शिवपुराणम्

मद्धर्मवृद्धिकालो ऽयं चंद्रकाल इवांबुधेः प्रतिष्ठाद्युत्सवो यत्र मामको मंगलायनः

हा माझ्या धर्मवृद्धीचा काळ आहे, जसा चंद्राचा वाढता काळ; या वेळी माझ्या प्रतिष्ठेचा उत्सव साजरा होतो, आणि माझ्या भक्तांसाठी हा मंगल मार्ग आहे.

यत्पुनः स्तंभरूपेण स्वाविरासमहं पुरा स कालो मार्गशीर्षे तु स्यादार्द्रा ऋक्षमर्भकौ

जेव्हा मी पूर्वी स्तंभाच्या रूपात प्रकट झालो, तो काळ मार्गशीर्ष महिन्यात, आर्द्रा नक्षत्राच्या सुरुवातीला येतो.

आर्द्रायां मार्गशीर्षे तु यः पश्येन्मामुमासखम् मद्बेरमपि वा लिंगं स गुहादपि मे प्रियः

मार्गशीर्ष महिन्यात आर्द्रा नक्षत्रात, जो कोणी माझ्यासह उमा किंवा माझे मूळ किंवा लिंग पाहतो, तो मला गुहेत लपलेल्या भक्तापेक्षा अधिक प्रिय आहे.

अलं दर्शनमात्रेण फलं तस्मिन्दिने शुभे अभ्यर्चनं चेदधिकं फलं वाचामगोचरम्

त्या शुभ दिवशी केवळ दर्शनानेच फळ मिळतं; पण जर पूजा केली, तर त्याचं फळ वाणीच्या पलिकडचं आहे.

रणरंगतले ऽमुष्मिन्यदहं लिंगवर्ष्मणा जृंभितो लिंगवत्तस्माल्लिंगस्थानमिदं भवेत्

त्या रणभूमीत, जेव्हा मी लिंगाच्या रूपात प्रकट झालो, तेव्हापासून त्या लिंगामुळे हे लिंगस्थान स्थिर झालं.

अनाद्यंतमिदं स्तंभमणुमात्रं भविष्यति दर्शनार्थं हि जगतां पूजनार्थं हि पुत्रको

हा स्तंभ, ज्याला ना आरंभ आहे ना अंत, तो जगाला दर्शन आणि पूजेच्या हेतूने अगदी अणु एवढा लहान होईल, हे लक्षात ठेव, प्रिय.

भोगावहमिदं लिंगं भुक्तिं मुक्त्येकसाधनम् दर्शनस्पर्शनध्यानाज्जंतूनां जन्ममोचनम्

हे लिंग सुख देणारं आहे, आणि भोग व मोक्ष मिळवण्याचं एकमेव साधन आहे; त्याचं दर्शन, स्पर्श किंवा ध्यान केल्याने सर्व जीव जन्मबंधनातून मुक्त होतात.

अनलाचलसंकाशं यदिदं लिंगमुत्थितम् अरुणाचलमित्येव तदिदं ख्यातिमेष्यति

ही जी ज्योतीची लिंगाकृती प्रकट झाली आहे, ती अग्नीच्या पर्वतासारखी दिसते. हिचे नाव अरुणाचल असे होईल आणि ती संपूर्ण जगात प्रसिद्ध होईल.

अत्र तीर्थं च बहुधा भविष्यति महत्तरम् मुक्तिरप्यत्र जंतूनां वासेन मरणेन च

इथे अनेक मोठी तीर्थक्षेत्रे निर्माण होतील; आणि इथे राहिल्याने किंवा इथे मृत्यू आल्याने सर्व जीवांना मुक्ती मिळेल.

स्थोत्सवादिकल्याणं जनावासं तु सर्वतः अत्र दत्तं हुतं जप्तं सर्वं कोटिगुणं भवेत्

इथे सर्व शुभ उत्सव आणि लोकांची वस्ती नेहमीच असेल; इथे जे काही दान, होम किंवा जप केले जाईल, त्याचे फळ कोटीने वाढते.

