शिवपुराणम्

अन्येषां च प्रसक्तानां मन्त्रं न विमुखो जपेत् उष्णीषी कुंचुकी नम्रो मुक्तकेशो गलावृतः

इतर लोकांच्या उपस्थितीत मन वळवून जप करू नये; डोक्यावर वस्त्र, अंगावर उपरणे, वाकून, मोकळे केस, किंवा गळा झाकलेला असताना जप करू नये.

अपवित्रकरो ऽशुद्धो विलपन्न जपेत्क्वचित् क्रोधं मदं क्षुतं त्रीणि निष्ठीवनविजृंभणे

अशुद्ध हातांनी, अपवित्र अवस्थेत किंवा रडत जप करू नये; राग, मद्यपान, शिंक, थुंकणे किंवा जांभई येताना जप करू नये.

दर्शनं च श्वनीचानां वर्जयेज्जपकर्मणि आचमेत्संभवे तेषां स्मरेद्वा मां त्वया सह

जप करताना कुत्रे किंवा अस्पृश्य दिसले तर टाळावे; त्यांचा स्पर्श झाला तर आचमन करावे किंवा माझे आणि तुझे स्मरण करावे.

ज्योतींषि च प्रपश्येद्वा कुर्याद्वा प्राणसंयमम् अनासनः शयाने वा गच्छन्नुत्थित एव वा

ज्योतीकडे पाहावे किंवा प्राणायाम करावा; बसून, झोपून, चालताना किंवा नुकतेच उठले असताना जप करता येतो.

रथ्यायामशिवे स्थाने न जपेत्तिमिरान्तरे प्रसार्य न जपेत्पादौ कुक्कुटासन एव वा

रस्त्यावर, अपवित्र ठिकाणी किंवा अंधारात जप करू नये; पाय पसरून किंवा कोंबड्याच्या आसनातही जप करू नये.

यानशय्याधिरूढो वा चिंताव्याकुलितो ऽथ वा शक्तश्चेत्सर्वमेवैतदशक्तः शक्तितो जपेत्

वाहनावर, पलंगावर किंवा चिंता असताना — जर शक्य असेल तर सर्व नियम पाळावेत; न जमल्यास आपल्या शक्तीनुसार जप करावा.

किमत्र बहुनोक्तेन समासेन वचः शृणु सदाचारो जपञ्छुद्धं ध्यायन्भद्रं समश्नुते

यात फार बोलण्याचे कारण नाही; थोडक्यात सांगतो — जो शुद्धपणे, चांगल्या आचाराने आणि ध्यान करून जप करतो, त्याला मंगल प्राप्त होते.

आचारः परमो धर्म आचारः परमं धनं आचारः परमा विद्या आचारः परमा गतिः

आचार हा सर्वश्रेष्ठ धर्म आहे; आचार हेच खरे धन आहे; आचार हीच खरी विद्या आहे; आचार हाच अंतिम मार्ग आहे.

आचारहीनः पुरुषो लोके भवति निंदितः परत्र च सुखी न स्यात्तस्मादाचारवान्भवेत्

ज्याच्याकडे चांगला आचार नाही, तो माणूस जगात निंदा मिळवतो आणि पुढच्या जन्मातही सुखी राहत नाही; म्हणून प्रत्येकाने चांगला आचार ठेवावा.

यस्य यद्विहितं कर्म वेदे शास्त्रे च वैदिकैः तस्य तेन समाचारः सदाचारो न चेतरः

ज्याच्यासाठी वेद आणि शास्त्रांनी जे कर्म सांगितले आहे, तेच त्याचा योग्य आचार आहे; खरा आचार दुसरा काही नाही.

सद्भिराचरितत्वाच्च सदाचारः स उच्यते सदाचारस्य तस्याहुरास्तिक्यं मूलकारणम्

सज्जन लोक जसा आचार करतात, त्याला चांगला आचार म्हणतात; आणि चांगल्या आचाराचे मूळ कारण श्रद्धा आहे, असे मानले जाते.

आस्तिकश्चेत्प्रमादाद्यैः सदाचारादविच्युतः न दुष्यति नरो नित्यं तस्मादास्तिकतां व्रजेत्

जो श्रद्धावान माणूस चुकून किंवा अन्य कारणाने कधीही चांगल्या आचारापासून दूर राहत नाही, तो कधीही बिघडत नाही; म्हणून प्रत्येकाने श्रद्धावान व्हावे.

यथेहास्ति सुखं दुःखं सुकृतैर्दुष्कृतैरपि तथा परत्र चास्तीति मतिरास्तिक्यमुच्यते

जसे या जगात चांगल्या आणि वाईट कर्मांमुळे सुख-दुःख मिळते, तसेच पुढच्या जन्मातही मिळते; ही जी खात्री आहे, तिलाच श्रद्धा म्हणतात.

रहस्यमन्यद्वक्ष्यामि गोपनीयमिदं प्रिये न वाच्यं यस्य कस्यापि नास्तिकस्याथ वा पशोः

प्रिय, मी तुला आणखी एक गुपित सांगतो; हे गुपित जपावे, कुणालाही सांगू नये, विशेषतः नास्तिक किंवा जनावराला तर कधीच नाही.

सदाचारविहीनस्य पतितस्यान्त्यजस्य च पञ्चाक्षरात्परं नास्ति परित्राणं कलौ युगे

ज्याच्याकडे चांगला आचार नाही, जो पतित किंवा नीच आहे, त्याला कलियुगात पंचाक्षरी मंत्राशिवाय दुसरे कोणतेही रक्षण नाही.

