शिवपुराणम्

अपि काषायवसनश्चर्मचीराम्बरो ऽथ वा एकाम्बरो वल्कली वा भवेद्दण्डी च मेखली

किंवा तो केशरी वस्त्र, कातडीचे वस्त्र, एकच वस्त्र किंवा झाडाच्या सालीचे वस्त्र घालू शकतो; तसेच दंड आणि मेखला धारण करू शकतो.

प्रक्षाल्य चरणौ पश्चाद्द्विराचम्यात्मनस्तनुम् संकुलीकृत्य तद्भस्म विरजानलसंभवम्

पाय धुऊन, पुन्हा बसून, आपले शरीर एकत्र करून, त्या शुद्ध अग्नीपासून मिळालेल्या भस्माचे अंगाला लेप करावे.

अग्निरित्यादिभिर्मंत्रैः षड्भिराथर्वणैः क्रमात् विभृज्यांगानि मूर्धादिचरणांतानि तैस्स्पृशेत्

'अग्नि' या मंत्रापासून सुरू होणाऱ्या सहा अथर्वण मंत्रांनी, डोक्यापासून पायापर्यंत सर्व अंगांना स्पर्श करत भस्म लावावे.

ततस्तेन क्रमेणैव समुद्धृत्य च भस्मना सर्वांगोद्धूलनं कुर्यात्प्रणवेन शिवेन वा

मग त्याच क्रमाने भस्म घेऊन, 'ॐ' किंवा 'शिव' या नावाने संपूर्ण शरीरावर उधळावे.

ततस्त्रिपुण्ड्रं रचयेत्त्रियायुषसमाह्वयम् शिवभावं समागम्य शिवयोगमथाचरेत्

मग त्रिपुंड काढावे, 'त्रियायुष' नावाने ओळखले जाणारे, शिवभाव प्राप्त करून शिवयोगाचा अभ्यास करावा.

कुर्यात्स्त्रिसन्ध्यमप्येवमेतत्पाशुपतं व्रतम् भुक्तिमुक्तिप्रदं चैतत्पशुत्वं विनिवर्तयेत्

त्याने तीन वेळा संध्यावंदनही करावे; हेच पाशुपत व्रत आहे, जे भोग आणि मोक्ष दोन्ही देते आणि पाशुत्व दूर करते.

तत्पशुत्वं परित्यज्य कृत्वा पाशुपतं व्रतम् पूजनीयो महादेवो लिंगमूर्तिस्सनातनः

पाशुत्व सोडून पाशुपत व्रत स्वीकारल्यावर, सनातन महादेवाचे लिंगमूर्ती रूपात पूजन करावे.

पद्ममष्टदलं हैमं नवरत्नैरलंकृतम् कर्णिकाकेशरोपेतमासनं परिकल्पयेत्

आठ पाकळ्यांचे सुवर्ण कमळ, नऊ रत्नांनी सजवलेले आणि मध्यभागी केशर असलेले आसन तयार करावे.

विभवे तदभावे तु रक्तं सितमथापि वा पद्मं तस्याप्यभावे तु केवलं भावनामयम्

संपत्ती असेल तर तसे करावे; नसल्यास लाल किंवा पांढऱ्या कमळावर, तेही नसेल तर केवळ मनाच्या ध्यानातून आसन करावे.

तत्पद्मकर्णिकामध्ये कृत्वा लिंगं कनीयसम् स्फीटिकं पीठिकोपेतं पूजयेद्विधिवत्क्रमात्

त्या कमळाच्या मध्यभागी, स्फटिकाच्या पिंडीवर लहान लिंग ठेवून, योग्य विधीने त्याची पूजा करावी.

प्रतिष्ठाप्य विधानेन तल्लिंगं कृतशोधनम् परिकल्प्यासनं मूर्तिं पञ्चवक्त्रप्रकारतः

त्या लिंगाची विधीपूर्वक स्थापना करून, शुद्धी करून, आसन तयार करून, पाच मुखांची मूर्ती ध्यानात आणावी.

पञ्चगव्यादिभिः पूर्णैर्यथाविभवसंभृतैः स्नापयेत्कलशैः पूर्णैरष्टापदसमुद्भवैः

पंचगव्य आणि इतर द्रव्यांनी भरलेले कलश, आपल्या क्षमतेनुसार, आठ पवित्र जलांनी लिंगाचे अभिषेक करावा.

गंधद्रव्यैस्सकर्पूरैश्चन्दनाद्यैस्सकुंकुमैः सवेदिकं समालिप्य लिंगं भूषणभूषितम्

सुगंधी द्रव्ये, कापूर, चंदन, केशर यांसारख्या वस्तूंनी, लिंग आणि त्याच्या पिंडीला लेप करून, दागिन्यांनी सजवावे.

बिल्वपत्रैश्च पद्मैश्च रक्तैः श्वेतैस्तथोत्पलैः नीलोत्पलैस्तथान्यैश्च पुष्पैस्तैस्तैस्सुगंधिभिः

बिल्वाची पाने, लाल आणि पांढरी कमळे, निळी कमळे आणि इतर सुगंधी फुले यांचा वापर करावा.

पुण्यैः प्रशस्तैः पत्रैश्च चित्रैर्दूर्वाक्षतादिभिः समभ्यर्च्य यथालाभं महापूजाविधानतः

पवित्र आणि उत्तम पानांनी, दुर्वा, अक्षता आणि अशा विविध वस्तूंनी, आपल्या सामर्थ्यानुसार, महापूजेच्या विधीप्रमाणे पूजा करावी.

