शिवपुराणम्

बेरं गुरुभ्यो गृह्णीयात्साधुभिः पूजितं तु वा एवं लिंगे च बेरे च पूजा शिवपदप्रदा

मूर्ती गुरुंकडून घ्यावी किंवा साधूंनी पूजलेली असावी. अशा प्रकारे लिंग आणि मूर्तीची पूजा केल्याने शिवपद मिळतं.

पुनश्च द्विविधं प्रोक्तं स्थावरं जंगमं तथा स्थावरं लिंगमित्याहुस्तरुगुल्मादिकं तथा

पुन्हा, दोन प्रकार सांगितले आहेत: स्थावर आणि जंगम. झाडं, झुडपं वगैरे स्थावर लिंग मानली जातात.

जंगमं लिंगमित्याहुः कृमिकीटादिकं तथा स्थावरस्य च शुश्रूषा जंगमस्य च तर्पणम्

किडे, मुंग्या वगैरे जंगम लिंग मानली जातात. स्थावराची सेवा करावी आणि जंगमाला तर्पण द्यावं.

तत्तत्सुखानुरागेण शिवपूजां विदुर्बुधाः पीठमंबामयं सर्वं शिवलिंगं च चिन्मयम्

ज्ञानी लोक प्रत्येक सुखाच्या प्रेमाने शिवपूजा करतात असं मानतात; पिंड हे पूर्णपणे मायेचं असतं आणि शिवलिंग हे चैतन्यमय असतं.

यथा देवीमुमामंके धृत्वा तिष्ठति शंकरः तथा लिंगमिदं पीठं धृत्वा तिष्ठति संततम्

जसं शंकर देवी उमेला मांडीवर घेऊन बसतो, तसंच हे लिंग पिंडाला धरून कायम उभं असतं.

एवं स्थाप्य महालिंगं पूजयेदुपचारकैः नित्यपूजा यथा शक्तिध्वजादिकरणं तथा

अशा प्रकारे महालिंगाची स्थापना करून, त्याची योग्य उपचारांनी पूजा करावी. रोजची पूजा आपल्याला जमतं तशी, ध्वजारोहण वगैरे विधीप्रमाणे करावी.

इति संस्थापयेल्लिंगं साक्षाच्छिवपदप्रदम् अथवा चरलिंगं तु षोडशैरुपचारकैः

अशा रीतीने, शिवपद देणारं लिंग स्थापित करावं. किंवा जर ते जंगम लिंग असेल, तर सोळा उपचारांनी पूजा करावी.

पूजयेच्च यथान्यायं क्रमाच्छिवपदप्रदम् आवाहनं चासनं च अर्घ्यं पाद्यं तथैव च

योग्य पद्धतीने, शिवपद देणाऱ्या त्या मूर्तीची, प्रथम आवाहन, आसन, अर्घ्य आणि पाद्य अशा क्रमाने पूजा करावी.

तदंगाचमनं चैव स्नानमभ्यंगपूर्वकम् वस्त्रं गंधं तथा पुष्पं धूपं दीपं निवेदनम्

नंतर, अंगप्रक्षाळन करून, आचमन, स्नान, वस्त्र, सुगंध, फुले, धूप, दीप आणि नैवेद्य अर्पण करावे.

नीराजनं च तांबूलं नमस्कारो विसर्जनम् अथवा ऽर्घ्यादिकं कृत्वा नैवेद्यां तं यथाविधि

नंतर आरती, तांबूल, नमस्कार आणि विसर्जन करावे; किंवा अर्घ्य वगैरे अर्पण करून, योग्य रीतीने नैवेद्य दाखवावा.

अथाभिषेकं नैवेद्यं नमस्कारं च तर्पणम् यथाशक्ति सदाकुर्यात्क्रमाच्छिवपदप्रदम्

यानंतर, आपल्या शक्तीनुसार आणि योग्य क्रमाने, अभिषेक, नैवेद्य, नमस्कार आणि तर्पण नेहमी करावे, हे सर्व शिवपद देणारे आहे.

अथवा मानुषे लिंगेप्यार्षे दैवे स्वयंभुवि स्थापिते ऽपूर्वके लिंगे सोपचारं यथा तथा

मानवी, वैदिक, दैवी, स्वयंभू, स्थापलेले किंवा अद्वितीय असे कोणतेही लिंग असो, त्याची योग्य उपचारांनी पूजा करावी.

पूजोपकरणे दत्ते यत्किंचित्फलमश्नुते प्रदक्षिणानमस्कारैः क्रमाच्छिवपदप्रदम्

पूजेसाठी जे काही साहित्य दिले जाते, त्याचा काहीतरी फल मिळतो; प्रदक्षिणा आणि नमस्कार केल्याने शिवपद प्राप्त होते.

लिंगं दर्शनमात्रं वा नियमेन शिवप्रदम् मृत्पिष्टगोशकृत्पुष्पैः करवीरेण वा फलैः

लिंगाचे केवळ दर्शनसुद्धा, नियमाने केल्यास, शिवपद देणारे ठरते; माती, गोमय, फुले, करवीर किंवा फळांनी पूजा करता येते.

गुडेन नवनीतेन भस्मनान्नैर्यथारुचि लिंगं यत्नेन कृत्वांते यजेत्तदनुसारतः

गूळ, नवनीत, भस्म किंवा शिजवलेले अन्न, जसे आवडेल तसे, प्रयत्नपूर्वक लिंग तयार करून, शेवटी त्याची पूजा करावी.

