शिवपुराणम्

यज्ञसूत्रोत्तरीयस्रक्क्षौममाल्यांगुलीयकैः पुष्पतांबूलकर्पूरचंदनागुरुलेपनैः

यज्ञसूत्र, उपरणं, फुलांच्या माळा, रेशमी वस्त्रं, फुलांचे हार, अंगठ्या आणि फुलं, तांबूल, कापूर, चंदन, अगर यांच्या उटण्यांनी सजवलेली असते.

धूपदीपसितच्छत्रव्यजनध्वजचामरैः अन्यैर्दिव्योपहारैश्च वाङ्मनोतीतवैभवैः

धूप, दिवे, पांढऱ्या छत्र्या, पंखे, ध्वज, चामर आणि इतर दिव्य अर्पणांनी, ज्यांचा वैभव वाणी आणि मनापलीकडचं आहे, ती वस्तू शोभून दिसते.

पतियोग्यैः पश्वलभ्यैस्तौ समर्चयतां पतिम् यद्यच्छ्रेष्ठतमं वस्तु पतियोग्यं हितद्ध्वजे

मालकाला योग्य, मनुष्य किंवा पशूंकडून मिळालेली, आणि ध्वजाला शोभणारी जी काही सर्वश्रेष्ठ वस्तू असेल, ती सर्व मालकाची पूजा करणाऱ्यांनी अर्पण करावी.

तद्वस्त्वखिलमीशोपि पारं पर्यचिकीर्षया सभ्यानां प्रददौ हृष्टः पृथक्तत्र यथाक्रमम्

सर्वोच्च स्थान गाठण्याची इच्छा ठेवून, प्रभूने आनंदाने त्या सर्व वस्तू सभासदांना दिल्या, आणि त्या तेथे वेगवेगळ्या आणि योग्य क्रमाने वाटल्या.

कोलाहलो महानासीत्तत्र तद्वस्तु गृह्णताम् तत्रैव ब्रह्मविष्णुभ्यां चार्चितः शंकरः पुरा

त्या वस्तू घेत असताना तेथे मोठा गोंधळ झाला; आणि तेथेच, प्राचीन काळी, ब्रह्मा आणि विष्णू यांनी शंकराची पूजा केली.

प्रसन्नः प्राह तौ नम्रौ सस्मितं भक्तिवर्धनः तुष्टो ऽहमद्य वां वत्सौ पूजया ऽस्मिन्महादिने

प्रसन्न होऊन, दोघांनी वाकून नमस्कार केल्यावर, भक्ती वाढवणाऱ्या हास्याने प्रभू म्हणाले: 'आज या महान दिवशी तुमच्या या पूजेमुळे मी समाधानी आहे, प्रिय मुलांनो.'

दिनमेतत्ततः पुण्यं भविष्यति महत्तरम् शिवरात्रिरिति ख्याता तिथिरेषा मम प्रिया

म्हणूनच, हा दिवस अत्यंत पुण्यवान होईल; ही तिथी, जी शिवरात्री म्हणून प्रसिद्ध आहे, मला अत्यंत प्रिय आहे.

एतत्काले तु यः कुर्यात्पूजां मल्लिंगबेरयोः कुर्यात्तु जगतः कृत्यं स्थितिसर्गादिकं पुमान्

या काळात जो कोणी माळांनी सजवलेल्या लिंगांची पूजा करतो, तो जगातील पालन, सृष्टी आणि इतर सर्व कर्तव्ये पूर्ण करतो.

शिवरात्रावहोरात्रं निराहारो जितेंद्रियः अर्चयेद्वा यथान्यायं यथाबलमवंचकः

शिवरात्रीच्या दिवशी आणि रात्री, जो उपवास करतो, इंद्रियांवर संयम ठेवतो, नियमाप्रमाणे आणि आपल्या शक्तीनुसार कपट न करता पूजा करतो—

यत्फलं मम पूजायां वर्षमेकं निरंतरम् तत्फलं लभते सद्यः शिवरात्रौ मदर्चनात्

माझी अखंड एक वर्ष पूजा केल्याने जे फळ मिळतं, तेच फळ शिवरात्रीच्या दिवशी माझी पूजा केल्यावर लगेच मिळतं.