मत्क्षेत्रादपि सर्वस्मात्क्षेत्रमेतन्महत्तरम् अत्र संस्मृतिमात्रेण मुक्तिर्भवति देहिनाम्

माझ्या सर्व क्षेत्रांपेक्षा हे क्षेत्र श्रेष्ठ आहे; इथे केवळ आठवण काढली तरीही देहधारी जीवांना मुक्ती मिळते.

तस्मान्महत्तरमिदं क्षेत्रमत्यंतशोभनम् सर्वकल्याणसंपूर्णं सर्वमुक्तिकरं शुभम्

म्हणून हे क्षेत्र अत्यंत सुंदर, सर्व शुभ गोष्टींनी परिपूर्ण आणि सर्वांना मुक्ती देणारे आहे.

अर्चयित्वा ऽत्र मामेव लिंगे लिंगिनमीश्वरम् सालोक्यं चैव सामीप्यं सारूप्यं सार्ष्टिरेव च

इथे माझ्या लिंगस्वरूपाची भक्ती केल्यास, माझ्या लोकात वास, माझ्या जवळीक, माझ्यासारखे रूप आणि राज्यपदही मिळते.

सायुज्यमिति पञ्चैते क्रियादीनां फलं मतम् सर्वेपि यूयं सकलं प्राप्स्यथाशु मनोरथम्

ही पाच फळे—सायुज्य, सालोक्य, सामीप्य, सारूप्य आणि सार्ष्टि—सर्व विधींचे फल मानले जाते; तुम्हा सर्वांना तुमच्या सर्व इच्छा लवकरच पूर्ण होतील.

इत्यनुगृह्य भगवान्विनीतौ विधिमाधवौ यत्पूर्वं प्रहतं युद्धे तयोः सैन्यं परस्परम्

भगवानाने कृपा करून, विनीत आणि विधिमाधव यांच्या पूर्वी युद्धात नष्ट झालेल्या सैन्यांचे पुनरुत्थान केले.

तदुत्थापयदत्यर्थं स्वशक्त्यामृतधारया तयोर्माढ्यं च वैरं च व्यपनेतुमुवाच तौ

त्यांनी आपल्या शक्तीच्या अमृतधारेने त्या दोन्ही सैन्यांना पूर्णपणे जिवंत केले आणि त्यांच्यातील वैर दूर करण्यासाठी त्या दोघांना उपदेश केला.

सकलं निष्कलं चेति स्वरूपद्वयमस्ति मे नान्यस्य कस्यचित्तस्मादन्यः सर्वोप्यनीश्वरः

माझ्या दोन रूपांची व्यवस्था आहे—एक गुणयुक्त आणि एक निर्गुण; इतर कुणाकडेही हे नाही, म्हणून इतर सर्वजण परमेश्वर नाहीत.

पुरस्तात्स्तंभरूपेण पश्चाद्रूपेण चार्भकौ ब्रह्मत्वं निष्कलं प्रोक्तमीशत्वं सकलं तथा

पूर्वी तुमच्यासमोर मी स्थंभाच्या रूपात आणि नंतर बालकाच्या रूपात प्रकट झालो; ब्रह्मपद हे निर्गुण मानले जाते आणि ईश्वरपद हे सगुण समजले जाते.

द्वयं ममैव संसिद्धं न मदन्यस्य कस्यचित् तस्मादीशत्वमन्येषां युवयोरपि न क्वचित्

ही दोन्ही स्थिती फक्त माझ्यातच पूर्णपणे आहेत, इतर कुणातही नाहीत; म्हणून तुम्हा दोघांमध्ये किंवा इतर कुणातही ईश्वरपद नाही.

तदज्ञानेन वां वृत्तमीशमानं महाद्भुतम् तन्निराकर्तुमत्रैवमुत्थितो ऽहं रणक्षितौ

तुमच्या दोघांमध्ये जो श्रेष्ठत्वाचा अद्भुत संघर्ष झाला, तो अज्ञानामुळेच झाला; तो दूर करण्यासाठी मी या रणभूमीत प्रकट झालो आहे.

