शिवपुराणम्

नमस्कारादिसंयुक्तं शिवायेत्यक्षरत्रयम् जिह्वाग्रे वर्तते यस्य सफलं तस्य जीवितम्

ज्याच्या जिभेवर नेहमी 'शिवाय' ही तीन अक्षरे, नमस्कारासारख्या कृतींसह असतात, त्याचे जीवन खरेच सफल होते.

अंत्यजो वाधमो वापि मूर्खो वा पंडितो ऽपि वा पञ्चाक्षरजपे निष्ठो मुच्यते पापपंजरात्

कोणीही असो—अंत्यज, नीच, मूर्ख किंवा विद्वान—जो पंचाक्षरी मंत्राच्या जपात निष्ठावान असतो, तो पापाच्या पिंजऱ्यातून मुक्त होतो.

इत्युक्तं परमेशेन देव्या पृष्टेन शूलिना हिताय सर्वमर्त्यानां द्विजानां तु विशेषतः

हे सर्व परमेवराने, त्रिशूळधारी शिवाने, देवीच्या प्रश्नावर, सर्व माणसांच्या हितासाठी, विशेषतः ब्राह्मणांसाठी सांगितले आहे.

कलौ कलुषिते काले दुर्जये दुरतिक्रमे अपुण्यतमसाच्छन्ने लोके धर्मपराङ्मुखे

कलियुगात, जेव्हा काळ दूषित, जिंकता न येणारा आणि टाळता न येणारा असतो, जेव्हा जग सर्वात मोठ्या पापाने झाकलेले आणि धर्माकडे पाठ फिरवलेले असते—

क्षीणे वर्णाश्रमाचारे संकटे समुपस्थिते सर्वाधिकारे संदिग्धे निश्चिते वापि पर्यये

जेव्हा वर्णाश्रमधर्माची आचारश्रेणी क्षीण होते, संकट येते, सर्व अधिकार शंका किंवा बदलाच्या अवस्थेत असतात—

तदोपदेशे विहते गुरुशिष्यक्रमे गते केनोपायेन मुच्यंते भक्तास्तव महेश्वर

त्या वेळी, उपदेश थांबतो आणि गुरु-शिष्य परंपराही संपते, मग तुझ्या भक्तांना, महादेव, कोणत्या उपायाने मुक्ती मिळते?

आश्रित्य परमां विद्यां हृद्यां पञ्चाक्षरीं मम भक्त्या च भावितात्मानो मुच्यंते कलिजा नराः

जे कलियुगातील माणसे माझ्या श्रेष्ठ, हृदयाशी लागलेल्या पंचाक्षरी मंत्राचा आश्रय घेतात आणि भक्तीने मन लावतात, ती मुक्त होतात.

मनोवाक्कायजैर्दोषैर्वक्तुं स्मर्तुमगोचरैः दूषितानां कृतघ्नानां निंदकानां छलात्मनाम्

ज्यांचे मन, वाणी आणि शरीर दोषांनी भरलेले आहे, जे कृतघ्न, निंदा करणारे किंवा कपटी आहेत, आणि ज्या बोलू किंवा आठवूही शकत नाहीत—

लुब्धानां वक्रमनसामपि मत्प्रवणात्मनाम् मम पञ्चाक्षरी विद्या संसारभयतारिणी

जरी ते लोभी किंवा वाकड्या मनाचे असले, तरी त्यांचे मन माझ्याकडे वळले असेल, तर माझा पंचाक्षरी मंत्र त्यांना संसाराच्या भीतीतून पार नेतो.

मयैवमसकृद्देवि प्रतिज्ञातं धरातले पतितो ऽपि विमुच्येत मद्भक्तो विद्ययानया

हे देवी, मी पृथ्वीवर वारंवार सांगितलं आहे की, माझा भक्त जरी चुकला तरी या ज्ञानामुळे तो मुक्त होतो.

कर्मायोग्यो भवेन्मर्त्यः पतितो यदि सर्वथा कर्मायोगेन यत्कर्म कृतं च नरकाय हि ततः कथं विमुच्येत पतितो विद्यया ऽनया

माणूस कर्म करण्यास अयोग्य असेल आणि सर्व प्रकारे चुकला असेल, तर त्याच्या कर्मामुळे तो नरकात जातो; मग तो या ज्ञानाने कसा मुक्त होईल?

तथ्यमेतत्त्वया प्रोक्तं तथा हि शृणु सुन्दरि रहस्यमिति मत्वैतद्गोपितं यन्मया पुरा

तू जे सांगितलंस ते खरं आहे. म्हणून, सुंदरिये, आता एक गुपित ऐक, जे मी पूर्वी गुप्त ठेवलं होतं.

समंत्रकं मां पतितः पूजयेद्यदि मोहितः नारकी स्यान्न सन्देहो मम पञ्चाक्षरं विना

कोणी चुकलेला, मोहाने भरलेला माझी पूजा मंत्राने करतो, पण माझ्या पाच अक्षरी मंत्राशिवाय, तर तो नक्कीच नरकात जातो, यात शंका नाही.

अब्भक्षा वायुभक्षाश्च ये चान्ये व्रतकर्शिताः तेषामेतैर्व्रतैर्नास्ति मम लोकसमागमः

पाणी किंवा वायूवर जगणारे, किंवा इतर जे व्रतांनी कृश झाले आहेत, केवळ या व्रतांनी त्यांना माझ्या लोकात स्थान मिळत नाही.

