शिवपुराणम्

सद्भिराचरितत्वाच्च सदाचारः स उच्यते सदाचारस्य तस्याहुरास्तिक्यं मूलकारणम्

सज्जन लोक जसा आचार करतात, त्याला चांगला आचार म्हणतात; आणि चांगल्या आचाराचे मूळ कारण श्रद्धा आहे, असे मानले जाते.

आस्तिकश्चेत्प्रमादाद्यैः सदाचारादविच्युतः न दुष्यति नरो नित्यं तस्मादास्तिकतां व्रजेत्

जो श्रद्धावान माणूस चुकून किंवा अन्य कारणाने कधीही चांगल्या आचारापासून दूर राहत नाही, तो कधीही बिघडत नाही; म्हणून प्रत्येकाने श्रद्धावान व्हावे.

यथेहास्ति सुखं दुःखं सुकृतैर्दुष्कृतैरपि तथा परत्र चास्तीति मतिरास्तिक्यमुच्यते

जसे या जगात चांगल्या आणि वाईट कर्मांमुळे सुख-दुःख मिळते, तसेच पुढच्या जन्मातही मिळते; ही जी खात्री आहे, तिलाच श्रद्धा म्हणतात.

रहस्यमन्यद्वक्ष्यामि गोपनीयमिदं प्रिये न वाच्यं यस्य कस्यापि नास्तिकस्याथ वा पशोः

प्रिय, मी तुला आणखी एक गुपित सांगतो; हे गुपित जपावे, कुणालाही सांगू नये, विशेषतः नास्तिक किंवा जनावराला तर कधीच नाही.

सदाचारविहीनस्य पतितस्यान्त्यजस्य च पञ्चाक्षरात्परं नास्ति परित्राणं कलौ युगे

ज्याच्याकडे चांगला आचार नाही, जो पतित किंवा नीच आहे, त्याला कलियुगात पंचाक्षरी मंत्राशिवाय दुसरे कोणतेही रक्षण नाही.

गच्छतस्तिष्ठतो वापि स्वेच्छया कर्म कुर्वतः अशुचेर्वा शुचेर्वापि मन्त्रो ऽयन्न च निष्फलः

माणूस चालत असो, उभा असो, किंवा आपली इच्छा प्रमाणे काही करत असो, शुद्ध असो वा अशुद्ध, हा मंत्र कधीच निष्फळ ठरत नाही.

अनाचारवतां पुंसामविशुद्धषडध्वनाम् अनादिष्टो ऽपि गुरुणा मन्त्रो ऽयं न च निष्फलः

ज्याच्याकडे आचार नाही, ज्याचे सहा मार्ग अपवित्र आहेत, आणि ज्याला गुरुने शिकवले नसेल, तरीही हा मंत्र कधीच निष्फळ होत नाही.

अन्त्यजस्यापि मूर्खस्य मूढस्य पतितस्य च निर्मर्यादस्य नीचस्य मंत्रो ऽयं न च निष्फलः

नीच, मूर्ख, अडाणी, पतित, मर्यादा न पाळणारा किंवा कमी दर्जाचा असला तरी, या मंत्राचा कधीच अपयश होत नाही.

सर्वावस्थां गतस्यापि मयि भक्तिमतः परम् सिध्यत्येव न संदेहो नापरस्य तु कस्यचित्

कोणत्याही अवस्थेला पोहोचलेला असला, पण माझ्यावर अत्यंत भक्ती असेल, तर त्याला हे नक्कीच मिळते; यात शंका नाही, पण इतर कुणालाही नाही.

न लग्नतिथिनक्षत्रवारयोगादयः प्रिये अस्यात्यंतमवेक्ष्याः स्युर्नैष सप्तस्सदोदितः

प्रिय, शुभ काळ, तिथी, नक्षत्र, वार किंवा योग यांचा या मंत्रासाठी विचार करायचा नसतो; हे सात नियमांनुसार बांधलेले नाही.

न कदाचिन्न कस्यापि रिपुरेष महामनुः सुसिद्धो वापि सिद्धो वा साध्यो वापि भविष्यति

हा महा मंत्र कधीच, कुणासाठीही, कोणत्याही वेळी शत्रू ठरत नाही; तो पूर्ण सिद्ध असो, अर्धवट असो किंवा सिद्ध व्हायचा असो, तो नेहमीच तसाच राहतो.

सिद्धेन गुरुणादिष्टस्सुसिद्ध इति कथ्यते असिद्धेनापि वा दत्तस्सिद्धसाध्यस्तु केवलः

सिद्ध गुरुने दिला असेल तर त्याला पूर्ण सिद्ध म्हणतात; आणि सिद्ध नसलेल्या गुरुने दिला तरी तो केवळ सिद्ध किंवा सिद्ध व्हायचा असतो.

असाधितस्साधितो वा सिध्यत्वेन न संशयः श्रद्धातिशययुक्तस्य मयि मंत्रे तथा गुरौ

सिद्ध झाला किंवा नाही, तरी माझ्यावर, मंत्रावर आणि गुरुवर ज्याची अपार श्रद्धा आहे, त्याला हा मंत्र नक्कीच फळ देतो, यात शंका नाही.

आश्रमेत्परमां विद्यां साक्षात्पञ्चाक्षरीं बुधः

ज्ञानी माणसाने आश्रमात जाऊन थेट पंचाक्षरी मंत्ररूप सर्वोच्च विद्या शिकावी.

