शिवपुराणम्

सौम्या घोरा च मिश्रा च त्रिनेत्रा चन्द्रशेखरा अजातपुंस्पर्शरतिरधृष्या चातिसुन्दरी

ती कधी सौम्य, कधी भयंकर, कधी मिश्र रूपाची, तीन डोळ्यांची, चंद्राने अलंकृत, पुरुषांच्या स्पर्शापासून दूर, अजिंक्य आणि अतिशय सुंदर होती.

दत्ता च ब्रह्मणे देव्या शक्तिरेषा सनातनी निशुंभस्य च शुंभस्य निहंत्री दैत्यसिंहयोः

ही सनातन शक्ती देवीने ब्रह्माला दिली; तीच निशुम्भ आणि शुम्भ या दैत्यसिंहांचा संहार करणारी आहे.

ब्रह्मणापि प्रहृष्टेन तस्यै परमशक्तये प्रबलः केसरी दत्तो वाहनत्वे समागतः

ब्रह्मा आनंदित होऊन, त्या परमशक्तीसाठी एक बलवान सिंह वाहन म्हणून दिला.

विन्ध्ये च वसतिं तस्याः पूजामासवपूर्वकैः मांसैर्मत्स्यैरपूपैश्च निर्वर्त्यासौ समादिशत्

विंध्य पर्वतात तिची पूजा दारू, मांस, मासे आणि पिठाचे पदार्थ यांसह करावी, असे त्याने सांगितले.

सा चैव संमता शक्तिर्ब्रह्मणो विश्वकर्मणः प्रणम्य मातरं गौरीं ब्रह्माणं चानुपूर्वशः

ती शक्ती ब्रह्मा आणि विश्वकर्मा यांनी मान्य केली; तिने प्रथम गौरी मातेला आणि मग ब्रह्माला वंदन करून सन्मान मिळवला.

शक्तिभिश्चापि तुल्याभिः स्वात्मजाभिरनेकशः परीता प्रययौ विन्ध्यं दैत्येन्द्रौ हन्तुमुद्यता

स्वतःच्या अनेक शक्तींनी, म्हणजे आपल्या कन्यांनी वेढून, ती दैत्यराजांचा वध करण्यासाठी विंध्याकडे निघाली.

निहतौ च तया तत्र समरे दैत्यपुंगवौ तद्बाणैः कामबाणैश्च च्छिन्नभिन्नांगमानसौ

त्या युद्धात, तिच्या आणि कामदेवाच्या बाणांनी छिन्नभिन्न होऊन, ते दैत्यांचे सरदार तिच्या हातून मारले गेले.

तद्युद्धविस्तरश्चात्र न कृतो ऽन्यत्र वर्णनात् ऊहनीयं परस्माच्च प्रस्तुतं वर्णयामि वः

त्या युद्धाचा सविस्तर वर्णन इथे दिलेला नाही; ते इतरत्र समजून घ्यावे, पण जे आवश्यक आहे ते मी तुम्हाला सांगतो.

उत्पाद्य कौशिकीं गौरी ब्रह्मणे प्रतिपाद्य ताम् तस्य प्रत्युपकाराय पितामहमथाब्रवीत्

गौरीने कौशिकीला उत्पन्न करून ती ब्रह्माला दिली; त्याबद्दल उत्तररूपाने पितामहाने बोलले.

दृष्टः किमेष भवता शार्दूलो मदुपाश्रयः अनेन दुष्टसत्त्वेभ्यो रक्षितं मत्तपोवनम्

तू पाहिलास का हा वाघ, जो माझ्याकडे आला आहे? त्याने माझे तपोवन दुष्ट जीवांपासून वाचवले आहे.

मय्यर्पितमना एष भजते मामनन्यधीः अस्य संरक्षणादन्यत्प्रियं मम न विद्यते

हा पूर्णपणे माझ्यात मन लावून, फक्त माझीच भक्ती करतो; त्याचे रक्षण करण्यासारखे मला दुसरे काहीही प्रिय नाही.

भवितव्यमनेनातो ममान्तःपुरचारिणा गणेश्वरपदं चास्मै प्रीत्या दास्यति शंकरः

म्हणून, हा माझ्या अंतरगृहात राहील; प्रेमापोटी शंकर त्याला गणेश्वरपद देईल.

एनमग्रेसरं कृत्वा सखीभिर्गन्तुमुत्सहे

त्याला पुढे करून, मी माझ्या सखींसह बाहेर पडू शकतो.

इत्युक्तः प्रहसन्ब्रह्मा देवीम्मुग्धामिव स्मयन्

असं ब्रह्मदेवीनं हसत हसत म्हणाला, जणू काही ती अगदी निरागस आहे असं त्याला वाटलं.

पशौ देवि मृगाः क्रूराः क्व च ते ऽनुग्रहः शुभः आशीविषमुखे साक्षादमृतं किं निषिच्यते

देवी, हे जंगली प्राणी फारच क्रूर असतात, मग तुझ्या मंगल दयेला जागा कुठे आहे? कोण विषारी सापाच्या तोंडात थेट अमृत ओततो?

