शिवपुराणम्

यथा स्वं कर्म कुर्वन्ति नान्यत्किंचिच्छिवाज्ञया शब्दादयोपि गृह्यंते क्रियन्ते वचनादयः

प्रत्येक आपलं कामच करतं, दुसरं काही नाही, शिवाच्या आज्ञेने; शब्द वगैरे ग्रहण केले जातात, आणि बोलणं वगैरे कृती घडतात.

अविलंघ्या हि सर्वेषामाज्ञा शंभोर्गरीयसी अवकाशमशेषाणां भूतानां संप्रयच्छति

सर्वांसाठी शंभूची आज्ञा मोडता येत नाही आणि ती सर्वांत मोठी आहे; ती सर्व भूतांना संधी देते.

आकाशः परमेशस्य शासनादेव सर्वगः प्राणाद्यैश्च तथा नामभेदैरंतर्बहिर्जगत्

आकाश परब्रह्माच्या आज्ञेने सर्वत्र व्यापलेलं आहे; तसेच प्राण वगैरे नावांच्या भेदांनी जग आतून आणि बाहेरून अस्तित्वात आहे.

बिभर्ति सर्वं शर्वस्य शासनेन प्रभञ्जनः हव्यं वहति देवानां कव्यं कव्याशिनामपि

वायू शर्वाच्या आज्ञेने सर्व जग टिकवतो; तो देवांसाठी होम आणि पितरांसाठी श्राद्धही पोहोचवतो.

पाकाद्यं च करोत्यग्निः परमेश्वरशासनात् संजीवनाद्यं सर्वस्य कुर्वत्यापस्तदाज्ञया

अग्नी परब्रह्माच्या आज्ञेने शिजवणं वगैरे करतो; त्या आज्ञेने पाणी सर्वांना जीवन देणं व इतर कामं करतं.

विश्वम्भरा जगन्नित्यं धत्ते विश्वेश्वराज्ञया देवान्पात्यसुरान् हंति त्रिलोकमभिरक्षति

पृथ्वी विश्वेश्वराच्या आज्ञेने नेहमी जगाला आधार देते; ती देवांना पोसते, असुरांचा नाश करते आणि तिन्ही लोकांचं रक्षण करते.

आज्ञया तस्य देवेन्द्रः सर्वैर्देवैरलंघ्यया आधिपत्यमपां नित्यं कुरुते वरुणस्सदा

त्याच्या आज्ञेने देवेन्द्र आणि इतर सर्व देव नेहमी पाण्यांवर राज्य करतात; वरुण नेहमी त्यांचं पालन करतो.

पाशैर्बध्नाति च यथा दंड्यांस्तस्यैव शासनात् ददाति नित्यं यक्षेन्द्रो द्रविणं द्रविणेश्वरः

त्याच आज्ञेने दोषींना पाशांनी बांधलं जातं; यक्षांचा राजा, धनाचा स्वामी, नेहमी धन देतो.

पुण्यानुरूपं भूतेभ्यः पुरुषस्यानुशासनात् करोति संपदः शश्वज्ज्ञानं चापि सुमेधसाम्

पुण्याप्रमाणे तो सर्वांना संपत्ती देतो, पुरुषाच्या आज्ञेने; आणि ज्ञानी लोकांना कायमचं ज्ञान देतो.

निग्रहं चाप्यसाधूनामीशानश्शिवशासनात् धत्ते तु धरणीं मूर्ध्ना शेषः शिवनियोगतः

शिवाच्या आज्ञेने तो दुष्टांचं दमन करतो; शेष शिवाच्या आज्ञेने पृथ्वीला आपल्या मस्तकावर धरतो.

यामाहुस्तामसीं रौद्रीं मूर्तिमंतकरीं हरेः सृजत्यशेषमीशस्य शासनाच्चतुराननः

जी यम, रौद्र आणि मृत्यू देणारी हरिची मूर्ती म्हणतात, ती पूर्णपणे परमेश्वराच्या आज्ञेने निर्माण होते.

अन्याभिर्मूर्तिभिः स्वाभिः पाति चांते निहन्ति च विष्णुः पालयते विश्वं कालकालस्य शासनात्

आपल्या विविध रूपांनी विष्णू पालन करतो आणि शेवटी नाशही करतो; तो काळाच्या स्वामीच्या आज्ञेने विश्वाचं रक्षण करतो.

सृजते त्रसते चापि स्वकाभिस्तनुभिस्त्रिभिः हरत्यंते जगत्सर्वं हरस्तस्यैव शासनात्

तो निर्माण करतो, घाबरतो, आणि आपल्या तिन्ही रूपांनी शेवटी सर्व जगाचा नाश करतो; हरी त्या आज्ञेनेच हे करतो.

सृजत्यपि च विश्वात्मा त्रिधा भिन्नस्तु रक्षति कालः करोति सकलं कालस्संहरति प्रजाः

विश्वाचा आत्मा निर्माण करतो, आणि तिहेरी रूपाने रक्षण करतो; काळ सर्व काही करतो आणि सर्व प्रजांचा संहार करतो.

कालः पालयते विश्वं कालकालस्य शासनात् त्रिभिरंशैर्जगद्बिभ्रत्तेजोभिर्वृष्टिमादिशन्

काळ, काळाच्या स्वामीच्या आज्ञेने, विश्वाचं रक्षण करतो; तीन भागांनी तो जगाला धरतो, पाऊस वगैरे घडवतो.

