शिवपुराणम्

स तु तीव्रप्रपातेन शरेण दृढमाहतः महतीं रुजमासाद्य निपपात विमोहितः

तो बाण प्रचंड वेगाने आदळल्यामुळे विष्णूला तीव्र वेदना झाली आणि तो गोंधळून खाली पडला.

पुनः क्षणादिवोत्थाय लब्धसंज्ञस्तदा हरिः सर्वाण्यपि च दिव्यास्त्राण्यथैनं प्रत्यवासृजत्

पण क्षणभरातच हरिला शुद्धी आली, तो उठला आणि मग त्याने सर्व दिव्य अस्त्रे भद्रावर सोडली.

स च विष्णुर्धनुर्मुक्तान्सर्वाञ्छर्वचमूपतिः सहसा वारयामास घोरैः प्रतिशरैः शरान्

विष्णूने, बाणांच्या सैन्याचा स्वामी म्हणून, त्या सर्व बाणांना भयंकर प्रत्युत्तर बाणांनी त्वरित परतवले.

ततो विष्णुस्स्वनामांकं बाणमव्याहतं क्वचित् ससर्ज क्रोधरक्ता क्षस्तमुद्दिश्य गणेश्वरम् तं बाणं बाणवर्येण भद्रो भद्राह्वयेण तु

मग रागाने डोळे लाल झालेले विष्णूने स्वतःच्या नावाचा एक अडथळा न येणारा बाण गणेश्वराकडे सोडला; पण भद्राने 'भद्राह्वय' नावाच्या आपल्या उत्तम बाणाने तो बाण परतवला.

अप्राप्तमेव भगवाञ्चिच्छेद शतधा पथि अथैकेनेषुणा शार्ङ्गं द्वाभ्यां पक्षौ गरुत्मतः

तो बाण लक्ष्यापर्यंत पोहोचण्याआधीच भगवान भद्राने तो आकाशात शंभर तुकड्यांत तोडला; नंतर एका बाणाने शार्ङ्ग धनुष्य आणि दोन बाणांनी गरुडाची पंखे छाटली.

निमेषादेव चिच्छेद तदद्भुतमिवाभवत् ततो योगबलाद्विष्णुर्देहाद्देवान्सुदारुणान्

हे सर्व क्षणात घडले आणि ते अद्भुत वाटले; मग योगशक्तीने विष्णूने आपल्या देहातून भीषण दिव्य प्राणी सोडले.

शंखचक्रगदाहस्तान् विससर्ज सहस्रशः सर्वांस्तान्क्षणमात्रेण त्रैपुरानिव शंकरः

शंख, चक्र आणि गदा हातात असलेले हजारो प्राणी त्याने सोडले; पण भद्राने क्षणातच ते सर्व जाळून टाकले, जशी शंकराने त्रिपुरांचा नाश केला.

निर्ददाह महाबाहुर्नेत्रसृष्टेन वह्निना ततः क्रुद्धतरो विष्णुश्चक्रमुद्यम्य सत्वरः

महाबाहू भद्राने डोळ्यातून निघालेल्या अग्नीने त्यांना जाळून टाकले; तेव्हा विष्णू आणखी क्रुद्ध होऊन झटकन चक्र उचलले.

तस्मिन्वीरो समुत्स्रष्टुं तदानीमुद्यतो ऽभवत् तं दृष्ट्वा चक्रमुद्यम्य पुरतः समुपस्थितम्

त्या वेळी तो वीर ते चक्र फेकण्यासाठी सज्ज झाला; समोर उचललेले चक्र पाहून—

स्मयन्निव गणेशानो व्यष्टंभयदयत्नतः स्तंभितांगस्तु तच्चक्रं घोरमप्रतिमं क्वचित्

गणेश्वर जणू हसल्यासारखा सहजपणे त्या चक्राला स्थिर करून टाकतो; ते भीषण, अद्वितीय चक्र एका जागी थांबले.

इच्छन्नपि समुत्स्रष्टुं न विष्णुरभवत्क्षमः श्वसन्निवैकमुद्धृत्य बाहुं चक्रसमन्वितम्

ते फेकायची इच्छा असूनही विष्णू ते सोडू शकला नाही; तो जणू धापा टाकत एक हात उचलून चक्रासह उभा राहिला.

अतिष्ठदलसो भूत्वा पाषाण इव निश्चलः विशरीरो यथाजीवो विशृङ्गो वा यथा वृषः

तो अगदी थकून, दगडासारखा हलत नव्हता, जणू शरीरात प्राण नाही किंवा वृषभाच्या शिंगांसारखा तो निष्प्रभ झाला.

विदंष्ट्रश्च यथा सिंहस्तथा विष्णुरवस्थितः तं दृष्ट्वा दुर्दशापन्नं विष्णुमिंद्रादयः सुराः समुन्नद्धा गणेन्द्रेण मृगेंद्रेणेव गोवृषाः

जसा सिंह दात दाखवतो तसा विष्णू उभा राहिला; विष्णूला अशा कठीण अवस्थेत पाहून इंद्र व इतर देवता गणेश्वराने प्रेरित होऊन वृषभासारखे सिंहावर झडप घालतात तसे पुढे धावले.

प्रगृहीतायुधा यौद्धुंक्रुद्धाः समुपतस्थिरे तान्दृष्ट्वा समरे भद्रःक्षुद्रानिव हरिर्मृगान्

शस्त्रे उचलून, युद्धासाठी संतप्त होऊन ते सर्व पुढे आले; ते युद्धात येताना पाहून भद्राने त्यांना हरिला जसे किरकोळ वन्य प्राणी पाहतो तसेच समजले.

