शिवपुराणम्

कृत्वापि सुमहत्पापं भक्त्या यजति यश्शिवम् मुच्यते पातकैः सर्वैर्नात्र कार्या विचारणा

कोणीतरी मोठे पाप केले असले तरी, जर तो भक्तीने शिवाची पूजा करतो, तर तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो—यात काहीच शंका नाही.

बहुनात्र किमुक्तेन वृथा दानं वृथा तपः वृथा यज्ञो वृथा होमः शिवनिन्दारतस्य तु

यापेक्षा अधिक काय सांगावे? ज्याला शिवाची निंदा करायला आवडते, त्याच्या दान, तप, यज्ञ आणि होम सर्व व्यर्थ ठरतात.

ततः सनारायणकास्सरुद्राः सलोकपालास्समरे सुरौघाः गणेंद्रचापच्युतबाणविद्धाः प्रदुद्रुवुर्गाढरुजाभिभूताः

नंतर, नारायण, रुद्र, लोकपाल आणि देवांची मोठी फौज, गणाधिपतीच्या धनुष्यातून सुटलेल्या बाणांनी जखमी होऊन, तीव्र वेदनेने ग्रासली गेली आणि रणभूमीतून पळून गेली.

चेलुः क्वचित्केचन शीर्णकेशाः सेदुः क्वचित्केचन दीर्घगात्राः पेतुः क्वचित्केचन भिन्नवक्त्रा नेशुः क्वचित्केचन देववीराः

काही देववीरांची केस विस्कटली होती आणि ते इकडे तिकडे भटकत होते; काही हातपाय पसरून लटपटत होते; काहींची तोंडे फोडली गेली होती आणि ते खाली पडले; काही हलूही शकत नव्हते.

केचिच्च तत्र त्रिदशा विपन्ना विस्रस्तवस्त्राभरणास्त्रशस्त्राः निपेतुरुद्भासितदीनमुद्रा मदं च दर्पं च बलं च हित्वा

तेथे काही देव कोसळले, त्यांचे वस्त्र, दागिने, शस्त्रे आणि कवच विखुरले गेले, चेहऱ्यावर दु:खाची छटा उमटली, आणि त्यांनी गर्व, अहंकार व बळ सोडून दिले.

सस्मुत्पथप्रस्थितमप्रधृष्यो विक्षिप्य दक्षाध्वरमक्षतास्त्रैः बभौ गणेशस्स गणेश्वराणां मध्ये स्थितः सिंह इवर्षभाणाम्

गणेश्वरांनी मार्ग साफ केला आणि दक्षाचा यज्ञ अस्त्रांनी विखुरला; मग ते गणाधिपतींच्या मध्ये सिंहासारखे तेजस्वी दिसत उभे राहिले.

इति सञ्छिन्नभिन्नांगा देवा विष्णुपुरोगमाः क्षणात्कष्टां दशामेत्य त्रेसुः स्तोकावशेषिता

अशा प्रकारे, विष्णूच्या पुढाकाराने, देवांचे अंग छिन्नविछिन्न झाले आणि ते एका क्षणात फार कठीण अवस्थेला पोहोचले; थोडेच शिल्लक राहिले आणि तेही थरथरत होते.

त्रस्तांस्तान्समरे वीरान् देवानन्यांश्च वै गणाः प्रमथाः परमक्रुद्धा वीरभद्रप्रणोदिताः

त्या रणभूमीत, वीरभद्राच्या प्रेरणेने प्रचंड रागाने भरलेले प्रमथगण, घाबरलेल्या त्या देवांना आणि इतर वीरांना मागे लागले.

प्रगृह्य च तथा दोषं निगडैरायसैर्दृढैः बबन्धुः पाणिपादेषु कंधरेषूदरेषु च

त्यांना पकडून, मजबूत लोखंडी साखळ्यांनी हात, पाय, मान आणि पोट घट्ट बांधून टाकले.

तस्मिन्नवसरे ब्रह्मा भद्रमद्रीन्द्रजानुतम् सारथ्याल्लब्धवात्सल्यः प्रार्थयन् प्रणतो ऽब्रवीत्

त्याच वेळी, ब्रह्मदेव, पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ आणि इंद्रपुत्र, सारथ्याने दयाळूपणे पुढे आले आणि विनंतीपूर्वक म्हणाले.

अलं क्रोधेन भगवन्नष्टाश्चैते दिवौकसः प्रसीद क्षम्यतां सर्वं रोमजैस्सह सुव्रत

भगवंत, आता राग पुरे! हे स्वर्गवासी नष्ट झाले आहेत. कृपा करा—सर्वांना, रोमजांसह, क्षमा करा, हे उत्तम व्रती.

एवं विज्ञापितस्तेन ब्रह्मणा परमेष्ठिना शमं जगाम संप्रीतो गणपस्तस्य गौरवात्

ब्रह्मदेवांनी सांगितल्यावर, त्या गणाने त्यांच्या मानापोटी शांतपणे आणि आनंदाने वागायला सुरुवात केली.

देवाश्च लब्धावसरा देवदेवस्य मंत्रिणः धारयन्तो ऽञ्जलीन्मूर्ध्नि तुष्टुवुर्विविधैः स्तवैः

देवदेवतांनी, योग्य वेळ साधून, देवांचा सल्लागार म्हणून, हात जोडून डोक्यावर ठेवले आणि विविध स्तोत्रांनी त्याची स्तुती केली.

रुद्रभद्राय रुद्राणां पतये रुद्रभूतये

रुद्र, शुभकारी, रुद्रांचा स्वामी, आणि रुद्रस्वरूप असलेल्या तुला नमस्कार.