दिवि वर्षत्यसौ भानुर्देवदेवस्य शासनात् पुष्णात्योषधिजातानि भूतान्याह्लादयत्यपि

आकाशात सूर्य देवदेवांच्या आज्ञेने पाऊस पाडतो, तोच औषधींना पोसतो आणि सर्व जीवांना आनंद देतो.

देवैश्च पीयते चंद्रश्चन्द्रभूषणशासनात् आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ मरुतस्तथा

चंद्रभूषणाच्या आज्ञेने देवगण चंद्राचे अमृत पितात; आदित्य, वसु, रुद्र, अश्विनीकुमार, मरुतगण हे सगळेही त्यात सामील आहेत.

खेचरा ऋषयस्सिद्धा भोगिनो मनुजा मृगाः पशवः पक्षिणश्चैव कीटाद्याः स्थावराणि च

आकाशवासी, ऋषी, सिद्ध, भोग घेणारे, माणसे, वन्य प्राणी, गुरे, पक्षी, कीटक आणि स्थावर जीवसुद्धा—

नद्यस्समुद्रा गिरयः काननानि सरांसि च वेदाः सांगाश्च शास्त्राणि मंत्रस्तोममखादयः

नद्या, समुद्र, डोंगर, अरण्ये, सरोवरे, वेद आणि त्यांचे विभाग, शास्त्रे, मंत्र, स्तोत्रे आणि यज्ञ—

कालाग्न्यादिशिवांतानि भुवनानि सहाधिपैः ब्रह्मांडान्यप्यसंख्यानि तेषामावरणानि च

कालाग्नीपासून शिवार्पयंतची सर्व लोकं, त्यांचे अधिपती, असंख्य ब्रह्मांडं आणि त्यांची आवरणे—

वर्तमानान्यतीतानि भविष्यन्त्यपि कृत्स्नशः दिशश्च विदिशश्चैव कालभेदाः कलादयः

जे काही सध्या आहे, गेले आहे किंवा येणार आहे, सर्व दिशा, उपदिशा, काळाचे विभाग आणि त्याचे अंश—

यच्च किंचिज्जगत्यस्मिन् दृश्यते श्रूयते ऽपि वा तत्सर्वं शंकरस्याज्ञा बलेन समधिष्ठितम्

या जगात जे काही दिसते किंवा ऐकू येते, ते सर्व शंकराच्या आज्ञेच्या सामर्थ्याने स्थिर आहे.

आज्ञाबलात्तस्य धरा स्थितेह धराधरा वारिधराः समुद्राः ज्योतिर्गणाः शक्रमुखाश्च देवाः स्थिरं चिरं वा चिदचिद्यदस्ति

त्याच्या आज्ञेच्या बळावर पृथ्वी, पर्वत, मेघ, समुद्र, तारे, इंद्रासह सर्व देव, आणि जड-जिवंत, चेतन-अचेतन सर्व काही इथे स्थिर आहे.

अत्याश्चर्यमिदं कृष्ण शंभोरमितकर्मणः आज्ञाकृतं शृणुष्वैतच्छ्रुतं श्रुतिमुखे मया

हे कृष्णा, शंभूच्या अमाप कृत्यांपैकी हे एक फारच अद्भुत आहे; हे मी वेदांच्या मुखातून ऐकले, ते तू ऐक.

पुरा किल सुराः सेंद्रा विवदंतः परस्परम् असुरान्समरे जित्वा जेताहमहमित्युत

पूर्वी एकदा, इंद्रासह देवगण आपसात वाद घालत होते; त्यांनी युद्धात असुरांना हरवले आणि 'मी जिंकला, मीच जिंकला' असे गर्वाने म्हणू लागले.

तदा महेश्वरस्तेषां मध्यतो वरवेषधृक् स्वलक्षणैर्विहीनांगः स्वयं यक्ष इवाभवत्

तेव्हा महेश्वर त्यांच्या मध्ये एक अद्भुत रूप घेऊन प्रकट झाला, ज्याच्यात कोणतीही ओळख पटणारी खूण नव्हती, आणि स्वतः यक्षासारखा दिसला.

स तानाह सुरानेकं तृणमादाय भूतले य एतद्विकृतं कर्तुं क्षमते स तु दैत्यजित्

त्याने पृथ्वीवरून एक गवताचे पातं उचलून देवांना विचारले, 'तुमच्यातील जो कोणी हे बदलू शकेल, तोच खरा दैत्यांचा विजेता आहे.'

यक्षस्य वचनं श्रुत्वा वज्रपाणिः शचीपतिः किंचित्क्रुद्धो विहस्यैनं तृणमादातुमुद्यतः

यक्षाचे शब्द ऐकून वज्रपाणी, शचीपती, थोडा रागावला, हसला आणि ते गवत उचलण्याचा प्रयत्न करू लागला.

न तत्तृणमुपदातुं मनसापि च शक्यते यथा तथापि तच्छेत्तुं वज्रं वज्रधरो ऽसृजत्

तो मनानेसुद्धा ते गवत उचलू शकला नाही, हाताने तर दूरच; तरीही ते कापण्यासाठी वज्रधारीने आपले वज्र फेकले.