धूपं दीपं तथा चापि नैवेद्यं च समादिशेत् निवेदयित्वा विभवे कल्याणं च समाचरेत्

धूप, दीप आणि नैवेद्य अर्पण करावे; आपल्या क्षमतेनुसार हे अर्पण करून, शुभ कार्ये पार पाडावीत.

इष्टानि च विशिष्टानि न्यायेनोपार्जितानि च सर्वद्रव्याणि देयानि व्रते तस्मिन्विशेषतः

इच्छित आणि विशेष वस्तू, योग्य मार्गाने मिळवलेल्या, त्या सर्व या व्रतात द्याव्यात, विशेषतः.

श्रीपत्रोत्पलपद्मानां संख्या साहस्रिकी मता प्रत्येकमपरा संख्या शतमष्टोत्तरं द्विजाः

श्रीपत्र, निळी कमळे आणि कमळे यांची संख्या प्रत्येकी हजार अशी सांगितली आहे; दुसरी संख्या एकशे आठ अशी आहे, हे द्विजांनो.

तत्रापि च विशेषेण न त्यजेद्बिल्वपत्रकम् हैममेकं परं प्राहुः पद्मं पद्मसहस्रकात्

तरीही, बिल्वाचे पान कधीही वगळू नये; एक सुवर्णकमळ हजार कमळांपेक्षा श्रेष्ठ मानले गेले आहे.

नीलोत्पलादिष्वप्येतत्समानं बिल्बपत्रकैः पुष्पान्तरे न नियमो यथालाभं निवेदयेत्

निळ्या कमळांसाठी आणि अशा फुलांसाठीही बिल्वापत्रासारखेच नियम आहेत; इतर फुलांसाठी बंधन नाही—जितकी मिळतील तितकी अर्पण करावीत.

अष्टाङ्गमर्घ्यमुत्कृष्टं धूपालेपौ विशेषतः चन्दनं वामदेवाख्ये हरितालं च पौरुषे

अष्टांग अर्घ्य हे उत्तम मानले जाते, विशेषतः धूप आणि लेप; वामदेव मुखासाठी चंदन, पुरुष मुखासाठी हरिताळ लावावे.

ईशाने भसितं केचिदालेपनमितीदृशाम् न धूपमिति मन्यन्ते धूपान्तरविधानतः सितागुरुमघोराख्ये मुखे कृष्णागुरुं पुनः

ईशान मुखावर काही जण भस्म लावावे असे सांगतात; तिथे धूप आवश्यक नाही असे मानतात, कारण दुसऱ्या प्रकारचा धूप सांगितला आहे: अघोर मुखासाठी पांढरे अगर, आणि मुखासाठी काळे अगर वापरावे.

पौरुषे गुग्गुलं सव्ये सौम्ये सौगंधिकं मुखे ईशाने ऽपि ह्युशीरादि देयाद्धूपं विशेषतः

पुरुष मुखासाठी गुग्गुळ, डाव्या बाजूला सौम्य मुखासाठी सुगंधी पदार्थ, आणि ईशान मुखासाठीही विशेषतः उशीरा वगैरे धूप द्यावा.

शर्करामधुकर्पूरकपिलाघृतसंयुतम् चंदनागुरुकाष्ठाद्यं सामान्यं संप्रचक्षते

साखर, मध, कर्पूर, तूप आणि चंदन, अगर व इतर लाकडांचे मिश्रण हे सर्वसामान्य अर्पण मानले जाते.

कर्पूरवर्तिराज्याढ्या देया दीपावलिस्ततः अर्घ्यमाचमनं देयं प्रतिवक्त्रमतः परम्

कर्पूराची वात तुपात भिजवून दिवा द्यावा, त्यानंतर दिव्यांची माळ लावावी; नंतर प्रत्येक मुखाला अर्घ्य आणि आचमन द्यावे.

प्रथमावरणे पूज्यो क्रमाद्धेरम्बषण्मुखौ ब्रह्मांगानि ततश्चैव प्रथमावरणेर्चिते

पहिल्या आवरणात क्रमाने हेरंब आणि षण्मुख यांची पूजा करावी, मग ब्रह्माची अंगे, आणि नंतर पुन्हा पहिल्या आवरणाची पूजा करावी.

द्वितीयावरणे पूज्या विघ्नेशाश्चक्रवर्तिनः तृतीयावरणे पूज्या भवाद्या अष्टमूर्तयः

दुसऱ्या आवरणात विघ्नेश्वर आणि चक्रवर्ती यांची पूजा करावी; तिसऱ्या आवरणात भव आणि इतर आठ मूर्तींची पूजा करावी.

महादेवादयस्तत्र तथैकादशमूर्तयः चतुर्थावरणे पूज्याः सर्व एव गणेश्वराः

तेथे महादेव आणि इतर अकरा मूर्ती असतात; चौथ्या आवरणात सर्व गणेश्वरांची पूजा करावी.

बहिरेव तु पद्मस्य पञ्चमावरणे क्रमात् दशदिक्पतयः पूज्याः सास्त्राः सानुचरास्तथा

कमळाच्या बाहेर, पाचव्या आवरणात, दहा दिशांचे रक्षक, शस्त्रधारी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांसह, क्रमाने पूजावयाचे आहेत.