व्याघ्रमात्रेण सन्नेष दुष्टः को ऽपि निशाचरः अनेन भक्षिता गावो ब्राह्मणाश्च तपोधनाः

एक दुष्ट राक्षस वाघिणीच्या सोबतीने गायी आणि तपस्वी ब्राह्मणांना खाऊन टाकतो.

तर्पयंस्तान्यथाकामं कामरूपी चरत्यसौ अवश्यं खलु भोक्तव्यं फलं पापस्य कर्मणः

तो जसा हवा तसा रूप घेतो, आणि त्यांना हवे तसे तृप्त करतो; पापाच्या कर्माचे फळ नक्कीच भोगावेच लागते.

अतः किं कृपया कृत्यमीदृशेषु दुरात्मसु अनेन देव्याः किं कृत्यं प्रकृत्या कलुषात्मना

म्हणून अशा वाईट मनाच्या लोकांवर दया दाखवण्यात काय अर्थ? आणि या कलुषित स्वभावाच्या प्राण्यावर देवीचं काय काम?

यदुक्तं भवता सर्वं तथ्यमस्त्वयमीदृशः तथापि मां प्रपन्नो ऽभून्न त्याज्यो मामुपाश्रितः

तू जे काही सांगितलेस ते सर्व खरेच आहे; तो खरोखर तसाच आहे. तरीही, जेव्हा कोणी माझ्या आश्रयाला येतो, तेव्हा त्याला सोडू नये.

अस्य भक्तिमविज्ञाय प्राग्वृत्तं ते निवेदितम् भक्तिश्चेदस्य किं पापैर्न ते भक्तः प्रणश्यति

त्याची भक्ती काय आहे हे न पाहता, तू त्याचे जुने कृत्य सांगितलेस; पण जर तो भक्त असेल, तर त्याच्या पापांचं काय? भक्त कधीही नष्ट होत नाही.

पुण्यकर्मापि किं कुर्यात्त्वदीयाज्ञानपेक्षया अजा प्रज्ञा पुराणी च त्वमेव परमेश्वरी

पुण्यकर्म करणारा देखील तुझ्या आज्ञेशिवाय काही करू शकत नाही; तूच अजन्मा, प्राचीन ज्ञान, आणि सर्वश्रेष्ठ देवी आहेस.

त्वदधीना हि सर्वेषां बंधमोक्षव्यवस्थितिः त्वदृते परमा शक्तिः संसिद्धिः कस्य कर्मणा

सर्वांच्या बंधन आणि मुक्तीचं कारण फक्त तुझ्यावरच आहे; तुझ्याशिवाय कोणाच्या कर्माला उच्च सामर्थ्य किंवा सिद्धी मिळते?

त्वमेव विविधा शक्तिः भवानामथ वा स्वयम् अशक्तः कर्मकरणे कर्ता वा किं करिष्यति

तूच विविध शक्तींचा मूळ आहेस; जीव काही करोत किंवा करू नये, तुझ्याशिवाय कर्ता काहीच करू शकत नाही.

विष्णोश्च मम चान्येषां देवदानवरक्षसाम् तत्तदैश्वर्यसम्प्राप्त्यै तवैवाज्ञा हि कारणम्

विष्णू, मी, आणि इतर देव, दैत्य, राक्षस — सर्वांना आपापल्या सामर्थ्याची प्राप्ती तुझ्या आज्ञेमुळेच होते.

अतीताः खल्वसंख्याता ब्रह्माणो हरयो भवाः अनागतास्त्वसंख्यातास्त्वदाज्ञानुविधायिनः

असंख्य ब्रह्मा, विष्णू आणि शंकर गेले, आणि असंख्य येणार आहेत, हे सगळे तुझ्या आज्ञेचं पालन करतात.

त्वामनाराध्य देवेशि पुरुषार्थचतुष्टयम् लब्धुं न शक्यमस्माभिरपि सर्वैः सुरोत्तमैः

देवतांच्या देवी, तुझी पूजा न करता, आम्हा सर्वश्रेष्ठ देवांनाही पुरुषार्थचतुष्टय मिळू शकत नाही.

व्यत्यासो ऽपि भवेत्सद्यो ब्रह्मत्वस्थावरत्वयोः सुकृतं दुष्कृतं चापि त्वयेव स्थापितं यतः

ब्रह्मत्व आणि स्थावरत्व यांच्यात क्षणात बदल होऊ शकतो; पुण्य आणि पाप हे फक्त तुझ्यामुळेच ठरतं.

त्वं हि सर्वजगद्भर्तुश्शिवस्य परमात्मनः अनादिमध्यनिधना शक्तिराद्या सनातनी

तूच या सर्व जगाचा पोशिंदा असलेल्या शिवाच्या, त्या परमात्म्याच्या, आदिम, अनादी, अनंत, सनातन शक्ती आहेस.

समस्तलोकयात्रार्थं मूर्तिमाविश्य कामपि

संपूर्ण जगाच्या प्रवासासाठी, तू एखादं रूप धारण करतेस.