शिवपुराणम्

अपूपगिरयश्चैव भक्ष्यभोज्यार्णवस्तथा एते दत्ता मया ते हि त्वं गृह्णीष्व महामुने

गोड पदार्थांचे डोंगर, आणि खाण्या-पिण्याच्या पदार्थांचे समुद्र—हे सर्व मी तुला दिले आहेत; हे स्वीकार, हे महर्षे.

पिता तव महादेवो माता वै जगदम्बिका अमरत्वं मया दत्तं गाणपत्यं च शाश्वतम्

तुझा वडील महादेव आणि आई जगदंबिका आहे; मी तुला अमरत्व आणि गणपतीपद कायमचे दिले आहे.

वरान्वरय सुप्रीत्या मनो ऽभिलषितान्परान् प्रसन्नो ऽहं प्रदास्यामि नात्र कार्या विचारणा

आता मनाप्रमाणे जे हवे ते वर माग, मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे; विचार करण्याची गरज नाही, मी ते नक्की देईन.

एवमुक्त्वा महादेवः कराभ्यामुपगृह्यतम् मूर्ध्न्याघ्राय सुतस्ते ऽयमिति देव्यै न्यवेदयत्

असे म्हणून, महादेवाने त्याला मिठी मारली, डोक्याचा सुगंध घेतला आणि देवीला दाखवून म्हणाले, 'हा तुझा मुलगा आहे.'

देवी च गुहवत्प्रीत्या मूर्ध्नि तस्य कराम्बुजम् विन्यस्य प्रददौ तस्मै कुमारपदमव्ययम्

देवीने प्रेमाने त्याच्या डोक्यावर कमळासारखा हात ठेवला आणि त्याला कुमारपद कायमचे दिले.

क्षीराब्धिरपि साकारः क्षीरं स्वादु करे दधत् उपस्थाय ददौ पिण्डीभूतं क्षीरमनश्वरम्

क्षीरसागराने साकार रूप घेऊन, हातात गोड दूध धरून, त्याच्याजवळ येऊन, त्याला नाश न होणारे दूध गोळ्यासारखे दिले.

योगैश्वर्यं सदा तुष्टिं ब्रह्मविद्यामनश्वराम् समृद्धिं परमान्तस्मै ददौ संतुष्टमानसः

समाधानी मनाने त्याला योगशक्ती, नेहमीची तृप्ती, नाश न होणारे ब्रह्मज्ञान, उत्तम समृद्धी आणि सर्वोच्च समाधान दिले.

अथ शंभुः प्रसन्नात्मा दृष्ट्वा तस्य तपोमहः पुनर्ददौ वरं दिव्यं मुनये ह्युपमन्यवे

शंभूने, त्याच्या तपस्येचे मोठेपण पाहून, आनंदाने उपमन्यू ऋषीला पुन्हा एक दिव्य वर दिला.

व्रतं पाशुपतं ज्ञानं व्रतयोगं च तत्त्वतः ददौ तस्मै प्रवक्तृत्वपाटवं सुचिरं परम्

त्याला पाशुपत व्रत, ज्ञान, व्रत आणि योगाची खरी साधना, आणि दीर्घकाळ उत्तम बोलण्याची व शिकवण्याची शक्ती दिली.

सो ऽपि लब्ध्वा वरान्दिव्यान्कुमारत्वं च सर्वदा तस्माच्छिवाच्च तस्याश्च शिवाया मुदितो ऽभवत्

शिव आणि पार्वतीकडून हे दिव्य वर आणि कुमारपद मिळाल्यावर, तो अत्यंत आनंदी झाला.

ततः प्रसन्नचेतस्कः सुप्रणम्य कृतांजलिः ययाचे स वरं विप्रो देवदेवान्महेश्वरात्

मग प्रसन्न मनाने, हात जोडून, तो ब्राह्मण देवदेव महेश्वराकडे वर मागण्यासाठी नतमस्तक झाला.

प्रसीद देवदेवेश प्रसीद परमेश्वर स्वभक्तिन्देहि परमान्दिव्यामव्यभिचारिणीम्

देवांचा देव, परमेश्वरा, कृपा कर; मला सर्वोच्च, दिव्य, कधीही न ढळणारी भक्ती दे.

श्रद्धान्देहि महादेव द्वसम्बन्धिषु मे सदा स्वदास्यं परमं स्नेहं सान्निध्यं चैव सर्वदा

महादेवा, तुझ्याशी संबंधित सर्वांमध्ये मला नेहमी श्रद्धा दे; तुझी सेवा, प्रेम आणि नेहमीचे सान्निध्य मिळू दे.

एवमुक्त्वा प्रसन्नात्माहर्षगद्गदया गिरा सतुष्टाव महादेवमुपमन्युर्द्विजोत्तमः

असं म्हणून, आनंदाने भरलेल्या मनाने आणि गदगदलेल्या स्वरात, श्रेष्ठ ब्राह्मण उपमन्यू यांनी महादेवाचे स्तवन केले.

देवदेव महादेव शरणागतवत्सल प्रसीद करुणासिंधो साम्ब शंकर सर्वदा

देवतांचा देव, महादेव, शरण आलेल्यांवर प्रेम करणारा, करुणेचा सागर, अंबेसह शंकरा, नेहमी कृपा कर.