गच्छतस्तिष्ठतो वापि स्वेच्छया कर्म कुर्वतः अशुचेर्वा शुचेर्वापि मन्त्रो ऽयन्न च निष्फलः

माणूस चालत असो, उभा असो, किंवा आपली इच्छा प्रमाणे काही करत असो, शुद्ध असो वा अशुद्ध, हा मंत्र कधीच निष्फळ ठरत नाही.

अनाचारवतां पुंसामविशुद्धषडध्वनाम् अनादिष्टो ऽपि गुरुणा मन्त्रो ऽयं न च निष्फलः

ज्याच्याकडे आचार नाही, ज्याचे सहा मार्ग अपवित्र आहेत, आणि ज्याला गुरुने शिकवले नसेल, तरीही हा मंत्र कधीच निष्फळ होत नाही.

अन्त्यजस्यापि मूर्खस्य मूढस्य पतितस्य च निर्मर्यादस्य नीचस्य मंत्रो ऽयं न च निष्फलः

नीच, मूर्ख, अडाणी, पतित, मर्यादा न पाळणारा किंवा कमी दर्जाचा असला तरी, या मंत्राचा कधीच अपयश होत नाही.

सर्वावस्थां गतस्यापि मयि भक्तिमतः परम् सिध्यत्येव न संदेहो नापरस्य तु कस्यचित्

कोणत्याही अवस्थेला पोहोचलेला असला, पण माझ्यावर अत्यंत भक्ती असेल, तर त्याला हे नक्कीच मिळते; यात शंका नाही, पण इतर कुणालाही नाही.

न लग्नतिथिनक्षत्रवारयोगादयः प्रिये अस्यात्यंतमवेक्ष्याः स्युर्नैष सप्तस्सदोदितः

प्रिय, शुभ काळ, तिथी, नक्षत्र, वार किंवा योग यांचा या मंत्रासाठी विचार करायचा नसतो; हे सात नियमांनुसार बांधलेले नाही.

न कदाचिन्न कस्यापि रिपुरेष महामनुः सुसिद्धो वापि सिद्धो वा साध्यो वापि भविष्यति

हा महा मंत्र कधीच, कुणासाठीही, कोणत्याही वेळी शत्रू ठरत नाही; तो पूर्ण सिद्ध असो, अर्धवट असो किंवा सिद्ध व्हायचा असो, तो नेहमीच तसाच राहतो.

सिद्धेन गुरुणादिष्टस्सुसिद्ध इति कथ्यते असिद्धेनापि वा दत्तस्सिद्धसाध्यस्तु केवलः

सिद्ध गुरुने दिला असेल तर त्याला पूर्ण सिद्ध म्हणतात; आणि सिद्ध नसलेल्या गुरुने दिला तरी तो केवळ सिद्ध किंवा सिद्ध व्हायचा असतो.

असाधितस्साधितो वा सिध्यत्वेन न संशयः श्रद्धातिशययुक्तस्य मयि मंत्रे तथा गुरौ

सिद्ध झाला किंवा नाही, तरी माझ्यावर, मंत्रावर आणि गुरुवर ज्याची अपार श्रद्धा आहे, त्याला हा मंत्र नक्कीच फळ देतो, यात शंका नाही.

आश्रमेत्परमां विद्यां साक्षात्पञ्चाक्षरीं बुधः

ज्ञानी माणसाने आश्रमात जाऊन थेट पंचाक्षरी मंत्ररूप सर्वोच्च विद्या शिकावी.

मंत्रान्तरेषु सिद्धेषु मंत्र एष न सिध्यति सिद्धे त्वस्मिन्महामंत्रे ते च सिद्धा भवंत्युत

इतर मंत्र जरी सिद्ध झाले असले, तरी हा मंत्र सिद्ध होत नाही; पण हा महा मंत्र सिद्ध झाला, की इतर मंत्रही आपोआप सिद्ध होतात.

यथा देवेष्वलब्धो ऽस्मि लब्धेष्वपि महेश्वरि मयि लब्धे तु ते लब्धा मंत्रेष्वेषु समो विधिः

महेश्वरी, जसं मी देवांमध्ये सहज मिळत नाही, आणि जिथे मी मिळतो तिथेही, मी मिळाल्यावरच तुला मिळता येतं; या मंत्रांमध्येही हाच नियम आहे.

ये दोषास्सर्वमंत्राणां न ते ऽस्मिन्संभवंत्यपि अस्य मंत्रस्य जात्यादीननपेक्ष्य प्रवर्तनात्

इतर सर्व मंत्रांमध्ये जे दोष असतात, ते या मंत्रात अजिबात येत नाहीत, कारण हा मंत्र जाती वगैरे कोणत्याही अटी न पाहता वापरता येतो.

तथापि नैव क्षुद्रेषु फलेषु प्रति योगिषु सहसा विनियुंजीत तस्मादेष महाबलः

तरीसुद्धा, हे मंत्र लहानसहान किंवा तुच्छ हेतूंनी वापरणाऱ्यांसाठी लगेच वापरू नये; म्हणूनच हा मंत्र फार मोठ्या शक्तीचा आहे.

एवं साक्षान्महादेव्यै महादेवेन शूलिना हिता य जगतामुक्तः पञ्चाक्षरविधिर्यथा

महादेवांनी, त्रिशूळधारी महादेवीसाठी, जगाच्या कल्याणासाठी, या पंचाक्षरी मंत्राची पद्धत थेट सांगितली आहे.