मद्धर्मवृद्धिकालो ऽयं चंद्रकाल इवांबुधेः प्रतिष्ठाद्युत्सवो यत्र मामको मंगलायनः

हा माझ्या धर्मवृद्धीचा काळ आहे, जसा चंद्राचा वाढता काळ; या वेळी माझ्या प्रतिष्ठेचा उत्सव साजरा होतो, आणि माझ्या भक्तांसाठी हा मंगल मार्ग आहे.

यत्पुनः स्तंभरूपेण स्वाविरासमहं पुरा स कालो मार्गशीर्षे तु स्यादार्द्रा ऋक्षमर्भकौ

जेव्हा मी पूर्वी स्तंभाच्या रूपात प्रकट झालो, तो काळ मार्गशीर्ष महिन्यात, आर्द्रा नक्षत्राच्या सुरुवातीला येतो.

आर्द्रायां मार्गशीर्षे तु यः पश्येन्मामुमासखम् मद्बेरमपि वा लिंगं स गुहादपि मे प्रियः

मार्गशीर्ष महिन्यात आर्द्रा नक्षत्रात, जो कोणी माझ्यासह उमा किंवा माझे मूळ किंवा लिंग पाहतो, तो मला गुहेत लपलेल्या भक्तापेक्षा अधिक प्रिय आहे.

अलं दर्शनमात्रेण फलं तस्मिन्दिने शुभे अभ्यर्चनं चेदधिकं फलं वाचामगोचरम्

त्या शुभ दिवशी केवळ दर्शनानेच फळ मिळतं; पण जर पूजा केली, तर त्याचं फळ वाणीच्या पलिकडचं आहे.

रणरंगतले ऽमुष्मिन्यदहं लिंगवर्ष्मणा जृंभितो लिंगवत्तस्माल्लिंगस्थानमिदं भवेत्

त्या रणभूमीत, जेव्हा मी लिंगाच्या रूपात प्रकट झालो, तेव्हापासून त्या लिंगामुळे हे लिंगस्थान स्थिर झालं.

अनाद्यंतमिदं स्तंभमणुमात्रं भविष्यति दर्शनार्थं हि जगतां पूजनार्थं हि पुत्रको

हा स्तंभ, ज्याला ना आरंभ आहे ना अंत, तो जगाला दर्शन आणि पूजेच्या हेतूने अगदी अणु एवढा लहान होईल, हे लक्षात ठेव, प्रिय.

भोगावहमिदं लिंगं भुक्तिं मुक्त्येकसाधनम् दर्शनस्पर्शनध्यानाज्जंतूनां जन्ममोचनम्

हे लिंग सुख देणारं आहे, आणि भोग व मोक्ष मिळवण्याचं एकमेव साधन आहे; त्याचं दर्शन, स्पर्श किंवा ध्यान केल्याने सर्व जीव जन्मबंधनातून मुक्त होतात.

अनलाचलसंकाशं यदिदं लिंगमुत्थितम् अरुणाचलमित्येव तदिदं ख्यातिमेष्यति

ही जी ज्योतीची लिंगाकृती प्रकट झाली आहे, ती अग्नीच्या पर्वतासारखी दिसते. हिचे नाव अरुणाचल असे होईल आणि ती संपूर्ण जगात प्रसिद्ध होईल.

अत्र तीर्थं च बहुधा भविष्यति महत्तरम् मुक्तिरप्यत्र जंतूनां वासेन मरणेन च

इथे अनेक मोठी तीर्थक्षेत्रे निर्माण होतील; आणि इथे राहिल्याने किंवा इथे मृत्यू आल्याने सर्व जीवांना मुक्ती मिळेल.

