शिवपुराणम्

दृष्ट्वा तानमरान्भीतान्प्रणतार्तिहरो हरः इदमाह महादेवः प्रहसन् प्रेक्ष्य पार्वतीम्

त्या भयभीत देवांना पाहून, वाकलेल्या भक्तांचे दुःख दूर करणारे हर, पार्वतीकडे पाहत हसत म्हणाले.

माभैष्ट त्रिदशास्सर्वे यूयं वै मामिकाः प्रजाः अनुग्रहार्थमेवेह धृतो दंडः कृपालुना

सर्व देवहो, घाबरू नका; तुम्ही माझ्याच संतती आहात. कृपा करण्यासाठीच दंड दिला गेला, दयाळूने.

भवतां निर्जराणां हि क्षान्तो ऽस्माभिर्व्यतिक्रमः क्रुद्धेष्वस्मासु युष्माकं न स्थितिर्न च जीवितम्

अमरांनो, तुमचा अपराध आम्ही क्षमा केला आहे. आम्ही रागावलो तर, तुमचे स्थान किंवा जीवन काहीच उरत नाही.

इत्युक्तास्त्रिदशास्सर्वे शर्वेणामिततेजसा सद्यो विगतसन्देहा ननृतुर्विबुधा मुदा

अशा प्रकारे अमर्याद तेज असलेल्या शर्वाने सांगितल्यावर, सर्व देवांचे शंका दूर झाल्या आणि ते आनंदाने नृत्य करू लागले.

प्रसन्नमनसो भूत्वानन्दविह्वलमानसाः स्तुतिमारेभिरे कर्तुं शंकरस्य दिवौकसः

त्यांचे मन प्रसन्न आणि आनंदाने भरून गेले, आणि स्वर्गातील देवांनी शंकराची स्तुती करायला सुरुवात केली.

त्वमेव देवाखिललोककर्ता पाता च हर्ता परमेश्वरो ऽसि कविष्णुरुद्राख्यस्वरूपभेदै रजस्तमस्सत्त्वधृतात्ममूर्ते

देवा, तूच सर्व लोकांचा निर्माणकर्ता, पालनकर्ता आणि संहारकर्ता आहेस; तूच परमेश्वर, कवी, विष्णू आणि रुद्र या रूपांनी प्रकट होणारा, आणि रज, तम, सत्त्व या गुणांना धारण करणारा आहेस.

सर्वमूर्ते नमस्ते ऽस्तु विश्वभावन पावन अमूर्ते भक्तहेतोर्हि गृहीताकृतिसौख्यद

सर्व रूपांचा धारण करणारा, विश्वाचा रचनाकार, पावन करणारा, आणि भक्तांसाठी सुंदर रूप धारण करणाऱ्या अमूर्त स्वरूपाला नमस्कार.

चंद्रो ऽगदो हि देवेश कृपातस्तव शंकर निमज्जनान्मृतः प्राप सुखं मिहिरजाजलिः

देवेश, शंकरा, तुझ्या कृपेने चंद्र बरा झाला; बुडाल्यावर त्याने सूर्यकिरणांच्या अर्घ्याने सुख प्राप्त केले.

सीमन्तिनी हतधवा तव पूजनतः प्रभो सौभाग्यमतुलं प्राप सोमवारव्रतात्सुतान्

हे प्रभो, पती गमावलेल्या सीमंतिनीने तुझी पूजा करून, सोमवारीचे व्रत केल्याने अतुल्य सौभाग्य आणि पुत्रप्राप्ती मिळवली.

श्रीकराय ददौ देवः स्वीयं पदमनुत्तमम् सुदर्शनमरक्षस्त्वं नृपमंडलभीतितः

श्रीकराला देवाने आपले श्रेष्ठ स्थान दिले; हे सुदर्शन, राजांच्या वर्तुळाने तुला कोणीही जिंकू शकत नाही.

मेदुरं तारयामास सदारं च घृणानिधिः शारदां विधवां चक्रे सधवां क्रियया भवान्

करुणेचा सागर असलेल्या देवाने मेदुराला आणि त्याच्या पत्नीला वाचवले; तुझ्या कृतीमुळे विधवा असलेली शारदा पुन्हा सौभाग्यवती झाली.

भद्रायुषो विपत्तिं च विच्छिद्य त्वमदाः सुखम् सौमिनी भवबन्धाद्वै मुक्ता ऽभूत्तव सेवनात्

भद्रायुषची विपत्ती तू दूर केलीस आणि त्याला सुख दिलेस; सौमिनी तुझी सेवा केल्यामुळे संसारबंधनातून मुक्त झाली.

त्वं शंभो कहरीशाश्च रजस्सत्त्वतमोगुणैः कर्ता पाता तथा हर्ता जनानुग्रहकांक्षया

शंभो, नद्यांचे स्वामी, तू रज, सत्त्व आणि तम या गुणांनी सृष्टीची निर्मिती, पालन आणि संहार करतोस, जीवांच्या कल्याणासाठीच.

सर्वगर्वापहारी च सर्वतेजोविलासकः सर्वविद्यादिगूढश्च सर्वानुग्रहकारकः

तू सर्वांचा गर्व दूर करतोस, सर्व तेज प्रकट करतोस, सर्व विद्यांमध्ये लपलेला आहेस आणि सर्वांना कृपा करतोस.

