शिवपुराणम्

पुत्रभूतस्य वात्सल्याद्ब्रह्मणः पद्मजन्मनः देवादीनां यथापूर्वमंगानि प्रददौ प्रभुः

पद्मातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवावर पुत्रासारखे प्रेम असल्यामुळे प्रभुने देवांना पुन्हा पूर्वीप्रमाणे त्यांचे अवयव दिले.

प्रथमाद्यैश्च या देव्यो दंडिता देवमातरः तासामपि यथापूर्वाण्यंगानि गिरिशो ददौ

जे देवी, देवमाता, प्रथम शिक्षा झाल्या होत्या, त्यांनाही गिरिशाने पूर्वीचे अवयव परत दिले.

दक्षस्य भगवानेव स्वयं ब्रह्मा पितामहः तत्पापानुगुणं चक्रे जरच्छागमुखं मुखम्

पण दक्षासाठी, भगवंत ब्रह्मदेवाने त्याच्या पापानुसार त्याला म्हाताऱ्या बकऱ्याचे तोंड दिले.

सो ऽपि संज्ञां ततो लब्ध्वा स दृष्ट्वा जीवितः सुधी भीतः कृताञ्जलिः शंभुं तुष्टाव प्रलपन्बहु

दक्षाने शुद्धीवर येऊन, जिवंत आहे हे पाहून घाबरला, हात जोडले आणि शंभूचे खूप दुःखाने स्तवन केले.

जय देव जगन्नाथ लोकानुग्रहकारक कृपां कुरु महेशानापराधं मे क्षमस्व ह

जय हो देवा, जगन्नाथा, लोकांवर कृपा करणारा! महेश, माझ्यावर दया कर आणि माझा अपराध क्षमा कर.

कर्ता भर्ता च हर्ता च त्वमेव जगतां प्रभो मया ज्ञातं विशेषेण विष्ण्वादिसकलेश्वरः

प्रभो, तूच जगाचा कर्ता, पालनकर्ता आणि संहारकर्ता आहेस; आता मला विशेषतः समजले की, तू विष्णू आणि सर्वांचा स्वामी आहेस.

त्वयैव विततं सर्वं व्याप्तं सृष्टं न नाशितम् न हि त्वदधिकाः केचिदीशास्ते ऽच्युतकादयः

हे प्रभो, सर्व काही तुझ्यामुळे विस्तारले, व्यापले आणि निर्माण झाले, नष्ट झाले नाही; अच्युत वगैरे तुझ्यापेक्षा श्रेष्ठ कोणीच नाही.

तं तथा व्याकुलं भीतं प्रलपंतं कृतागसम्

तो अशांत, घाबरलेला, आणि गोंधळून बोलणारा होता, कारण त्याच्याकडून अपराध घडला होता.

तथोक्त्वा ब्रह्मणस्तस्य पितुः प्रियचिकीर्षया गाणपत्यं ददौ तस्मै दक्षायाक्षयमीश्वरः

असं सांगून, ब्रह्मा आपल्या वडिलांना आनंदी करण्याच्या इच्छेने, ईश्वराने त्याला गणाधिपतीपद कायमचं दिलं.

तुष्टुवुः प्रश्रया वाचा शंकरं गिरिजाधिपम्

त्यांनी नम्रतेने शब्दांनी गिरिजेचे स्वामी शंकराचे स्तुती केली.

जय शंकर देवेश दीनानाथ महाप्रभो कृपां कुरु महेशानापराधं नो क्षमस्व वै

शंकरा, देवांचा स्वामी, दीनांचा आधार, महाप्रभो, तुझ्या जयजयकार असो! महेशाना, कृपा कर आणि आमचा अपराध नक्कीच माफ कर.

मखपाल मखाधीश मखविध्वंसकारक कृपां कुरु मशानापराधं नः क्षमस्व वै

यज्ञाचे रक्षण करणारा, यज्ञांचा स्वामी, यज्ञांचा संहार करणारा, स्मशानाधिपती, कृपा कर आणि आमचा अपराध नक्कीच माफ कर.

देवदेव परेशान भक्तप्राणप्रपोषक दुष्टदण्डप्रद स्वामिन्कृपां कुरु नमो ऽस्तु ते

देवतांचा देव, परात्पर प्रभु, भक्तांच्या जीवनाचा पोषक, दुष्टांना शिक्षा देणारा स्वामी, कृपा कर, तुला नमस्कार असो.

त्वं प्रभो गर्वहर्ता वै दुष्टानां त्वामजानताम् रक्षको हि विशेषेण सतां त्वत्सक्तचेतसाम्

प्रभो, तू दुष्टांचा आणि तुला न ओळखणाऱ्यांचा गर्व दूर करणारा आहेस; आणि विशेषतः जे सत्पुरुष तुझ्यावर प्रेम करतात, त्यांचा तू रक्षक आहेस.

अद्भुतं चरितं ते हि निश्चितं कृपया तव सर्वापराधः क्षंतव्यो विभवो दीनवत्सलाः

तुझे कृत्य खरोखर अद्भुत आहे, तुझ्या कृपेने सर्व अपराध क्षम्य आहेत; तुझी खरी महानता म्हणजे दीनांवर असलेली तुझी माया.

