शिवपुराणम्

मय्यर्पितमना एष भजते मामनन्यधीः अस्य संरक्षणादन्यत्प्रियं मम न विद्यते

हा पूर्णपणे माझ्यात मन लावून, फक्त माझीच भक्ती करतो; त्याचे रक्षण करण्यासारखे मला दुसरे काहीही प्रिय नाही.

भवितव्यमनेनातो ममान्तःपुरचारिणा गणेश्वरपदं चास्मै प्रीत्या दास्यति शंकरः

म्हणून, हा माझ्या अंतरगृहात राहील; प्रेमापोटी शंकर त्याला गणेश्वरपद देईल.

एनमग्रेसरं कृत्वा सखीभिर्गन्तुमुत्सहे

त्याला पुढे करून, मी माझ्या सखींसह बाहेर पडू शकतो.

इत्युक्तः प्रहसन्ब्रह्मा देवीम्मुग्धामिव स्मयन्

असं ब्रह्मदेवीनं हसत हसत म्हणाला, जणू काही ती अगदी निरागस आहे असं त्याला वाटलं.

पशौ देवि मृगाः क्रूराः क्व च ते ऽनुग्रहः शुभः आशीविषमुखे साक्षादमृतं किं निषिच्यते

देवी, हे जंगली प्राणी फारच क्रूर असतात, मग तुझ्या मंगल दयेला जागा कुठे आहे? कोण विषारी सापाच्या तोंडात थेट अमृत ओततो?

व्याघ्रमात्रेण सन्नेष दुष्टः को ऽपि निशाचरः अनेन भक्षिता गावो ब्राह्मणाश्च तपोधनाः

एक दुष्ट राक्षस वाघिणीच्या सोबतीने गायी आणि तपस्वी ब्राह्मणांना खाऊन टाकतो.

तर्पयंस्तान्यथाकामं कामरूपी चरत्यसौ अवश्यं खलु भोक्तव्यं फलं पापस्य कर्मणः

तो जसा हवा तसा रूप घेतो, आणि त्यांना हवे तसे तृप्त करतो; पापाच्या कर्माचे फळ नक्कीच भोगावेच लागते.

अतः किं कृपया कृत्यमीदृशेषु दुरात्मसु अनेन देव्याः किं कृत्यं प्रकृत्या कलुषात्मना

म्हणून अशा वाईट मनाच्या लोकांवर दया दाखवण्यात काय अर्थ? आणि या कलुषित स्वभावाच्या प्राण्यावर देवीचं काय काम?

यदुक्तं भवता सर्वं तथ्यमस्त्वयमीदृशः तथापि मां प्रपन्नो ऽभून्न त्याज्यो मामुपाश्रितः

तू जे काही सांगितलेस ते सर्व खरेच आहे; तो खरोखर तसाच आहे. तरीही, जेव्हा कोणी माझ्या आश्रयाला येतो, तेव्हा त्याला सोडू नये.

अस्य भक्तिमविज्ञाय प्राग्वृत्तं ते निवेदितम् भक्तिश्चेदस्य किं पापैर्न ते भक्तः प्रणश्यति

त्याची भक्ती काय आहे हे न पाहता, तू त्याचे जुने कृत्य सांगितलेस; पण जर तो भक्त असेल, तर त्याच्या पापांचं काय? भक्त कधीही नष्ट होत नाही.

पुण्यकर्मापि किं कुर्यात्त्वदीयाज्ञानपेक्षया अजा प्रज्ञा पुराणी च त्वमेव परमेश्वरी

पुण्यकर्म करणारा देखील तुझ्या आज्ञेशिवाय काही करू शकत नाही; तूच अजन्मा, प्राचीन ज्ञान, आणि सर्वश्रेष्ठ देवी आहेस.

त्वदधीना हि सर्वेषां बंधमोक्षव्यवस्थितिः त्वदृते परमा शक्तिः संसिद्धिः कस्य कर्मणा

सर्वांच्या बंधन आणि मुक्तीचं कारण फक्त तुझ्यावरच आहे; तुझ्याशिवाय कोणाच्या कर्माला उच्च सामर्थ्य किंवा सिद्धी मिळते?

त्वमेव विविधा शक्तिः भवानामथ वा स्वयम् अशक्तः कर्मकरणे कर्ता वा किं करिष्यति

तूच विविध शक्तींचा मूळ आहेस; जीव काही करोत किंवा करू नये, तुझ्याशिवाय कर्ता काहीच करू शकत नाही.

विष्णोश्च मम चान्येषां देवदानवरक्षसाम् तत्तदैश्वर्यसम्प्राप्त्यै तवैवाज्ञा हि कारणम्

विष्णू, मी, आणि इतर देव, दैत्य, राक्षस — सर्वांना आपापल्या सामर्थ्याची प्राप्ती तुझ्या आज्ञेमुळेच होते.

अतीताः खल्वसंख्याता ब्रह्माणो हरयो भवाः अनागतास्त्वसंख्यातास्त्वदाज्ञानुविधायिनः

असंख्य ब्रह्मा, विष्णू आणि शंकर गेले, आणि असंख्य येणार आहेत, हे सगळे तुझ्या आज्ञेचं पालन करतात.

