शिवपुराणम्

प्रतिष्ठाप्य विधानेन तल्लिंगं कृतशोधनम् परिकल्प्यासनं मूर्तिं पञ्चवक्त्रप्रकारतः

त्या लिंगाची विधीपूर्वक स्थापना करून, शुद्धी करून, आसन तयार करून, पाच मुखांची मूर्ती ध्यानात आणावी.

पञ्चगव्यादिभिः पूर्णैर्यथाविभवसंभृतैः स्नापयेत्कलशैः पूर्णैरष्टापदसमुद्भवैः

पंचगव्य आणि इतर द्रव्यांनी भरलेले कलश, आपल्या क्षमतेनुसार, आठ पवित्र जलांनी लिंगाचे अभिषेक करावा.

गंधद्रव्यैस्सकर्पूरैश्चन्दनाद्यैस्सकुंकुमैः सवेदिकं समालिप्य लिंगं भूषणभूषितम्

सुगंधी द्रव्ये, कापूर, चंदन, केशर यांसारख्या वस्तूंनी, लिंग आणि त्याच्या पिंडीला लेप करून, दागिन्यांनी सजवावे.

बिल्वपत्रैश्च पद्मैश्च रक्तैः श्वेतैस्तथोत्पलैः नीलोत्पलैस्तथान्यैश्च पुष्पैस्तैस्तैस्सुगंधिभिः

बिल्वाची पाने, लाल आणि पांढरी कमळे, निळी कमळे आणि इतर सुगंधी फुले यांचा वापर करावा.

पुण्यैः प्रशस्तैः पत्रैश्च चित्रैर्दूर्वाक्षतादिभिः समभ्यर्च्य यथालाभं महापूजाविधानतः

पवित्र आणि उत्तम पानांनी, दुर्वा, अक्षता आणि अशा विविध वस्तूंनी, आपल्या सामर्थ्यानुसार, महापूजेच्या विधीप्रमाणे पूजा करावी.

धूपं दीपं तथा चापि नैवेद्यं च समादिशेत् निवेदयित्वा विभवे कल्याणं च समाचरेत्

धूप, दीप आणि नैवेद्य अर्पण करावे; आपल्या क्षमतेनुसार हे अर्पण करून, शुभ कार्ये पार पाडावीत.

इष्टानि च विशिष्टानि न्यायेनोपार्जितानि च सर्वद्रव्याणि देयानि व्रते तस्मिन्विशेषतः

इच्छित आणि विशेष वस्तू, योग्य मार्गाने मिळवलेल्या, त्या सर्व या व्रतात द्याव्यात, विशेषतः.

श्रीपत्रोत्पलपद्मानां संख्या साहस्रिकी मता प्रत्येकमपरा संख्या शतमष्टोत्तरं द्विजाः

श्रीपत्र, निळी कमळे आणि कमळे यांची संख्या प्रत्येकी हजार अशी सांगितली आहे; दुसरी संख्या एकशे आठ अशी आहे, हे द्विजांनो.

तत्रापि च विशेषेण न त्यजेद्बिल्वपत्रकम् हैममेकं परं प्राहुः पद्मं पद्मसहस्रकात्

तरीही, बिल्वाचे पान कधीही वगळू नये; एक सुवर्णकमळ हजार कमळांपेक्षा श्रेष्ठ मानले गेले आहे.

नीलोत्पलादिष्वप्येतत्समानं बिल्बपत्रकैः पुष्पान्तरे न नियमो यथालाभं निवेदयेत्

निळ्या कमळांसाठी आणि अशा फुलांसाठीही बिल्वापत्रासारखेच नियम आहेत; इतर फुलांसाठी बंधन नाही—जितकी मिळतील तितकी अर्पण करावीत.

अष्टाङ्गमर्घ्यमुत्कृष्टं धूपालेपौ विशेषतः चन्दनं वामदेवाख्ये हरितालं च पौरुषे

अष्टांग अर्घ्य हे उत्तम मानले जाते, विशेषतः धूप आणि लेप; वामदेव मुखासाठी चंदन, पुरुष मुखासाठी हरिताळ लावावे.

ईशाने भसितं केचिदालेपनमितीदृशाम् न धूपमिति मन्यन्ते धूपान्तरविधानतः सितागुरुमघोराख्ये मुखे कृष्णागुरुं पुनः

ईशान मुखावर काही जण भस्म लावावे असे सांगतात; तिथे धूप आवश्यक नाही असे मानतात, कारण दुसऱ्या प्रकारचा धूप सांगितला आहे: अघोर मुखासाठी पांढरे अगर, आणि मुखासाठी काळे अगर वापरावे.

पौरुषे गुग्गुलं सव्ये सौम्ये सौगंधिकं मुखे ईशाने ऽपि ह्युशीरादि देयाद्धूपं विशेषतः

पुरुष मुखासाठी गुग्गुळ, डाव्या बाजूला सौम्य मुखासाठी सुगंधी पदार्थ, आणि ईशान मुखासाठीही विशेषतः उशीरा वगैरे धूप द्यावा.

शर्करामधुकर्पूरकपिलाघृतसंयुतम् चंदनागुरुकाष्ठाद्यं सामान्यं संप्रचक्षते

साखर, मध, कर्पूर, तूप आणि चंदन, अगर व इतर लाकडांचे मिश्रण हे सर्वसामान्य अर्पण मानले जाते.