साक्षाद्रुद्रतनुर्वीरो वरवीरगणावृतः अट्टहासेन घोरेण व्यष्टं भयदनिंदितः

तो वीर प्रत्यक्ष रुद्राचा अंश असून, निवडक वीरांनी वेढलेला होता; त्याने भीषण अट्टहास केला आणि निर्भय, अजिंक्यपणे उभा राहिला.

तथा शतमखस्यापि सवज्रो दक्षिणः करः सिसृक्षोरेव उद्वज्रश्चित्रीकृत इवाभवत्

शतमुखाच्या उजव्या हातात वज्र असूनही, तो वार करायला निघाला तेव्हा त्याचा हात वज्राने सजविल्यासारखा दिसत होता.

अन्येषामपि सर्वेषां सरक्ता अपि बाहवः अलसानामिवारंभास्तादृशाः प्रतियांत्युत

इतर सर्वांच्या हातांना जरी रक्त लागले असले, तरी ते आळशी माणसांसारखे दुर्बल वाटत होते आणि त्यांचा प्रयत्न पुढे जाताना थांबलेला दिसत होता.

एवं भगवता तेन व्याहताशेषवैभवात् अमराः समरे तस्य पुरतः स्थातुमक्षमाः

त्या भगवंताने त्यांची सारी कीर्ती मोडून काढली, त्यामुळे देवांना युद्धात त्याच्या समोर उभे राहता आले नाही.

स्तब्धैरवयवैरेव दुद्रुवुर्भयविह्वलाः स्थितिं च चक्रिरे युद्धे वीरतेजोभयाकुलाः

भयाने थिजलेल्या अंगांनी ते पळू लागले; युद्धाच्या गोंधळात, पराक्रम व तेज यामुळे गोंधळून, काहींनी आपली जागा धरली.

विद्रुतांस्त्रिदशान्वीरान्वीरभद्रो महाभुजः विव्याध निशितैर्बाणैर्मघो वर्षैरिवाचलान्

महाबाहू वीरभद्राने पळणाऱ्या देवांवर तीक्ष्ण बाणांचा वर्षाव केला, जणू मेघराज पर्वतांवर पाऊस पाडतो तसा.

बहवस्तस्य वीरस्य बाहवः परिघोपमाः शस्त्रैश्चकाशिरे दीप्तैः साग्निज्वाला इवोरगाः

त्या वीराच्या अनेक हातांनी, जे लोखंडी गजांसारखे होते, तेजस्वी शस्त्रांनी चमकत होते, जणू अग्नीच्या ज्वाळांनी पेटलेले सापच.

अस्त्रशस्त्राण्यनेकानिसवीरो विसृजन्बभौ विसृजन्सर्वभूतानि यथादौ विश्वसंभवः

तो वीर असंख्य अस्त्र-शस्त्र सोडत होता आणि त्याचा तेज असा झळकत होता की जणू विश्वाचा आदिकारण सर्व जीवांना निर्माण करत आहे.

यथा रश्मिभिरादित्यः प्रच्छादयति मेदिनीम् तथा वीरः क्षणादेव शरैः प्राच्छादयद्दिशः

जसा सूर्य आपल्या किरणांनी पृथ्वी झाकतो, तसा त्या वीराने क्षणात आपल्या बाणांनी सर्व दिशा झाकून टाकल्या.

खमंडले गणेन्द्रस्य शराः कनकभूषिताः उत्पतंतस्तडिद्रूपैरुपमानपदं ययुः

गणाधिपतीच्या सोन्याने मढवलेल्या बाणांनी आकाशात उडत, वीजेसारखा प्रकाश प्राप्त केला.

महांतस्ते सुरगणान् मंडूकानिवडुंडुभाः प्राणैर्वियोजयामासुः पपुश्च रुधिरासवम्

महाबलवानांनी देवांना त्यांच्या प्राणांपासून वेगळे केले, जणू डफाच्या आवाजाने बेडूक उडतात तसे, आणि त्यांनी रक्ताचा मद्यपान केला.

निकृत्तबाहवः केचित्केचिल्लूनवराननाः पार्श्वे विदारिताः केचिन्निपेतुरमरा भुवि

काहींचे हात छाटले गेले, काहींचे तोंड फाडले गेले, काहींच्या बाजूला भोक पडले; असे अमर देव पृथ्वीवर कोसळले.

विशिखोन्मथितैर्गात्रैर्बहुभिश्छिन्नसन्धिभिः विवृत्तनयनाः केचिन्निपेतुर्भूतले मृताः गां प्रवेष्टुमिवेच्छंतः खं गंतुमिव लिप्सवः

काहींच्या अंगावर बाणांनी भोक पडले, सांधे तुटले, डोळे वर वळले; असे काही मृत्यू पावून जमिनीवर पडले, जणू पृथ्वीमध्ये शिरावं किंवा आकाशात जावं अशी इच्छा करत.

अलब्धात्मनिरोधानां व्यलीयंतः परस्परम् भूमौ केचित्प्रविविशुः पर्वतानां गुहाः परे

स्वतःला सावरता न आल्याने, काही एकमेकांत मिसळून गेले; काहींनी पृथ्वीवरील पर्वतांच्या गुहांमध्ये आश्रय घेतला.

अपरे जग्मुराकाशं परे च विविशुर्जलम् तथा संछिन्नसर्वांगैस्स वीरस्त्रिदशैर्बभौ

काही आकाशात गेले, काही पाण्यात शिरले; अशा रीतीने सर्व अंग छाटलेल्या देवांमध्ये तो वीर तेजाने चमकत होता.