शिवपुराणम्

पराशराश्च गर्गश्च भार्गवश्चांगिरास्तथा बलबन्धुर्निरामित्राः केतुशृंगस्तपोधनः

पराशर, गर्ग, भार्गव, अंगिरस, बलबंधु, निरामित्र, केतुशृंग आणि तपोधन हे होते.

लंबोदरश्च लंबश्च लम्बात्मा लंबकेशकः सर्वज्ञस्समबुद्धिश्च साध्यसिद्धिस्तथैव च

लंबोदर, लंब, लंबात्मा, लंबकेशक, सर्वज्ञ, समबुद्धी आणि साध्यसिद्धी हे होते.

सुधामा कश्यपश्चैव वसिष्ठो विरजास्तथा अत्रिरुग्रो गुरुश्रेष्ठः श्रवनोथ श्रविष्टकः

सुधामा, कश्यप, वसिष्ठ, विरजा, अत्री, उग्र, गुरुश्रेष्ठ, श्रवण आणि श्रविष्टक हे होते.

कुणिश्च कुणिबाहुश्च कुशरीरः कुनेत्रकः काश्यपो ह्युशनाश्चैव च्यवनश्च बृहस्पतिः

कुणी, कुणिबाहू, कुशरीर, कुनेत्रक, काश्यप, उशन, च्यवन आणि बृहस्पती हे होते.

उतथ्यो वामदेवश्च महाकालो महा ऽनिलः वाचःश्रवाः सुवीरश्च श्यावकश्च यतीश्वरः

उतथ्य, वामदेव, महाकाळ, महानिल, वाचःश्रवा, सुवीर, श्यावक आणि यतीश्वर हे होते.

हिरण्यनाभः कौशल्यो लोकाक्षिः कुथुमिस्तथा सुमन्तुर्जैमिनिश्चैव कुबन्धः कुशकन्धरः

हिरण्यनाभ, कौशल्य, लोकाक्षी, कुथुमी, सुमंतु, जैमिनी, कुबंध आणि कुशकंधर हे होते.

प्लक्षो दार्भायणिश्चैव केतुमान्गौतमस्तथा भल्लवी मधुपिंगश्च श्वेतकेतुस्तथैव च

प्लक्ष, दार्भायणी, केतुमान, गौतम, भल्लवी, मधुपिंग आणि श्वेतकेतु हे होते.

उशिजो बृहदश्वश्च देवलः कविरेव च शालिहोत्रः सुवेषश्च युवनाश्वः शरद्वसुः

उशिज, बृहदश्व, देवल, कवी, शालिहोत्र, सुवेष, युवनाश्व आणि शरद्वसु हे होते.

अक्षपादः कणादश्च उलूको वत्स एव च कुलिकश्चैव गर्गश्च मित्रको रुष्य एव च

अक्षपाद, कणाद, उलूक, वत्स, कुलिक, गर्ग, मित्रक आणि रुश्य हे होते.

एते शिष्या महेशस्य योगाचार्यस्वरूपिणः संख्या च शतमेतेषां सह द्वादशसंख्यया

हे सर्व महादेवाचे शिष्य आहेत, योगशिक्षकांच्या रूपात आहेत. यांची संख्या एकशे बारा आहे.

सर्वे पाशुपताः सिद्धा भस्मोद्धूलितविग्रहाः सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञा वेदवेदांगपारगाः

हे सर्व सिद्ध पाशुपत आहेत, यांच्या अंगावर भस्म लावलेले आहे. हे सर्व शास्त्रांचे खरे अर्थ जाणणारे आणि वेद व त्यांचे उपवेद पूर्णपणे शिकलेले आहेत.

शिवाश्रमरतास्सर्वे शिवज्ञानपरायणाः सर्वे संगविनिर्मुक्ताः शिवैकासक्तचेतसः

हे सर्व शिवाश्रमात रमणारे, शिवज्ञानात मन लावणारे, सर्व आसक्तीपासून मुक्त आणि मनाने फक्त शिवात एकरूप झालेले आहेत.

सर्वद्वंद्वसहा धीराः सर्वभूतहिते रताः ऋजवो मृदवः स्वस्था जितक्रोधा जितेंद्रियाः

हे सर्व द्वंद्व सहन करणारे, धैर्यवान, सर्व जीवांच्या हितासाठी झटणारे, सरळ, सौम्य, मनाने स्थिर, रागावर आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेले आहेत.

रुद्राक्षमालाभरणास्त्रिपुंड्रांकितमस्तकाः शिखाजटास्सर्वजटा अजटा मुंडशीर्षकाः

यांच्या गळ्यात रुद्राक्षमाळा आहेत, कपाळावर त्रिपुंड आहे. काहींना शिखा, काहींना जटा, काहींना मोकळे केस, तर काहींना मुंडण केलेले डोके आहे.

फलमूलाशनप्रायाः प्राणायामपरायणाः शिवाभिमानसंपन्नाः शिवध्यानैकतत्पराः

हे प्रामुख्याने फळे आणि कंद खातात, प्राणायामात मन लावतात, शिवभावाने भरलेले आहेत आणि शिवध्यानात पूर्णपणे तल्लीन असतात.