एवमुक्तो महादेवः सर्वेषां च वरप्रदः प्रत्युवाच प्रसन्नात्मोपमन्युं मुनिसत्तमम्

असं ऐकून, सर्वांना वर देणारा महादेव, प्रसन्न मनाने श्रेष्ठ ऋषी उपमन्यूंना उत्तर देऊ लागला.

वत्सोपमन्यो तुष्टो ऽस्मि सर्वं दत्तं मया हि ते दृढभक्तो ऽसि विप्रर्षे मया विज्ञासितो ह्यसि

माझ्या प्रिय उपमन्यू, मी तुझ्यावर अत्यंत प्रसन्न आहे; मी तुला सर्व काही दिलं आहे. तू माझ्यावर दृढ भक्ती ठेवणारा श्रेष्ठ ऋषी आहेस, आणि मी तुला परीक्षाही घेतली.

अजरश्चामरश्चैव भव त्वन्दुःखवर्जितः यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः

आता तू कधीही वृद्ध न होणारा, अमर, आणि दुःखापासून मुक्त हो. तुझे यश वाढो, तेजस्वी हो, आणि दिव्य ज्ञानाने परिपूर्ण हो.

अक्षया बान्धवाश्चैव कुलं गोत्रं च ते सदा भविष्यति द्विजश्रेष्ठ मयि भक्तिश्च शाश्वती

तुझे नातेवाईक, घराणं आणि कुळ नेहमीच अढळ राहील, श्रेष्ठ ब्राह्मण. आणि माझ्यावरील तुझी भक्ती सदैव टिकून राहील.

सान्निध्यं चाश्रमे नित्यं करिष्यामि द्विजोत्तम उपकंठं मम त्वं वै सानन्दं विहरिष्यसि

मी नेहमी तुझ्या आश्रमात माझं सान्निध्य देईन, श्रेष्ठ ब्राह्मण. तू माझ्या जवळ आनंदाने वावरशील.

एवमुक्त्वा स भगवान्सूर्यकोटिसमप्रभः ईशानस्स वरान्दत्त्वा तत्रैवान्तर्दधे हरः

असं म्हणून, सूर्याच्या कोटी किरणांसारखा तेजस्वी असलेला भगवान ईशान, वर देऊन तिथेच अदृश्य झाला.

उपमन्युः प्रसन्नात्मा प्राप्य तस्माद्वराद्वरान् जगाम जननीस्थानं सुखं प्रापाधिकं च सः

उपमन्यू, मन प्रसन्न झालेलं, त्या श्रेष्ठ वरांची प्राप्ती करून, आपल्या आईच्या घरी गेला आणि अधिक सुख मिळवलं.

नमस्समस्तसंसारचक्रभ्रमणहेतवे गौरीकुचतटद्वन्द्वकुंकुमांकितवक्षसे

संपूर्ण संसाराच्या चक्राला फिरवणाऱ्या कारणाला नमस्कार असो, ज्याच्या छातीवर गौरीच्या उरोजांवरील कुंकवाचे डाग आहेत.

उक्त्वा भगवतो लब्धप्रसादादुपमन्युना नियमादुत्थितो वायुर्मध्ये प्राप्ते दिवाकरे

असं बोलून, भगवंताच्या कृपेने, उपमन्यूने आपली नियमपूर्वक पूजा पूर्ण करून, सूर्य मध्यान्ही असताना उठला.

ऋषयश्चापि ते सर्वे नैमिषारण्यवासिनः अथायमर्थः प्रष्टव्य इति कृत्वा विनिश्चयम्

नैमिषारण्यात राहणारे ते सर्व ऋषी, हे जाणून, हा विषय विचारावा असं ठरवून, मनाशी निश्चय केला.

कृत्वा यथा स्वकं कृत्यं प्रत्यहं ते यथा पुरा भगवंतमुपायांतं समीक्ष्य समुपाविशन्

ते सर्व ऋषी नेहमीप्रमाणे आपापली रोजची कामं करून, भगवंत येताना पाहून, आदराने बसले.

अथासौ नियमस्यांते भगवानम्बरोद्भवः मध्ये मुनिसभायास्तु भेजे कॢप्तं वरासनम्

नियम संपल्यावर, आकाशातून उत्पन्न झालेला भगवंत, त्या ऋषींच्या सभेत मध्यभागी तयार केलेल्या उत्तम आसनावर बसला.

सुखासनोपविष्टश्च वायुर्लोकनमस्कृतः श्रीमद्विभूतिमीशस्य हृदि कृत्वेदमब्रवीत्

सर्व लोकांनी वंदन केलेल्या वायूने, सुखाने बसून, आपल्या हृदयात ईश्वराची दिव्य विभूती ठेवून असे बोलायला सुरुवात केली.

तं प्रपद्ये महादेवं सर्वज्ञमपराजितम् विभूतिस्सकलं यस्य चराचरमिदं जगत्

मी त्या महादेवाला शरण जातो, जो सर्वज्ञ आहे, कोणाच्याही कधीही न जिंकता येणारा आहे, आणि ज्याची संपूर्ण शक्ती म्हणजे हे चराचर जग.