्चाशद्रुद्रवर्त्मना अंगवक्त्रकलाभेदात्पञ्च ब्रह्माणि विन्यसेत्

अशा प्रकारे पन्नास रुद्रांच्या मार्गाने अक्षरांचा न्यास करून, अंग, वदन आणि कला यांच्या विभागानुसार पाच ब्रह्मांचे न्यास करावे.

करन्यासाद्यमपि तैः कृत्वा वाथ न वा क्रमात् शिरोवदनहृद्गुह्यपादेष्वेतानि कल्पयेत्

हातांचा न्यास वगैरे या सर्वांनी क्रमाने केल्यावर, किंवा न केल्यास, डोके, तोंड, हृदय, गुप्तांग आणि पाय यांवर त्यांचा न्यास करावा.

ततश्चोर्ध्वादिवक्त्राणि पश्चिमांतानि कल्पयेत् ईशानस्य कलाः पञ्च पञ्चस्वेतेषु च क्रमात्

त्यानंतर वरच्या बाजूला आणि पश्चिमेकडे तोंड असलेली रूपे मांडावीत. ईशानाच्या पाच शक्ती पांढऱ्या भागांमध्ये एकामागून एक ठेवाव्यात.

ततश्चतुर्षु वक्त्रेषु पुरुषस्य कला अपि चतस्रः प्रणिधातव्याः पूर्वादिक्रमयोगतः

नंतर, चार तोंडांमध्ये, पुरुषाच्या चार शक्ती पूर्व दिशेपासून सुरू करून चारही दिशांमध्ये योग्य क्रमाने स्थापित कराव्यात.

हृत्कंठांसेषु नाभौ च कुक्षौ पृष्ठे च वक्षसि अघोरस्य कलाश्चाष्टौ पादयोरपि हस्तयोः

हृदय, घसा, खांदे, नाभी, पोट, पाठ आणि छाती या ठिकाणी, तसेच पाय आणि हात यांमध्ये अघोराच्या आठ शक्ती ठेवाव्यात.

पश्चात्त्रयोःदशकलाः पायुमेढ्रोरुजानुषु जंघास्फिक्कटिपार्श्वेषु वामदेवस्य भावयेत्

नंतर, दोन्ही बाजूंना, गुदद्वार, जननेंद्रिय, गुडघे, पिंडऱ्या, कंबर, नितंब आणि कंबरेच्या दोन्ही बाजूंना वामदेवाच्या दहा शक्ती ध्यानात घ्याव्यात.

घ्राणे शिरसि बाह्वोश्च कल्पयेत्कल्पवित्तमः अष्टत्रिंशत्कलान्यासमेवं कृत्वानुपूर्वशः

नाक, डोके आणि दोन्ही हात यांमध्ये जाणकाराने शक्ती ठेवाव्यात. अशा प्रकारे एकूण अठ्ठेचाळीस शक्ती योग्य क्रमाने स्थापित कराव्यात.

पश्चात्प्रणवविद्धीमान्प्रणवन्यासमाचरेत् बाहुद्वये कूर्परयोस्तथा च मणिबन्धयोः

यानंतर, प्रणवाचा योग्य प्रकार जाणणाऱ्याने दोन्ही हात, कोपरे आणि मनगट यांवर प्रणवस्थापना करावी.

पार्श्वोदरोरुजंघेषु पादयोः पृष्ठतस्तथा इत्थं प्रणवविन्यासं कृत्वा न्यासविचक्षणः

दोन्ही बाजू, पोट, मांड्या, पिंडऱ्या आणि पायांच्या मागच्या बाजूवरही प्रणवस्थापना करून, न्यासात कुशल असलेला पुढे जावा.

हंसन्यासं प्रकुर्वीत शिवशास्त्रे यथोदितम् बीजं विभज्य हंसस्य नेत्रयोर्घ्राणयोरपि

शिवशास्त्रात सांगितल्याप्रमाणे, हंस न्यास करावा. हंस बीज अक्षर डोळ्यांवर आणि नाकपुड्यांवर विभागून ठेवावे.