भक्त्या पञ्चाक्षरेणैव यो हि मां सकृदर्चयेत् सो ऽपि गच्छेन्मम स्थानं मन्त्रस्यास्यैव गौरवात्

जो कोणी भक्तीने फक्त एकदाच पाच अक्षरी मंत्राने माझी पूजा करतो, तोही या मंत्राच्या महिम्यामुळे माझ्या स्थानाला पोहोचतो.

तस्मात्तपांसि यज्ञाश्च व्रतानि नियमास्तथा पञ्चाक्षरार्चनस्यैते कोट्यंशेनापि नो समः

म्हणून तप, यज्ञ, व्रतं, आणि नियम—even कोटीच्या एक अंशानेही—पाच अक्षरी मंत्राच्या पूजेइतके होत नाहीत.

बद्धो वाप्यथ मुक्तो वा पाशात्पञ्चाक्षरेण यः पूजयेन्मां स मुच्येत नात्र कार्या विचारणा

कोणी बांधलेला असो वा मुक्त, जो पाच अक्षरी मंत्राने माझी पूजा करतो, तो नक्कीच मुक्त होतो; यात अजिबात शंका नाही.

अरुद्रो वा सरुद्रो वा सकृत्पञ्चाक्षरेण यः पूजयेत्पतितो वापि मूढो वा मुच्यते नरः

कोणी रागावलेला असो वा नसो, जो पाच अक्षरी मंत्राने माझी पूजा करतो, तो चुकलेला किंवा मूढ असला तरी, तो माणूस मुक्त होतो.

षडक्षरेण वा देवि तथा पञ्चाक्षरेण वा स ब्रह्मांगेन मां भक्त्या पूजयेद्यदि मुच्यते

हे देवी, सहा अक्षरी किंवा पाच अक्षरी मंत्राने, जो भक्तीने योग्य रीतीने माझी पूजा करतो, तो मुक्त होतो.

पतितो ऽपतितो वापि मन्त्रेणानेन पूजयेत् मम भक्तो जितक्रोधो सलब्धो ऽलब्ध एव वा

माझा भक्त, तो चुकलेला असो वा नसो, या मंत्राने माझी पूजा करतो, त्याने राग जिंकला असो वा नसो, मिळवलं असो वा नसलं तरी.

अलब्धालब्ध एवेह कोटिकोटिगुणाधिकः तस्माल्लब्ध्वैव मां देवि मन्त्रेणानेन पूजयेत्

मिळवलं असो वा नसलं तरी, तो इथे कोट्यावधी पट अधिक श्रेष्ठ असतो; म्हणून, हे देवी, मला मिळवल्यावर या मंत्राने पूजा करावी.

लब्ध्वा संपूजयेद्यस्तु मैत्र्यादिगुणसंयुतः ब्रह्मचर्यरतो भक्त्या मत्सादृश्यमवाप्नुयात्

पण जो मला मिळवून, मैत्री वगैरे गुणांनी युक्त होऊन, ब्रह्मचर्य पाळून आणि भक्तीने पूजा करतो, तो माझ्यासारखं स्थान मिळवतो.

किमत्र बहुनोक्तेन भक्तास्सर्वेधिकारिणः मम पञ्चाक्षरे मंत्रे तस्माच्छ्रेष्ठतरो हि सः

यापेक्षा जास्त सांगण्याची गरज नाही; माझे सर्व भक्त सर्व काही करू शकतात, पण पाच अक्षरी मंत्राला समर्पित असलेला भक्त सर्वांत श्रेष्ठ आहे.

पञ्चाक्षरप्रभावेण लोकवेदमहर्षयः तिष्ठंति शाश्वता धर्मा देवास्सर्वमिदं जगत्

पाच अक्षरी मंत्राच्या प्रभावामुळेच सर्व लोक, वेद, महर्षी, शाश्वत धर्म, देवता आणि हे सगळं जग टिकून आहे.

प्रलये समनुप्राप्ते नष्टे स्थावरजंगमे सर्वं प्रकृतिमापन्नं तत्र संलयमेष्यति

प्रलय आला की, स्थिर आणि चल सर्व काही नष्ट होतं, आणि सर्व काही मूळ स्वरूपात परत जातं आणि तिथे विलीन होतं.

एको ऽहं संस्थितो देवि न द्वितीयो ऽस्ति कुत्रचित् तदा वेदाश्च शास्त्राणि सर्वे पञ्चाक्षरे स्थिताः

त्या वेळी, हे देवी, मी एकटाच उरतो; दुसरा कुठेच नसतो. तेव्हा वेद आणि सर्व शास्त्रं पाच अक्षरी मंत्रातच स्थिर असतात.

ते नाशं नैव संप्राप्ता मच्छक्त्या ह्यनुपालिताः ततस्सृष्टिरभून्मत्तः प्रकृत्यात्मप्रभेदतः

ती सर्व शास्त्रं माझ्या शक्तीने राखली जातात, त्यामुळे त्यांचा नाश होत नाही; मग माझ्यापासून, प्रकृती आणि आत्म्याच्या भेदाने सृष्टी निर्माण होते.

गुणमूर्त्यात्मनां चैव ततोवांतरसंहृतिः तदा नारायणश्शेते देवो मायामयीं तनुम्

मग, जेव्हा अंतरंग गुणांचा संहार होतो, तेव्हा गुणांचा मूर्तिमंत असलेला नारायण, मायेमुळे बनलेल्या देहात विसावतो.

आस्थाय भोगिपर्यंकशयने तोयमध्यगः तन्नाभिपंकजाज्जातः पञ्चवक्त्रः पितामहः

तो पाण्याच्या मध्यभागी नागाच्या शय्येवर झोपलेला असताना, त्याच्या नाभीतील कमळातून पाच मुखांचा ब्रह्मा उत्पन्न झाला.