शिवपुराणम्

यदा भवद्गिरीन्द्रस्ते पुत्रो मम पिता स्वयम् तदा पितामहस्त्वं मे जातो लोकपितामह

जेव्हा पर्वतराज तुझे व माझे वडील होते, तेव्हा तू माझा आजोबा झालास, जगाचा पितामह म्हणून.

तदीदृशस्य भवतो लोकयात्राविधायिनः वृत्तवन्तःपुरे भर्ता कथयिष्ये कथं पुनः

जगाचा व्यवहार चालवणाऱ्या तुझ्यासारख्या व्यक्तीनं पतीधर्म आधीच पाळला आहे; मग मी पुन्हा तुझ्या पतीबद्दल काय बोलू?

किमत्र बहुना देहे यश्चायं मम कालिमा त्यक्त्वा सत्त्वविधानेन गौरी भवितुमुत्सहे

यापेक्षा जास्त काय सांगू? जर माझ्या या काळ्या रंगाचा त्याग केला, तर सत्त्वगुणाच्या योगानं मी गौरी होऊ शकते.

एतावता किमर्थेन तीव्रं देवि तपः कृतम् स्वेच्छैव किमपर्याप्ता क्रीडेयं हि तवेदृशी

देवी, इतकं कठोर तप का केलंस? तुझीच इच्छा अपुरी आहे का? कारण असा खेळ तर तुझाच आहे.

क्रीडा ऽपि च जगन्मातस्तव लोकहिताय वै अतो ममेष्टमनया फलं किमपि साध्यताम्

जगाची माता, तुझा हा खेळही जगाच्या भल्यासाठीच आहे; म्हणून या माझ्या कृतीने काही तरी मनासारखं फळ मिळू दे.

निशुंभशुंभनामानौ दैत्यौ दत्तवरौ मया दृप्तौ देवान्प्रबाधेते त्वत्तो लब्धस्तयोर्वधः

निशुम्भ आणि शुम्भ हे दोन दैत्य, माझ्याकडून वर मिळवून, गर्विष्ठ झाले आहेत आणि देवांना त्रास देत आहेत; त्यांचा नाश तुझ्यामुळे ठरलेला आहे.

अलं विलंबनेनात्र त्वं क्षणेन स्थिरा भव शक्तिर्विसृज्यमाना ऽद्य तयोर्मृत्युर्भविष्यति

आता इथे उशीर करू नकोस; क्षणातच तू ठाम हो आणि आज तुझ्या शक्तीने त्या दोघांचा मृत्यू होईल.

ब्राह्मणाभ्यर्थिता चैव देवी गिरिवरात्मजा त्वक्कोशं सहसोत्सृज्य गौरी सा समजायत

ब्राह्मणांनी विनंती केल्यावर, पर्वतराजाची कन्या असलेल्या देवीने ठामपणे आपली बाह्य त्वचा सोडली आणि गौरी प्रकट झाली.

सा त्वक्कोशात्मनोत्सृष्टा कौशिकी नाम नामतः काली कालाम्बुदप्रख्या कन्यका समपद्यत

त्या टाकलेल्या त्वचेपासून कौशिकी नावाची, काळ्या मेघासारखी काळी आणि कन्येसारखी असलेली काली प्रकट झाली.

सा तु मायात्मिका शक्तिर्योगनिद्रा च वैष्णवी शंखचक्रत्रिशूलादिसायुधाष्टमहाभुजा

ती शक्ती, जी मायेची आणि विष्णूच्या योगनिद्रेची रूप होती, शंख, चक्र, त्रिशूल आणि इतर शस्त्रांनी सज्ज, आठ बलवान हातांनी युक्त होती.

सौम्या घोरा च मिश्रा च त्रिनेत्रा चन्द्रशेखरा अजातपुंस्पर्शरतिरधृष्या चातिसुन्दरी

ती कधी सौम्य, कधी भयंकर, कधी मिश्र रूपाची, तीन डोळ्यांची, चंद्राने अलंकृत, पुरुषांच्या स्पर्शापासून दूर, अजिंक्य आणि अतिशय सुंदर होती.

दत्ता च ब्रह्मणे देव्या शक्तिरेषा सनातनी निशुंभस्य च शुंभस्य निहंत्री दैत्यसिंहयोः

ही सनातन शक्ती देवीने ब्रह्माला दिली; तीच निशुम्भ आणि शुम्भ या दैत्यसिंहांचा संहार करणारी आहे.

ब्रह्मणापि प्रहृष्टेन तस्यै परमशक्तये प्रबलः केसरी दत्तो वाहनत्वे समागतः

ब्रह्मा आनंदित होऊन, त्या परमशक्तीसाठी एक बलवान सिंह वाहन म्हणून दिला.

विन्ध्ये च वसतिं तस्याः पूजामासवपूर्वकैः मांसैर्मत्स्यैरपूपैश्च निर्वर्त्यासौ समादिशत्

विंध्य पर्वतात तिची पूजा दारू, मांस, मासे आणि पिठाचे पदार्थ यांसह करावी, असे त्याने सांगितले.