त्वामनाराध्य देवेशि पुरुषार्थचतुष्टयम् लब्धुं न शक्यमस्माभिरपि सर्वैः सुरोत्तमैः

देवतांच्या देवी, तुझी पूजा न करता, आम्हा सर्वश्रेष्ठ देवांनाही पुरुषार्थचतुष्टय मिळू शकत नाही.

व्यत्यासो ऽपि भवेत्सद्यो ब्रह्मत्वस्थावरत्वयोः सुकृतं दुष्कृतं चापि त्वयेव स्थापितं यतः

ब्रह्मत्व आणि स्थावरत्व यांच्यात क्षणात बदल होऊ शकतो; पुण्य आणि पाप हे फक्त तुझ्यामुळेच ठरतं.

त्वं हि सर्वजगद्भर्तुश्शिवस्य परमात्मनः अनादिमध्यनिधना शक्तिराद्या सनातनी

तूच या सर्व जगाचा पोशिंदा असलेल्या शिवाच्या, त्या परमात्म्याच्या, आदिम, अनादी, अनंत, सनातन शक्ती आहेस.

समस्तलोकयात्रार्थं मूर्तिमाविश्य कामपि

संपूर्ण जगाच्या प्रवासासाठी, तू एखादं रूप धारण करतेस.

अतो दुष्कृतकर्मापि व्याघ्रो ऽयं त्वदनुग्रहात् प्राप्नोतु परमां सिद्धिमत्र कः प्रतिबन्धकः

म्हणून, हा वाघ जरी पापी असला तरी, तुझ्या कृपेने तोही सर्वोच्च सिद्धी मिळवू शकतो; मग अडथळा कोणता आहे?

इत्यात्मनः परं भावं स्मारयित्वानुरूपतः ब्रह्मणाभ्यर्थिता गौरी तपसो ऽपि न्यवर्तत

अशा प्रकारे, आपल्या उच्च स्वरूपाची आठवण करून देऊन, ब्रह्मदेवाच्या विनंतीने गौरीने आपली तपश्चर्या थांबवली.

ततो देवीमनुज्ञाप्य ब्रह्मण्यन्तर्हिते सति देवीं च मातरं दृष्ट्वा मेनां हिमवता सह

मग देवीने ब्रह्माला परवानगी दिल्यावर, ब्रह्मा अदृश्य झाला. त्यानंतर देवीने आपल्या आई मेना आणि हिमवत यांना एकत्र पाहिलं.

प्रणम्याश्वास्य बहुधा पितरौ विरहासहौ तपः प्रणयिनो देवी तपोवनमहीरुहान्

तिने आपल्या आईवडिलांना वंदन करून, त्यांना अनेक प्रकारे धीर दिला. ते विरह सहन करू शकत नव्हते. तपाची प्रिय देवी, आपल्या आईवडिलांचा निरोप घेऊन, तपोवनातील झाडांकडे गेली.

विप्रयोगशुचेवाग्रे पुष्पबाष्पं विमुंचतः तत्तुच्छाखासमारूढविहगो दीरितै रुतैः

विरहाच्या दुःखात, तिच्या डोळ्यांतून फुलांसारखे अश्रू गळू लागले. त्या वेळी झाडांच्या फांद्यांवर बसलेले पक्षीही करुण आवाजात ओरडू लागले.

व्याकुलं बहुधा दीनं विलापमिव कुर्वतः सखीभ्यः कथयंत्येवं सत्त्वरा भर्तृदर्शने

ती अनेक प्रकारे व्याकुळ आणि दुःखी झाली होती, जणू काही विलाप करत होती. पतीचे दर्शन होईल या उत्कंठेने तिने आपल्या सख्या मैत्रिणींशी बोलू लागली.

पुरस्कृत्य च तं व्याघ्रं स्नेहात्पुत्रमिवौरसम् देहस्य प्रभया चैव दीपयन्ती दिशो दश

तिने त्या वाघाला आपल्या पुढे ठेवले, जणू तो तिच्या स्वतःच्या मायेचा मुलगा आहे. तिच्या देहाच्या तेजाने दहा दिशाही उजळून गेल्या.

प्रययौ मंदरं गौरी यत्र भर्ता महेश्वरः सर्वेषां जगतां धाता कर्ता पाता विनाशकृत्

गौरी मंदार पर्वताकडे गेली, जिथे तिचे पती, सर्व जगांचे सृष्टीकर्ता, पालनकर्ता आणि संहार करणारे महेश्वर वास करत होते.

कृत्वा गौरं वपुर्दिव्यं देवी गिरिवरात्मजा कथं ददर्श भर्तारं प्रविष्टा मन्दितं सती

गिरीराजाची कन्या देवीने दिव्य आणि शुभ्र रूप धारण केले. मग सतीने, सजून, मंदारात प्रवेश केला. तिने आपल्या पतीचे दर्शन कसे घेतले?

प्रवेशसमये तस्या भवनद्वारगोचरैः गणेशैः किं कृतं देवस्तान्दृष्ट्वा किन्तदा ऽकरोत्

तिच्या प्रवेशाच्या वेळी, राजवाड्याच्या दाराशी उभ्या असलेल्या गणेशांना पाहून, देवाने काय केले? आणि त्या गणेशांनी काय केले?