शिवपुराणम्

पूर्णामापूर्य तां भूयस्तत्त्वानां शुद्धिमुद्दिशन् जुहुयान्मूलमन्त्रेण तैरेव समिदादिभिः

पात्र पुन्हा भरून, तत्त्वांची शुद्धी साधण्यासाठी, त्या मूळ मंत्राने आणि त्याच समिधा व इतर सामग्रीने आहुती द्यावी.

पञ्चभूतानि तन्मात्राः पञ्चकर्मेन्द्रियाणि च

पाच महाभूत, त्यांचे सूक्ष्म रूप आणि पाच कर्मेंद्रिये.

ज्ञानकर्मविभेदेन पञ्चकर्मविभागशः त्वगादिधातवस्सप्त पञ्च प्राणादिवायवः

ज्ञान आणि कर्म यांच्या विभागाने, पाच कर्मांचे प्रकार, त्वचा वगैरे सात धातू, आणि पाच प्राणवायू.

मनोबुद्धिरहं ख्यातिर्गुणाः प्रकृतिपूरुषौ रागो विद्याकले चैव नियतिः काल एव च

मन, बुद्धी, अहंकार, विवेक, गुण, प्रकृती आणि पुरुष, आसक्ती, विद्या, कला, नियम आणि काळ.

माया च शुद्धिविद्या च महेश्वरसदाशिवौ शक्तिश्च शिवतत्त्वं च तत्त्वानि क्रमशो विदुः

माया आणि शुद्ध विद्या, महेश्वर आणि सदाशिव, शक्ती आणि शिवतत्त्व—ही तत्त्वे अनुक्रमे ओळखली जातात.

मन्त्रैस्तु विरजैर्हुत्वा होतासौ विरजा भवेत् शिवानुग्रहमासाद्य ज्ञानवान्स हि जायते

शुद्ध मंत्रांनी होम केल्यावर यजमान शुद्ध होतो; शिवाची कृपा मिळाल्यावर तो खरा ज्ञानी होतो.

अथ गोमयमादाय पिण्डीकृत्याभिमंत्र्य च विन्यस्याग्नौ च सम्प्रोक्ष्य दिने तस्मिन्हविष्यभुक्

मग गायीचे शेण घेऊन त्याचा गोळा करून, मंत्रांनी शुद्ध करून, अग्नीमध्ये ठेवून, त्या दिवशी ते पवित्र अन्न घ्यावे.

प्रभाते तु चतुर्दश्यां कृत्वा सर्वं पुरोदितम् दिने तस्मिन्निराहारः कालं शेषं समापयेत्

चतुर्दशीच्या सकाळी, आधी सांगितलेली सर्व विधी करून, त्या दिवशी उरलेला वेळ उपवास करावा.

प्रातः पर्वणि चाप्येवं कृत्वा होमा वसानतः उपसंहृत्य रुद्राग्निं गृह्णीयाद्भस्म यत्नतः

सकाळी पर्वकाळी, असेच होम करून, नंतर रुद्राग्नीचे भस्म काळजीपूर्वक गोळा करावे.

ततश्च जटिलो मुण्डी शिखैकजट एव वा भूत्वा स्नात्वा ततो वीतलज्जश्चेत्स्याद्दिगम्बरः

मग जटा वाढवून, डोके मुंडण करून किंवा एकच शिखा ठेवून, स्नान करून, कोणतीही लाज न बाळगता दिशाच वस्त्र म्हणून उभे राहावे.

अपि काषायवसनश्चर्मचीराम्बरो ऽथ वा एकाम्बरो वल्कली वा भवेद्दण्डी च मेखली

किंवा तो केशरी वस्त्र, कातडीचे वस्त्र, एकच वस्त्र किंवा झाडाच्या सालीचे वस्त्र घालू शकतो; तसेच दंड आणि मेखला धारण करू शकतो.

प्रक्षाल्य चरणौ पश्चाद्द्विराचम्यात्मनस्तनुम् संकुलीकृत्य तद्भस्म विरजानलसंभवम्

पाय धुऊन, पुन्हा बसून, आपले शरीर एकत्र करून, त्या शुद्ध अग्नीपासून मिळालेल्या भस्माचे अंगाला लेप करावे.

अग्निरित्यादिभिर्मंत्रैः षड्भिराथर्वणैः क्रमात् विभृज्यांगानि मूर्धादिचरणांतानि तैस्स्पृशेत्

'अग्नि' या मंत्रापासून सुरू होणाऱ्या सहा अथर्वण मंत्रांनी, डोक्यापासून पायापर्यंत सर्व अंगांना स्पर्श करत भस्म लावावे.

ततस्तेन क्रमेणैव समुद्धृत्य च भस्मना सर्वांगोद्धूलनं कुर्यात्प्रणवेन शिवेन वा

मग त्याच क्रमाने भस्म घेऊन, 'ॐ' किंवा 'शिव' या नावाने संपूर्ण शरीरावर उधळावे.

ततस्त्रिपुण्ड्रं रचयेत्त्रियायुषसमाह्वयम् शिवभावं समागम्य शिवयोगमथाचरेत्

मग त्रिपुंड काढावे, 'त्रियायुष' नावाने ओळखले जाणारे, शिवभाव प्राप्त करून शिवयोगाचा अभ्यास करावा.