स्थोत्सवादिकल्याणं जनावासं तु सर्वतः अत्र दत्तं हुतं जप्तं सर्वं कोटिगुणं भवेत्

इथे सर्व शुभ उत्सव आणि लोकांची वस्ती नेहमीच असेल; इथे जे काही दान, होम किंवा जप केले जाईल, त्याचे फळ कोटीने वाढते.

मत्क्षेत्रादपि सर्वस्मात्क्षेत्रमेतन्महत्तरम् अत्र संस्मृतिमात्रेण मुक्तिर्भवति देहिनाम्

माझ्या सर्व क्षेत्रांपेक्षा हे क्षेत्र श्रेष्ठ आहे; इथे केवळ आठवण काढली तरीही देहधारी जीवांना मुक्ती मिळते.

तस्मान्महत्तरमिदं क्षेत्रमत्यंतशोभनम् सर्वकल्याणसंपूर्णं सर्वमुक्तिकरं शुभम्

म्हणून हे क्षेत्र अत्यंत सुंदर, सर्व शुभ गोष्टींनी परिपूर्ण आणि सर्वांना मुक्ती देणारे आहे.

अर्चयित्वा ऽत्र मामेव लिंगे लिंगिनमीश्वरम् सालोक्यं चैव सामीप्यं सारूप्यं सार्ष्टिरेव च

इथे माझ्या लिंगस्वरूपाची भक्ती केल्यास, माझ्या लोकात वास, माझ्या जवळीक, माझ्यासारखे रूप आणि राज्यपदही मिळते.

सायुज्यमिति पञ्चैते क्रियादीनां फलं मतम् सर्वेपि यूयं सकलं प्राप्स्यथाशु मनोरथम्

ही पाच फळे—सायुज्य, सालोक्य, सामीप्य, सारूप्य आणि सार्ष्टि—सर्व विधींचे फल मानले जाते; तुम्हा सर्वांना तुमच्या सर्व इच्छा लवकरच पूर्ण होतील.

इत्यनुगृह्य भगवान्विनीतौ विधिमाधवौ यत्पूर्वं प्रहतं युद्धे तयोः सैन्यं परस्परम्

भगवानाने कृपा करून, विनीत आणि विधिमाधव यांच्या पूर्वी युद्धात नष्ट झालेल्या सैन्यांचे पुनरुत्थान केले.

तदुत्थापयदत्यर्थं स्वशक्त्यामृतधारया तयोर्माढ्यं च वैरं च व्यपनेतुमुवाच तौ

त्यांनी आपल्या शक्तीच्या अमृतधारेने त्या दोन्ही सैन्यांना पूर्णपणे जिवंत केले आणि त्यांच्यातील वैर दूर करण्यासाठी त्या दोघांना उपदेश केला.

सकलं निष्कलं चेति स्वरूपद्वयमस्ति मे नान्यस्य कस्यचित्तस्मादन्यः सर्वोप्यनीश्वरः

माझ्या दोन रूपांची व्यवस्था आहे—एक गुणयुक्त आणि एक निर्गुण; इतर कुणाकडेही हे नाही, म्हणून इतर सर्वजण परमेश्वर नाहीत.

पुरस्तात्स्तंभरूपेण पश्चाद्रूपेण चार्भकौ ब्रह्मत्वं निष्कलं प्रोक्तमीशत्वं सकलं तथा

पूर्वी तुमच्यासमोर मी स्थंभाच्या रूपात आणि नंतर बालकाच्या रूपात प्रकट झालो; ब्रह्मपद हे निर्गुण मानले जाते आणि ईश्वरपद हे सगुण समजले जाते.

द्वयं ममैव संसिद्धं न मदन्यस्य कस्यचित् तस्मादीशत्वमन्येषां युवयोरपि न क्वचित्

ही दोन्ही स्थिती फक्त माझ्यातच पूर्णपणे आहेत, इतर कुणातही नाहीत; म्हणून तुम्हा दोघांमध्ये किंवा इतर कुणातही ईश्वरपद नाही.