मंत्रान्तरेषु सिद्धेषु मंत्र एष न सिध्यति सिद्धे त्वस्मिन्महामंत्रे ते च सिद्धा भवंत्युत

इतर मंत्र जरी सिद्ध झाले असले, तरी हा मंत्र सिद्ध होत नाही; पण हा महा मंत्र सिद्ध झाला, की इतर मंत्रही आपोआप सिद्ध होतात.

यथा देवेष्वलब्धो ऽस्मि लब्धेष्वपि महेश्वरि मयि लब्धे तु ते लब्धा मंत्रेष्वेषु समो विधिः

महेश्वरी, जसं मी देवांमध्ये सहज मिळत नाही, आणि जिथे मी मिळतो तिथेही, मी मिळाल्यावरच तुला मिळता येतं; या मंत्रांमध्येही हाच नियम आहे.

ये दोषास्सर्वमंत्राणां न ते ऽस्मिन्संभवंत्यपि अस्य मंत्रस्य जात्यादीननपेक्ष्य प्रवर्तनात्

इतर सर्व मंत्रांमध्ये जे दोष असतात, ते या मंत्रात अजिबात येत नाहीत, कारण हा मंत्र जाती वगैरे कोणत्याही अटी न पाहता वापरता येतो.

तथापि नैव क्षुद्रेषु फलेषु प्रति योगिषु सहसा विनियुंजीत तस्मादेष महाबलः

तरीसुद्धा, हे मंत्र लहानसहान किंवा तुच्छ हेतूंनी वापरणाऱ्यांसाठी लगेच वापरू नये; म्हणूनच हा मंत्र फार मोठ्या शक्तीचा आहे.

एवं साक्षान्महादेव्यै महादेवेन शूलिना हिता य जगतामुक्तः पञ्चाक्षरविधिर्यथा

महादेवांनी, त्रिशूळधारी महादेवीसाठी, जगाच्या कल्याणासाठी, या पंचाक्षरी मंत्राची पद्धत थेट सांगितली आहे.

य इदं कीर्तयेद्भक्त्या शृणुयाद्वा समाहितः सर्वपापविनिर्मुक्तः प्रयाति परमां गतिम्

जो कोणी हा मंत्र भक्तीने म्हणतो किंवा एकाग्रतेने ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि श्रेष्ठ अवस्था प्राप्त करतो.

भगवान्मंत्रमाहात्म्यं भवता कथितं प्रभो तत्प्रयोगविधानं च साक्षाच्छ्रुतिसमं यथा

भगवंत, तुम्ही या मंत्राचं महत्त्व आणि त्याचा उपयोग कसा करावा हे अगदी वेदासारखं स्पष्ट सांगितलं.

इदानीं श्रोतुमिच्छामि शिवसंस्कारमुत्तमम् मंत्रसंग्रहणे किंचित्सूचितन्न तु विस्मृतम्

आता मला शिवसंस्काराची सर्वश्रेष्ठ माहिती ऐकायची आहे; मंत्रसंग्रहाबद्दल थोडं सांगितलं आहे, पण विसरलेलं नाही.

हन्त ते कथयिष्यामि सर्वपापविशोधनम् संस्कारं परमं पुण्यं शिवेन पतिभाषितम्

हे बघ, मी तुला सर्व पापं दूर करणारा आणि फार पुण्य देणारा, शिवाने स्वतः सांगितलेला श्रेष्ठ संस्कार सांगतो.

सम्यक् कृताधिकारः स्यात्पूजादिषु नरो यतः संस्कारः कथ्यते तेन षडध्वपरिशोधनम्

या संस्कारामुळे माणूस पूजा वगैरे सर्व विधींना पूर्ण पात्र होतो, म्हणूनच याला सहा मार्गांची शुद्धी असं म्हटलं जातं.

दीयते येन विज्ञानं क्षीयते पाशबंधनम् तस्मात्संस्कार एवायं दीक्षेत्यपि च कथ्यते

ज्यामुळे ज्ञान मिळतं आणि बंधनं तुटतात, म्हणूनच या संस्काराला दीक्षा असंही म्हणतात.

शांभवी चैव शाक्ती च मांत्री चैव शिवागमे दीक्षोपदिश्यते त्रेधा शिवेन परमात्मना

शिवागम ग्रंथांमध्ये शिवाने, जो परब्रह्म आहे, तीन प्रकारच्या दीक्षा सांगितल्या आहेत: शांभवी, शाक्ती आणि मांत्री.

गुरोरालोकमात्रेण स्पर्शात्संभाषणादपि सद्यस्संज्ञा भवेज्जंतोः पाशोपक्षयकारिणी

गुरूचं केवळ दर्शन, स्पर्श किंवा संवाद यामुळेच जीवाला लगेच ओळख येते आणि बंधनं नष्ट होतात.

सा दीक्षा शांभवी प्रोक्ता सा पुनर्भिद्यते द्विधा तीव्रा तीव्रतरा चेति पाशो पक्षयभेदतः

हीच दीक्षा शांभवी म्हणून ओळखली जाते आणि ती पुन्हा दोन प्रकारची असते: तीव्र आणि अतितीव्र, बंधनं तुटण्याच्या प्रमाणानुसार.

यया स्यान्निर्वृतिः सद्यस्सैव तीव्रतरा मता तीव्रा तु जीवतोत्यंतं पुंसः पापविशोधिका

ज्यामुळे लगेचच मुक्ती मिळते ती अतितीव्र मानली जाते; तीव्र दीक्षा माणसाच्या सर्व पापांना जिवंतपणीच पूर्णपणे दूर करते.