कर्पूरवर्तिराज्याढ्या देया दीपावलिस्ततः अर्घ्यमाचमनं देयं प्रतिवक्त्रमतः परम्

कर्पूराची वात तुपात भिजवून दिवा द्यावा, त्यानंतर दिव्यांची माळ लावावी; नंतर प्रत्येक मुखाला अर्घ्य आणि आचमन द्यावे.

प्रथमावरणे पूज्यो क्रमाद्धेरम्बषण्मुखौ ब्रह्मांगानि ततश्चैव प्रथमावरणेर्चिते

पहिल्या आवरणात क्रमाने हेरंब आणि षण्मुख यांची पूजा करावी, मग ब्रह्माची अंगे, आणि नंतर पुन्हा पहिल्या आवरणाची पूजा करावी.

द्वितीयावरणे पूज्या विघ्नेशाश्चक्रवर्तिनः तृतीयावरणे पूज्या भवाद्या अष्टमूर्तयः

दुसऱ्या आवरणात विघ्नेश्वर आणि चक्रवर्ती यांची पूजा करावी; तिसऱ्या आवरणात भव आणि इतर आठ मूर्तींची पूजा करावी.

महादेवादयस्तत्र तथैकादशमूर्तयः चतुर्थावरणे पूज्याः सर्व एव गणेश्वराः

तेथे महादेव आणि इतर अकरा मूर्ती असतात; चौथ्या आवरणात सर्व गणेश्वरांची पूजा करावी.

बहिरेव तु पद्मस्य पञ्चमावरणे क्रमात् दशदिक्पतयः पूज्याः सास्त्राः सानुचरास्तथा

कमळाच्या बाहेर, पाचव्या आवरणात, दहा दिशांचे रक्षक, शस्त्रधारी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांसह, क्रमाने पूजावयाचे आहेत.

ब्रह्मणो मानसाः पुत्राः सर्वे ऽपि ज्योतिषां गणाः सर्वा देव्यश्च देवाश्च सर्वे सर्वे च खेचराः

ब्रह्माचे मानसपुत्र, सर्व ज्योतींचे समूह, सर्व देवता आणि देवी, तसेच सर्व आकाशात संचार करणारे जीव.

पातालवासिनश्चान्ये सर्वे मुनिगणा अपि योगिनो हि सखास्सर्वे पतंगा मातरस्तथा

पाताळात राहणारे, सर्व ऋषीगण, सर्व योगी, सर्व मित्र, पक्षी आणि मातृका यांचीही पूजा करावी.

क्षेत्रपालाश्च सगणाः सर्वं चैतच्चराचरम् पूजनीयं शिवप्रीत्या मत्त्वा शंभुविभूतिमत्

दिशांचे रक्षक आणि त्यांचे साथीदार, तसेच हे सर्व चराचर जग, या सगळ्यांना शिवाची कृपा मिळावी म्हणून, शंभूच्या वैभवाचे रूप समजून, आदराने पूजावे.

अथावरणपूजांते संपूज्य परमेश्वरम् साज्यं सव्यं जनं हृद्यं हविर्भक्त्या निवेदयेत्

मंडपांची पूजा पूर्ण केल्यावर, परमेश्वराची भक्तीपूर्वक पूजा करून, तुप, पाणी आणि मनापासून आवडणारे अन्न नैवेद्य म्हणून अर्पण करावे.

मुखवासादिकं दत्त्वा ताम्बूलं सोपदंशकम् अलंकृत्य च भूयो ऽपि नानापुष्पविभूषणैः

मुखवास वगैरे आणि तांबूल त्याच्या सर्व जिन्नसांसह अर्पण करून, पुन्हा विविध फुलांनी व दागिन्यांनी सजवावे.

नीराजनांते विस्तीर्य पूजाशेषं समापयेत् चषकं सोपकारं च शयनं च समर्पयेत्

आरती झाल्यावर, उरलेली पूजा नीट पूर्ण करावी आणि एक प्याला त्याच्या सर्व वस्तूंनी व एक शय्याही अर्पण करावी.

चन्द्रसंकाशहारं च शयनीयं समर्पयेत् आद्यं नृपोचितं हृद्यं तत्सर्वमनुरूपतः

चंद्रासारखा तेजस्वी वस्त्र व विश्रांतीसाठी सुंदर शय्या अर्पण करावी, हे सर्व मनाला आनंद देणारे, राजाला शोभणारे आणि योग्य असे असावे.

कृत्वा च कारयित्वा च हित्वा च प्रतिपूजनम् स्तोत्रं व्यपोहनं जप्त्वा विद्यां पञ्चाक्षरीं जपेत्

प्रतिपूजा करून, स्तोत्रे आणि विघ्ननाशक प्रार्थना म्हटल्यावर, पंचाक्षरी मंत्राचा जप करावा.

प्रदक्षिणां प्रणामं च कृत्वात्मानं समर्पयेत् ततः पुरस्ताद्देवस्य गुरुविप्रौ च पूजयेत्

प्रदक्षिणा व नमस्कार करून, स्वतःला समर्पित करावे; मग देवासमोर गुरु व ब्राह्मणांची पूजा करावी.

दत्त्वार्घ्यमष्टौ पुष्पाणि देवमुद्वास्य लिंगतः अग्नेश्चाग्निं सुसंयम्य ह्युद्वास्य च तमप्युत

अर्घ्य व आठ फुले अर्पण करून, देवाला लिंगातून निरोप द्यावा; अग्नीला नीट सांभाळून, त्यालाही निरोप द्यावा.