समुन्मथितसंसारविषवृक्षांकुरोद्गमाः प्रयातुमेव सन्नद्धाः परं शिवपुरं प्रति

संसाररूपी विषारी झाडाची मुळे उपटून टाकून, हे फक्त शिवाच्या परमधामाकडे जाण्यास तयार झाले आहेत.

सदेशिकानिमान्मत्वा नित्यं यश्शिवमर्चयेत् स याति शिवसायुज्यं नात्र कार्या विचारणा

जो कोणी या सर्वांना गुरु मानून नेहमी शिवाची पूजा करतो, तो शिवाशी एकरूप होतो—यात काहीच शंका नाही.

भगवन्सर्वयोगींद्र गणेश्वर मुनीश्वर षडाननसमप्रख्य सर्वज्ञाननिधे गुरो

हे भगवंत, सर्व योग्यांचे स्वामी, गणांचा प्रमुख, ऋषींचे श्रेष्ठ, षडाननासारखे तेजस्वी, सर्व ज्ञानाचा खजिना, गुरुवर्य—

प्रायस्त्वमवतीर्योर्व्यां पाशविच्छित्तये नृणाम् महर्षिवपुरास्थाय स्थितो ऽसि परमेश्वर

परमेश्वरा, तुम्ही बहुतेक वेळा पृथ्वीवर अवतरून माणसांची पाशे तोडण्यासाठी, महर्षींच्या नगरीत राहता.

अन्यथा हि जगत्यस्मिन् देवो वा दानवो ऽपि वा त्वत्तोन्यः परमं भावं को जानीयाच्छिवात्मकम्

या जगात, तुमच्याशिवाय—तो देव असो वा दानव—शिवस्वरूप परमभाव कोण जाणू शकतो?

तस्मात्तव मुखोद्गीर्णं साक्षादिव पिनाकिनः शिवज्ञानामृतं पीत्वा न मे तृप्तमभून्मनः

म्हणून, धनुर्धारी, तुमच्या मुखातून आलेले शिवज्ञानरूपी अमृत मी प्यायलो तरी माझे मन तृप्त झाले नाही.

साक्षात्सर्वजगत्कर्तुर्भर्तुरंकं समाश्रिता भगवन्किन्नु पप्रच्छ भर्तारं परमेश्वरी

सर्व जगाचा कर्ता आणि पालनकर्ता असलेल्या भगवंताच्या मांडीवर बसून—हे प्रभो, त्या परमेश्वरीने आपल्या पतीला नेमके काय विचारले?

स्थाने पृष्टं त्वया कृष्ण तद्वक्ष्यामि यथातथम् भवभक्तस्य युक्तस्य तव कल्याणचेतसः

कृष्णा, तू योग्य प्रश्न विचारला आहेस. मी तुला ते खरेखुरे सांगतो, कारण तू शिवभक्त, संयमी आणि शुभ मनाचा आहेस.

महीधरवरे दिव्ये मंदरे चारुकंदरे देव्या सह महादेवो दिव्यो ध्यानगतो ऽभवत्

सुंदर मंदार पर्वतावर, रम्य अशा गुहेत, महादेव आणि देवी divine ध्यानात मग्न झाले.

तदा देव्याः प्रियसखी सुस्मितास्या शुभावती फुल्लान्यतिमनोज्ञानि पुष्पाणि समुदाहरत्

त्या वेळी, देवीची प्रिय सखी, हसऱ्या चेहऱ्याची आणि शुभ रूपाची, अतिशय सुंदर उमललेली फुले घेऊन आली.

ततः स्वमंकमारोप्य देवीं देववरोरहः अलंकृत्य च तैः पुष्पैरास्ते हृष्टतरः स्वयम्

मग देवांचा स्वामी, देवीला आपल्या मांडीवर बसवून, त्या फुलांनी तिला सजवतो आणि अतिशय आनंदाने बसतो.

अथांतःपुरचारिण्यो देव्यो दिव्यविभूषणाः अंतरंगा गणेन्द्राश्च सर्वलोकमहेश्वरीम्

तेव्हा, अंतःपुरातील देव्या, दिव्य अलंकारांनी सजलेल्या, आणि गणांचे अंतरंग प्रमुख, सर्व लोकांच्या महेश्वरीकडे आले.

भर्तारं परिपूर्णं च सर्वलोकमहेश्वरम् चामरासक्तहस्ताश्च देवीं देवं सिषेविरे

देवता हातात चामर घेऊन सर्व लोकांचे महेश्वर आणि त्यांची देवी यांची सेवा करू लागल्या. तो पूर्ण पती आणि सर्व जगाचा स्वामी आहे.

ततः प्रियाः कथा वृत्ता विनोदाय महेशयोः त्राणाय च नृणां लोके ये शिवं शरणं गताः

मग महादेव आणि पार्वती यांच्या आनंदासाठी आणि ज्यांनी शंकराला शरण गेले आहेत अशा लोकांच्या रक्षणासाठी गोड कथा आणि घडलेल्या गोष्टी सांगितल्या गेल्या.