अंगुष्ठादावपि तथा पूजामिच्छंति केचन लिंगकर्मणि सर्वत्र निषेधोस्ति न कर्हिचित्

काही जण अंगठ्यावर किंवा इतर कोणत्याही अंगावर पूजा करतात; लिंगपूजेच्या कर्मात कधीच कुठेही बंदी नाही.

सर्वत्र फलदाता हि प्रयासानुगुणं शिवः अथवा लिंगदानं वा लिंगमौल्यमथापि वा

शिव सर्वत्र प्रयत्नानुसार फळ देणारा आहे; किंवा लिंग दान केल्याने, किंवा लिंगाची माळ घातल्यानेही फळ मिळते.

श्रद्धया शिवभक्ताय दत्तं शिवपदप्रदम् अथवा प्रणवं नित्यं जपेद्दशसहस्रकम्

श्रद्धेने शिवभक्ताला दिल्यास, ते शिवपद देणारे ठरते; किंवा दररोज प्रणव दहा हजार वेळा जपावा.

संध्ययोश्च सहस्रं वा ज्ञेयं शिवपदप्रदम् जपकाले मकारांतं मनःशुद्धिकरं भजेत्

किंवा संध्याकाळी आणि सकाळी प्रत्येकी हजार वेळा जप केल्याने शिवपद मिळते; जपाच्या वेळी 'म' ने संपणारा प्रणव मन शुद्ध करणारा आहे.

समाधौ मानसं प्रोक्तमुपांशु सार्वकालिकम् समानप्रणवं चेमं बिंदुनादयुतं विदुः

ध्यानात मनाने जप सांगितला आहे; उपांशु जप सर्व काळासाठी योग्य आहे; हा प्रणव बिंदू आणि नादासह ओळखावा.

अथ पञ्चाक्षरं नित्यं जपेदयुतमादरात् संध्ययोश्च सहस्रं वा ज्ञेयं शिवपदप्रदम्

नंतर, पंचाक्षरी मंत्र नेहमी दहा हजार वेळा भक्तीने जपावा; किंवा संध्याकाळी आणि सकाळी प्रत्येकी हजार वेळा जप केल्याने शिवपद मिळते.

प्रणवेनादिसंयुक्तं ब्राह्मणानां विशिष्यते दीक्षायुक्तं गुरोर्ग्राह्यं मंत्रं ह्यथ फलाप्तये

प्रणवाने सुरू होणारा मंत्र विशेषतः ब्राह्मणांसाठी आहे; दीक्षा घेऊन, तो मंत्र गुरूकडून फळ मिळवण्यासाठी घ्यावा.

कुंभस्नानं मंत्रदीक्षां मातृकान्यासमेव च ब्राह्मणः सत्यपूतात्मा गुरुर्ज्ञानी विशिष्यते

कुंभस्नान, मंत्रदीक्षा आणि मातृकान्यास, या सर्वांत ब्राह्मणांमध्ये सत्य आणि शुद्ध मनाचा, ज्ञानी गुरु श्रेष्ठ मानला जातो.

द्विजानां च नमःपूर्वमन्येषां च नमोन्तकम् स्त्रीणां च क्वचिदिच्छंति नमो तं च यथाविधि

द्विजांसाठी 'नमः' सुरुवातीला, इतरांसाठी शेवटी, आणि स्त्रियांसाठी कधी कधी 'नमः' योग्य त्या ठिकाणी वापरतात.

विप्रस्त्रीणां नमः पूर्वमिदमिच्छंति केचन पञ्चकोटिजपं कृत्वा सदा शिवसमो भवेत्

काही जण ब्राह्मण स्त्रियांसाठी 'नमः' सुरुवातीला म्हणतात; पाच कोटी जप केल्यावर नेहमीच शिवासमान होतो.

एकद्वित्रिचतुःकोट्याब्रह्मादीनां पदं व्रजेत् जपेदक्षरलक्षंवा अक्षराणां पृथक्पृथक्

शंकर, ब्रह्मा आणि इतर देवांची जी एक, दोन, तीन किंवा चार कोटी पदे आहेत, ती जपाच्या एक लक्ष अक्षरांच्या किंवा वेगवेगळ्या अक्षरांच्या जपाने प्राप्त होतात.

अथवाक्षरलक्षं वा ज्ञेयं शिवपदप्रदम् सहस्रं तु सहस्राणां सहस्रेण दिनेन हि

किंवा, एक लक्ष अक्षरांचा जप हा शिवपद देणारा मानला जातो. हजारावर हजार, आणि त्यावरही हजार, असे एका दिवसात जपावे.

जपेन्मंत्रादिष्टसिद्धिर्नित्यं ब्राह्मणभोजनात् अष्टोत्तरसहस्रं वै गायत्रीं प्रातरेव हि

मंत्राचा जप नियमाने केल्याने सिद्धी मिळते; आणि दररोज ब्राह्मणांना जेवू घालावे. सकाळी गायत्री मंत्राचा आठ हजार आठ वेळा जप करावा.

ब्राह्मणस्तु जपेन्नित्यं क्रमाच्छिवपदप्रदान् वेदमंत्रांस्तु सूक्तानि जपेन्नियममास्थितः

ब्राह्मणाने नेहमी शिवपद देणारे मंत्र योग्य क्रमाने जपावे. तसेच, नियम पाळून वेदातील मंत्र आणि सूक्तांचा जप करावा.