सा चैव संमता शक्तिर्ब्रह्मणो विश्वकर्मणः प्रणम्य मातरं गौरीं ब्रह्माणं चानुपूर्वशः

ती शक्ती ब्रह्मा आणि विश्वकर्मा यांनी मान्य केली; तिने प्रथम गौरी मातेला आणि मग ब्रह्माला वंदन करून सन्मान मिळवला.

शक्तिभिश्चापि तुल्याभिः स्वात्मजाभिरनेकशः परीता प्रययौ विन्ध्यं दैत्येन्द्रौ हन्तुमुद्यता

स्वतःच्या अनेक शक्तींनी, म्हणजे आपल्या कन्यांनी वेढून, ती दैत्यराजांचा वध करण्यासाठी विंध्याकडे निघाली.

निहतौ च तया तत्र समरे दैत्यपुंगवौ तद्बाणैः कामबाणैश्च च्छिन्नभिन्नांगमानसौ

त्या युद्धात, तिच्या आणि कामदेवाच्या बाणांनी छिन्नभिन्न होऊन, ते दैत्यांचे सरदार तिच्या हातून मारले गेले.

तद्युद्धविस्तरश्चात्र न कृतो ऽन्यत्र वर्णनात् ऊहनीयं परस्माच्च प्रस्तुतं वर्णयामि वः

त्या युद्धाचा सविस्तर वर्णन इथे दिलेला नाही; ते इतरत्र समजून घ्यावे, पण जे आवश्यक आहे ते मी तुम्हाला सांगतो.

उत्पाद्य कौशिकीं गौरी ब्रह्मणे प्रतिपाद्य ताम् तस्य प्रत्युपकाराय पितामहमथाब्रवीत्

गौरीने कौशिकीला उत्पन्न करून ती ब्रह्माला दिली; त्याबद्दल उत्तररूपाने पितामहाने बोलले.

दृष्टः किमेष भवता शार्दूलो मदुपाश्रयः अनेन दुष्टसत्त्वेभ्यो रक्षितं मत्तपोवनम्

तू पाहिलास का हा वाघ, जो माझ्याकडे आला आहे? त्याने माझे तपोवन दुष्ट जीवांपासून वाचवले आहे.

मय्यर्पितमना एष भजते मामनन्यधीः अस्य संरक्षणादन्यत्प्रियं मम न विद्यते

हा पूर्णपणे माझ्यात मन लावून, फक्त माझीच भक्ती करतो; त्याचे रक्षण करण्यासारखे मला दुसरे काहीही प्रिय नाही.

भवितव्यमनेनातो ममान्तःपुरचारिणा गणेश्वरपदं चास्मै प्रीत्या दास्यति शंकरः

म्हणून, हा माझ्या अंतरगृहात राहील; प्रेमापोटी शंकर त्याला गणेश्वरपद देईल.

एनमग्रेसरं कृत्वा सखीभिर्गन्तुमुत्सहे

त्याला पुढे करून, मी माझ्या सखींसह बाहेर पडू शकतो.

इत्युक्तः प्रहसन्ब्रह्मा देवीम्मुग्धामिव स्मयन्

असं ब्रह्मदेवीनं हसत हसत म्हणाला, जणू काही ती अगदी निरागस आहे असं त्याला वाटलं.

पशौ देवि मृगाः क्रूराः क्व च ते ऽनुग्रहः शुभः आशीविषमुखे साक्षादमृतं किं निषिच्यते

देवी, हे जंगली प्राणी फारच क्रूर असतात, मग तुझ्या मंगल दयेला जागा कुठे आहे? कोण विषारी सापाच्या तोंडात थेट अमृत ओततो?

व्याघ्रमात्रेण सन्नेष दुष्टः को ऽपि निशाचरः अनेन भक्षिता गावो ब्राह्मणाश्च तपोधनाः

एक दुष्ट राक्षस वाघिणीच्या सोबतीने गायी आणि तपस्वी ब्राह्मणांना खाऊन टाकतो.

तर्पयंस्तान्यथाकामं कामरूपी चरत्यसौ अवश्यं खलु भोक्तव्यं फलं पापस्य कर्मणः

तो जसा हवा तसा रूप घेतो, आणि त्यांना हवे तसे तृप्त करतो; पापाच्या कर्माचे फळ नक्कीच भोगावेच लागते.

अतः किं कृपया कृत्यमीदृशेषु दुरात्मसु अनेन देव्याः किं कृत्यं प्रकृत्या कलुषात्मना

म्हणून अशा वाईट मनाच्या लोकांवर दया दाखवण्यात काय अर्थ? आणि या कलुषित स्वभावाच्या प्राण्यावर देवीचं काय काम?

यदुक्तं भवता सर्वं तथ्यमस्त्वयमीदृशः तथापि मां प्रपन्नो ऽभून्न त्याज्यो मामुपाश्रितः

तू जे काही सांगितलेस ते सर्व खरेच आहे; तो खरोखर तसाच आहे. तरीही, जेव्हा कोणी माझ्या आश्रयाला येतो, तेव्हा त्याला सोडू नये.