त्वत्तः सर्वं च त्वं सर्वं त्वयि सर्वं गिरीश्वर त्राहि त्राहि पुनस्त्राहि कृपां कुरु ममोपरि

सर्व काही तुझ्यापासून आहे, आणि तूच सर्व आहेस; सर्व काही तुझ्यातच आहे, हे गिरिश्वरा. मला वाचव, वाचव, पुन्हा वाचव—माझ्यावर कृपा कर.

अथास्मिन्नन्तरे ब्रह्मा प्रणिपत्य कृतांजलिः एवं त्ववसरं प्राप्य व्यज्ञापयत शूलिने

त्या वेळी ब्रह्मदेवाने हात जोडून नमस्कार केला आणि संधी मिळताच त्रिशूळधारी देवाकडे विनंती केली.

जय देव महादेव प्रणतार्तिविभंजन ईदृशेष्वपराधेषु को ऽन्यस्त्वत्तः प्रसीदति

जय हो देवा, महादेव, शरण आलेल्यांच्या दुःखाचा नाश करणारा! अशा अपराधात तुझ्याशिवाय दुसरा कोण कृपा करील?

लब्धमानो भविष्यंति ये पुरा निहिता मृधे प्रत्यापत्तिर्न कस्य स्यात्प्रसन्ने परमेश्वरे

पूर्वी युद्धात हरलेले आणि पुन्हा होतील असे जे कोणी आहेत, परंतु परमेश्वर प्रसन्न झाला तर कोणाचे पुनरुत्थान होणार नाही?

यदिदं देवदेवानां कृतमन्तुषु दूषणम् तदिदं भूषणं मन्येत अंगीकारगौरवात्

देवतांनी या युद्धात केलेली चूक, ती तुझ्या स्वीकारामुळे आता भूषण मानावी, आदराने.

इति विज्ञाप्यमानस्तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना विलोक्य वदनं देव्या देवदेवस्स्मयन्निव

ब्रह्मदेवाने असे सांगितल्यावर देवांचा देव देवीकडे पाहून हलकेसे हसला.

पुत्रभूतस्य वात्सल्याद्ब्रह्मणः पद्मजन्मनः देवादीनां यथापूर्वमंगानि प्रददौ प्रभुः

पद्मातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवावर पुत्रासारखे प्रेम असल्यामुळे प्रभुने देवांना पुन्हा पूर्वीप्रमाणे त्यांचे अवयव दिले.

प्रथमाद्यैश्च या देव्यो दंडिता देवमातरः तासामपि यथापूर्वाण्यंगानि गिरिशो ददौ

जे देवी, देवमाता, प्रथम शिक्षा झाल्या होत्या, त्यांनाही गिरिशाने पूर्वीचे अवयव परत दिले.

दक्षस्य भगवानेव स्वयं ब्रह्मा पितामहः तत्पापानुगुणं चक्रे जरच्छागमुखं मुखम्

पण दक्षासाठी, भगवंत ब्रह्मदेवाने त्याच्या पापानुसार त्याला म्हाताऱ्या बकऱ्याचे तोंड दिले.

सो ऽपि संज्ञां ततो लब्ध्वा स दृष्ट्वा जीवितः सुधी भीतः कृताञ्जलिः शंभुं तुष्टाव प्रलपन्बहु

दक्षाने शुद्धीवर येऊन, जिवंत आहे हे पाहून घाबरला, हात जोडले आणि शंभूचे खूप दुःखाने स्तवन केले.

जय देव जगन्नाथ लोकानुग्रहकारक कृपां कुरु महेशानापराधं मे क्षमस्व ह

जय हो देवा, जगन्नाथा, लोकांवर कृपा करणारा! महेश, माझ्यावर दया कर आणि माझा अपराध क्षमा कर.

कर्ता भर्ता च हर्ता च त्वमेव जगतां प्रभो मया ज्ञातं विशेषेण विष्ण्वादिसकलेश्वरः

प्रभो, तूच जगाचा कर्ता, पालनकर्ता आणि संहारकर्ता आहेस; आता मला विशेषतः समजले की, तू विष्णू आणि सर्वांचा स्वामी आहेस.

त्वयैव विततं सर्वं व्याप्तं सृष्टं न नाशितम् न हि त्वदधिकाः केचिदीशास्ते ऽच्युतकादयः

हे प्रभो, सर्व काही तुझ्यामुळे विस्तारले, व्यापले आणि निर्माण झाले, नष्ट झाले नाही; अच्युत वगैरे तुझ्यापेक्षा श्रेष्ठ कोणीच नाही.

तं तथा व्याकुलं भीतं प्रलपंतं कृतागसम्

तो अशांत, घाबरलेला, आणि गोंधळून बोलणारा होता, कारण त्याच्याकडून अपराध घडला होता.

तथोक्त्वा ब्रह्मणस्तस्य पितुः प्रियचिकीर्षया गाणपत्यं ददौ तस्मै दक्षायाक्षयमीश्वरः

असं सांगून, ब्रह्मा आपल्या वडिलांना आनंदी करण्याच्या इच्छेने, ईश्वराने त्याला गणाधिपतीपद कायमचं दिलं.