इति स्तुतो महादेवो ब्रह्माद्यैरमरैः प्रभुः स भक्तवत्सलस्स्वामी तुतोष करुणोदधिः

ब्रह्मा आणि इतर देवांनी अशी स्तुती केल्यावर, भक्तवत्सल आणि करुणेचा सागर असलेल्या महादेव प्रसन्न झाले.

चकारानुग्रहं तेषां ब्रह्मादीनां दिवौकसाम् ददौ नरांश्च सुप्रीत्या शंकरो दीनवत्सलः

त्यांनी ब्रह्मा आणि इतर देवांवर कृपा केली आणि शंकर, दीनांचा मित्र, आनंदाने माणसांनाही वर दिले.

स च ततस्त्रिदशाञ्छरणागतान् परमकारुणिकः परमेश्वरः अनुगतस्मितलक्षणया गिरा शमितसर्वभयः समभाषत

मग अत्यंत दयाळू परमेश्वराने, जे त्रिदश त्याच्या आश्रयाला आले होते, त्यांचं सर्व भय हसून दूर केलं आणि त्यांना बोलला.

यदिदमाग इहाचरितं सुरैर्विधिनियोगवशादिव यन्त्रितैः शरणमेव गतानवलोक्य वस्तदखिलं किल विस्मृतमेव नः

देवतांनी जे काही इथे केलं, ते जणू विधीच्या आज्ञेने घडल्यासारखं होतं; तुम्ही आश्रय घेतलात, ते सर्व आमच्याकडून पूर्णपणे विसरलं गेलं आहे.

तदिह यूयमपि प्रकृतं मनस्यविगणय्य विमर्दमपत्रपाः हरिविरिंचिसुरेन्द्रमुखास्सुखं व्रजत देवपुरं प्रति संप्रति

म्हणून, तुम्ही सर्वांनी आता मनात काहीच उरू न देता, कोणतीही लाज किंवा मनस्ताप न ठेवता, हरि, विरिंची आणि इंद्र यांच्या नेतृत्वाखाली देवांच्या नगरीत आनंदाने जा.

इति सुरानभिधाय सुरेश्वरो निकृतदक्षकृतक्रतुरक्रतुः सगिरिजानुचरस्सपरिच्छदः स्थित इवाम्बरतोन्तरधाद्धरः

असा देवतांना संबोधून, दक्षाचा यज्ञ नष्ट करणारा देवांचा स्वामी, गिरिजा आणि आपल्या सेवकांसह आकाशात उभा राहिला आणि मग अदृश्य झाला.

अथ सुरा अपि ते विगतव्यथाः कथितभद्रसुभद्रपराक्रमाः सपदि खेन सुखेन यथासुखं ययुरनेकमुखाः मघवन्मुखाः

मग त्या देवतांचे सगळे दुःख दूर झाले, त्यांच्या शुभ आणि महान कृत्यांची चर्चा झाली, आणि मग ते सर्व, इंद्राच्या नेतृत्वाखाली, आनंदाने आपल्या इच्छेनुसार निघून गेले.

अन्तर्धानगतो देव्या सह सानुचरो हरः क्व यातः कुत्र वासः किं कृत्वा विरराम ह

देवी, सेवक आणि हर अशा सर्वांनी अदृश्य झाल्यावर, हर कुठे गेला, कुठे राहिला, आणि तिथे काय केलं?

महीधरवरः श्रीमान् मंदरश्चित्रकंदरः दयितो देवदेवस्य निवासस्तपसो ऽभवत्

शोभिवंत, सुंदर गुहांनी नटलेला, सर्व पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ असा मंदार पर्वत, देवाधिदेवाचा आवडता, त्याचा तपश्चर्येचा निवासस्थान झाला.

तपो महत्कृतं तेन वोढुं स्वशिरसा शिवौ चिरेण लब्धं तत्पादपंकजस्पर्शजं सुखम्

तिथे त्याने मोठं तप केलं, आपल्या शिखरावर शंकराला धारण केलं; आणि बराच काळ गेल्यावर, त्याला त्या चरणकमळांच्या धुळीचा स्पर्श झाल्याने मिळणारं सुख मिळालं.

तस्य शैलस्य सौन्दर्यं सहस्रवदनैरपि न शक्यं विस्तराद्वक्तुं वर्षकोटिशतैरपि

त्या पर्वताचं सौंदर्य, हजारो तोंडं असली तरी, कोट्यवधी वर्षांनीही पूर्णपणे सांगता येणार नाही.

शक्यमप्यस्य सौन्दर्यं न वर्णयितुमुत्सहे पर्वतान्तरसौन्दर्यं साधारणविधारणात्

जरी ते शक्य असलं, तरी मी या पर्वताचं सौंदर्य सांगू शकत नाही, कारण इतर पर्वतांचं सौंदर्य अगदी साधं आणि सामान्य आहे.

इदन्तु शक्यते वक्तुमस्मिन्पर्वतसुन्दरे ऋद्ध्या कयापि सौन्दर्यमीश्वरावासयोग्यता

पण एवढं मात्र सांगता येईल की, या सुंदर पर्वताला इतकं वैभव आणि सौंदर्य लाभलं आहे की, तो परमेश्वराच्या निवासासाठी योग्य आहे.

अत एव हि देवेन देव्याः प्रियचिकीर्षया अतीव रमणीयोयं गिरिरन्तःपुरीकृतः

म्हणूनच देवाने, देवीला आनंदी करण्यासाठी, हा अतिशय रमणीय पर्वत आपलं अंतरंग महाल केलं आहे.