त्यजतं मानमात्मीयं मयीशे कुरुतं मतिम् मत्प्रसादेन लोकेषु सर्वोप्यर्थः प्रकाशते

तुमचा अहंकार सोडा आणि तुमचे मन माझ्यात, परमेश्वरात लावा; माझ्या कृपेने सर्व जगात सर्व उद्दिष्टे स्पष्ट होतात.

गुरूक्तिर्व्यंजकं तत्र प्रमाणं वा पुनः पुनः ब्रह्मतत्त्वमिदं गूढं भवत्प्रीत्या भणाम्यहम्

गुरूचे वचन हेच खरे आणि वारंवार प्रमाण आहे; हे ब्रह्मतत्त्व मी तुमच्यावर प्रेमाने सांगतो, कारण ते गूढ आहे.

अहमेव परं ब्रह्म मत्स्वरूपं कलाकलम् ब्रह्मत्वादीश्वरश्चाहं कृत्यं मेनुग्रहादिकम्

मीच परब्रह्म आहे, माझे स्वरूप सगुण आणि निर्गुण दोन्ही आहे; ब्रह्मपदामुळे मीच ईश्वर आहे आणि सृष्टी व कृपा ही माझीच कर्तव्ये आहेत.

बृहत्त्वाद्बृंहणत्वाच्च ब्रह्माहं ब्रह्मकेशवौ समत्वाद्व्यापकत्वाच्च तथैवात्माहमर्भकौ

माझ्या विशालतेमुळे आणि विस्तारामुळे मी ब्रह्म आहे; तुम्ही ब्रह्मा आणि केशव माझ्याशी समतुल्य आहात, आणि व्यापकतामुळं मीच आत्मा आहे, हे मुलांनो.

अनात्मानः परे सर्वे जीवा एव न संशयः अनुग्रहाद्यं सर्गांगं जगत्कृत्यं च पंकजम्

इतर सर्व आत्मा नाहीत, ते फक्त जीवच आहेत—यात शंका नाही; सृष्टी, पालन आणि कमळातून उत्पन्न झालेले जग हे माझ्या कृपेनेच आहे.

ईशत्वादेव मे नित्यं न मदन्यस्य कस्यचित् आदौ ब्रह्मत्त्वबुद्ध्यर्थं निष्कलं लिंगमुत्थितम्

माझ्या नेहमीच्या आणि केवळ माझ्या असलेल्या प्रभुत्वामुळेच, सुरुवातीला ब्रह्मत्वाची जाणीव व्हावी म्हणून, निराकार लिंग प्रकट झाले.

तस्मादज्ञातमीशत्वं व्यक्तं द्योतयितुं हि वाम् सकलोहमतो जातः साक्षादीशस्तु तत्क्षणात्

माझे प्रभुत्व अज्ञात असल्यामुळे, हे वामे, ते स्पष्ट व्हावे म्हणून मी स्वतः प्रकट झालो; त्या क्षणी मी सर्व गुणांनी युक्त झालो आणि प्रभू प्रत्यक्ष प्रकट झाला.

सकलत्वमतो ज्ञेयमीशत्वं मयि सत्वरम् यदिदं निष्कलं स्तंभं मम ब्रह्मत्वबोधकम्

माझे प्रभुत्व सर्व गुणांनी युक्त आहे हे जाणून ठेव; हे निराकार स्तंभ म्हणजे माझ्या ब्रह्मस्वरूपाची जाणीव करून देणारे साधन आहे.

लिंगलक्षणयुक्तत्वान्मम लिंगं भवेदिदम् तदिदं नित्यमभ्यर्च्यं युवाभ्यामत्र पुत्रकौ

या लिंगात लिंगाचे सर्व गुण आहेत, म्हणून हेच माझे लिंग आहे; म्हणून, मुलांनो, तुम्ही दोघांनी नेहमी येथे याची पूजा करावी.