कुर्यात्स्त्रिसन्ध्यमप्येवमेतत्पाशुपतं व्रतम् भुक्तिमुक्तिप्रदं चैतत्पशुत्वं विनिवर्तयेत्

त्याने तीन वेळा संध्यावंदनही करावे; हेच पाशुपत व्रत आहे, जे भोग आणि मोक्ष दोन्ही देते आणि पाशुत्व दूर करते.

तत्पशुत्वं परित्यज्य कृत्वा पाशुपतं व्रतम् पूजनीयो महादेवो लिंगमूर्तिस्सनातनः

पाशुत्व सोडून पाशुपत व्रत स्वीकारल्यावर, सनातन महादेवाचे लिंगमूर्ती रूपात पूजन करावे.

पद्ममष्टदलं हैमं नवरत्नैरलंकृतम् कर्णिकाकेशरोपेतमासनं परिकल्पयेत्

आठ पाकळ्यांचे सुवर्ण कमळ, नऊ रत्नांनी सजवलेले आणि मध्यभागी केशर असलेले आसन तयार करावे.

विभवे तदभावे तु रक्तं सितमथापि वा पद्मं तस्याप्यभावे तु केवलं भावनामयम्

संपत्ती असेल तर तसे करावे; नसल्यास लाल किंवा पांढऱ्या कमळावर, तेही नसेल तर केवळ मनाच्या ध्यानातून आसन करावे.

तत्पद्मकर्णिकामध्ये कृत्वा लिंगं कनीयसम् स्फीटिकं पीठिकोपेतं पूजयेद्विधिवत्क्रमात्

त्या कमळाच्या मध्यभागी, स्फटिकाच्या पिंडीवर लहान लिंग ठेवून, योग्य विधीने त्याची पूजा करावी.

प्रतिष्ठाप्य विधानेन तल्लिंगं कृतशोधनम् परिकल्प्यासनं मूर्तिं पञ्चवक्त्रप्रकारतः

त्या लिंगाची विधीपूर्वक स्थापना करून, शुद्धी करून, आसन तयार करून, पाच मुखांची मूर्ती ध्यानात आणावी.

पञ्चगव्यादिभिः पूर्णैर्यथाविभवसंभृतैः स्नापयेत्कलशैः पूर्णैरष्टापदसमुद्भवैः

पंचगव्य आणि इतर द्रव्यांनी भरलेले कलश, आपल्या क्षमतेनुसार, आठ पवित्र जलांनी लिंगाचे अभिषेक करावा.

गंधद्रव्यैस्सकर्पूरैश्चन्दनाद्यैस्सकुंकुमैः सवेदिकं समालिप्य लिंगं भूषणभूषितम्

सुगंधी द्रव्ये, कापूर, चंदन, केशर यांसारख्या वस्तूंनी, लिंग आणि त्याच्या पिंडीला लेप करून, दागिन्यांनी सजवावे.

बिल्वपत्रैश्च पद्मैश्च रक्तैः श्वेतैस्तथोत्पलैः नीलोत्पलैस्तथान्यैश्च पुष्पैस्तैस्तैस्सुगंधिभिः

बिल्वाची पाने, लाल आणि पांढरी कमळे, निळी कमळे आणि इतर सुगंधी फुले यांचा वापर करावा.

पुण्यैः प्रशस्तैः पत्रैश्च चित्रैर्दूर्वाक्षतादिभिः समभ्यर्च्य यथालाभं महापूजाविधानतः

पवित्र आणि उत्तम पानांनी, दुर्वा, अक्षता आणि अशा विविध वस्तूंनी, आपल्या सामर्थ्यानुसार, महापूजेच्या विधीप्रमाणे पूजा करावी.

धूपं दीपं तथा चापि नैवेद्यं च समादिशेत् निवेदयित्वा विभवे कल्याणं च समाचरेत्

धूप, दीप आणि नैवेद्य अर्पण करावे; आपल्या क्षमतेनुसार हे अर्पण करून, शुभ कार्ये पार पाडावीत.

इष्टानि च विशिष्टानि न्यायेनोपार्जितानि च सर्वद्रव्याणि देयानि व्रते तस्मिन्विशेषतः

इच्छित आणि विशेष वस्तू, योग्य मार्गाने मिळवलेल्या, त्या सर्व या व्रतात द्याव्यात, विशेषतः.

श्रीपत्रोत्पलपद्मानां संख्या साहस्रिकी मता प्रत्येकमपरा संख्या शतमष्टोत्तरं द्विजाः

श्रीपत्र, निळी कमळे आणि कमळे यांची संख्या प्रत्येकी हजार अशी सांगितली आहे; दुसरी संख्या एकशे आठ अशी आहे, हे द्विजांनो.

तत्रापि च विशेषेण न त्यजेद्बिल्वपत्रकम् हैममेकं परं प्राहुः पद्मं पद्मसहस्रकात्

तरीही, बिल्वाचे पान कधीही वगळू नये; एक सुवर्णकमळ हजार कमळांपेक्षा श्रेष्ठ मानले गेले आहे.