कालाग्निरुद्ररूपाय कालकामांगहारिणे देवतानां शिरोहन्त्रे दक्षस्य च दुरात्मनः

कालाग्निरुद्रस्वरूप, काळ आणि काम यांचे शरीर नष्ट करणारा, देवतांचे आणि दुष्ट दक्षाचे डोके छाटणारा तुला नमस्कार.

संसर्गादस्य पापस्य दक्षस्याक्लिष्टकर्मणः शासिताः समरे वीर त्वया वयमनिन्दिता

दक्षाच्या पापाच्या संगतीमुळे, जो निष्कलंक कर्म करणारा आहे, आम्ही तुझ्या हातून युद्धात शिक्षा भोगली, पण आम्ही निर्दोष आहोत.

दग्धाश्चामी वयं सर्वे त्वत्तो भीताश्च भो प्रभो त्वमेव गतिरस्माकं त्राहि नश्शरणागतान्

हे प्रभो, आम्ही सर्वजण तुझ्यामुळे जळालो आणि घाबरलो आहोत; तूच आमचा आश्रय आहेस, आम्ही शरण आलेल्यांचे रक्षण कर.

तुष्टस्त्वेवं स्तुतो देवान् विसृज्य निगडात्प्रभुः आनयद्देवदेवस्य समीपममरानिह

देवतांनी अशा प्रकारे स्तुती केल्यावर, प्रसन्न होऊन प्रभूंनी त्यांना बंधनातून सोडवले आणि देवाधिदेवांच्या सान्निध्यात आणले.

देवोपि तत्र भगवानन्तरिक्षे स्थितः प्रभुः सगणः सर्वगः शर्वस्सर्वलोकमहेश्वरः

तेथे, आकाशात उभा असलेला, आपल्या गणांसह, सर्वत्र व्यापणारा, सर्व लोकांचा महेश्वर असा भगवंत प्रकट झाला.

तं दृष्ट्वा परमेशानं देवा विष्णुपुरोगमाः प्रीता अपि च भीताश्च नमश्चक्रुर्महेश्वरम्

परमेश्वराला पाहून, विष्णूच्या पुढाकाराने सर्व देवता आनंदी असूनही घाबरले आणि महेश्वरास वंदन केले.

दृष्ट्वा तानमरान्भीतान्प्रणतार्तिहरो हरः इदमाह महादेवः प्रहसन् प्रेक्ष्य पार्वतीम्

त्या भयभीत देवांना पाहून, वाकलेल्या भक्तांचे दुःख दूर करणारे हर, पार्वतीकडे पाहत हसत म्हणाले.

माभैष्ट त्रिदशास्सर्वे यूयं वै मामिकाः प्रजाः अनुग्रहार्थमेवेह धृतो दंडः कृपालुना

सर्व देवहो, घाबरू नका; तुम्ही माझ्याच संतती आहात. कृपा करण्यासाठीच दंड दिला गेला, दयाळूने.

भवतां निर्जराणां हि क्षान्तो ऽस्माभिर्व्यतिक्रमः क्रुद्धेष्वस्मासु युष्माकं न स्थितिर्न च जीवितम्

अमरांनो, तुमचा अपराध आम्ही क्षमा केला आहे. आम्ही रागावलो तर, तुमचे स्थान किंवा जीवन काहीच उरत नाही.

इत्युक्तास्त्रिदशास्सर्वे शर्वेणामिततेजसा सद्यो विगतसन्देहा ननृतुर्विबुधा मुदा

अशा प्रकारे अमर्याद तेज असलेल्या शर्वाने सांगितल्यावर, सर्व देवांचे शंका दूर झाल्या आणि ते आनंदाने नृत्य करू लागले.

प्रसन्नमनसो भूत्वानन्दविह्वलमानसाः स्तुतिमारेभिरे कर्तुं शंकरस्य दिवौकसः

त्यांचे मन प्रसन्न आणि आनंदाने भरून गेले, आणि स्वर्गातील देवांनी शंकराची स्तुती करायला सुरुवात केली.

त्वमेव देवाखिललोककर्ता पाता च हर्ता परमेश्वरो ऽसि कविष्णुरुद्राख्यस्वरूपभेदै रजस्तमस्सत्त्वधृतात्ममूर्ते

देवा, तूच सर्व लोकांचा निर्माणकर्ता, पालनकर्ता आणि संहारकर्ता आहेस; तूच परमेश्वर, कवी, विष्णू आणि रुद्र या रूपांनी प्रकट होणारा, आणि रज, तम, सत्त्व या गुणांना धारण करणारा आहेस.

सर्वमूर्ते नमस्ते ऽस्तु विश्वभावन पावन अमूर्ते भक्तहेतोर्हि गृहीताकृतिसौख्यद

सर्व रूपांचा धारण करणारा, विश्वाचा रचनाकार, पावन करणारा, आणि भक्तांसाठी सुंदर रूप धारण करणाऱ्या अमूर्त स्वरूपाला नमस्कार.

चंद्रो ऽगदो हि देवेश कृपातस्तव शंकर निमज्जनान्मृतः प्राप सुखं मिहिरजाजलिः

देवेश, शंकरा, तुझ्या कृपेने चंद्र बरा झाला; बुडाल्यावर त्याने सूर्यकिरणांच्या अर्घ्याने सुख प्राप्त केले.

सीमन्तिनी हतधवा तव पूजनतः प्रभो सौभाग्यमतुलं प्राप सोमवारव्रतात्सुतान्

हे प्रभो, पती गमावलेल्या सीमंतिनीने तुझी पूजा करून, सोमवारीचे व्रत केल्याने अतुल्य सौभाग्य आणि पुत्रप्राप्ती मिळवली.