शिवपुराणम्

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स वीरो गणकुञ्जरः आरुरोह रथं दिव्यमनुगृह्य पितामहम्

ती वाक्यं ऐकून, तो वीर गणांचा हत्ती, पितामहांनी दिलेला दिव्य रथ चढला.

तथा रथवरे तस्मिन्स्थिते ब्रह्मणि सारथौ भद्रस्य ववृधे लक्ष्मी रुद्रस्येव पुरद्विषः

त्या उत्तम रथावर ब्रह्मा सारथ्य करत असताना, जणू रुद्राच्या (पुरद्वेषीच्या) काळात जशी लक्ष्मी वाढली, तशी शुभता वाढली.

ततः शंखवरं दीप्तं पूर्णचंद्रसमप्रभम् प्रदध्मौ वदने कृत्वा भानुकंपो महाबलः

मग महाबलवान भानुकंपाने, पूर्ण चंद्रासारखा तेजस्वी असा उत्तम शंख तोंडाशी धरून जोरात फुंकला.

तस्य शंखस्य तं नादं भिन्नसारससन्निभम् श्रुत्वा भयेन देवानां जज्वाल जठरानलः

त्या शंखाचा, जणू तारा तुटल्यासारखा, आवाज देवांनी ऐकला आणि त्यांच्या पोटातला अग्नी भीतीने भडकला.

यक्षविद्याधराहीन्द्रैः सिद्धैर्युद्धदिदृक्षुभिः क्षणेन निबडीभूताः साकाशविवरा दिशाः

क्षणातच, युद्ध पाहण्याची इच्छा असलेल्या यक्ष, विद्याधर, नागराज आणि सिद्धांनी सर्व दिशा गच्च भरून गेल्या.

ततः शार्ङ्गेण चापाङ्कात्स नारायणनीरदः महता बाणवर्षेण तुतोद गणगोवृषम्

मग नारायणाने, मेघासारखा काळा, शार्ङ्ग धनुष्यातून मोठ्या बाणवर्षाने गणांचा बैल भेदला.

तं दृष्ट्वा विष्णुमायांतं शतधा बाणवर्षिणम् स चाददे धनुर्जैत्रं भद्रो बाणसहस्रमुक्

विष्णूला, शंभर शंभर बाणांचा वर्षाव करताना आणि आपली माया दाखवतांना पाहून, भद्राने विजयी धनुष्य आणि हजार बाण उचलले.

समादाय च तद्दिव्यं धनुस्समरभैरवम् शनैर्विस्फारयामास मेरुं धनुरिवेश्वरः

ते दिव्य, भीषण धनुष्य उचलून, तो हळूहळू ताणू लागला, जणू ईश्वर मेरू पर्वतच धनुष्य म्हणून ताणतो आहे.

तस्य विस्फार्यमाणस्य धनुषो ऽभून्महास्वनः तेन स्वनेन महता पृथिवीं समकंपयत्

त्याने धनुष्य ताणताना मोठा आवाज झाला आणि त्या प्रचंड गजराने पृथ्वी हलली.

ततः शरवरं घोरं दीप्तमाशीविषोपमम् जग्राह गणपः श्रीमान्स्वयमुग्रपराक्रमः

मग तो तेजस्वी, भीषण बाण, जणू विषारी सर्पासारखा, पराक्रमी आणि तेजस्वी गणनायकाने उचलला.

बाणोद्धारे भुजो ह्यस्य तूणीवदनसंगतः प्रत्यदृश्यत वल्मीकं विवेक्षुरिव पन्नगः

बाण उचलताना, त्याचा हात, तुणीर आणि तोंडाशी लागलेला, जणू साप वाळ्यातून बाहेर पडतो तसा दिसत होता.

समुद्धृतः करे तस्य तत्क्षणं रुरुचे शरेः महाभुजंगसंदष्टो यथा बालभुजङ्गमः

त्या क्षणी त्याच्या हातात उचललेला बाण, जणू मोठ्या सर्पाने चावलेला लहान साप, तसा चमकत होता.

शरेण घनतीव्रेण भद्रो रुद्रपराक्रमः विव्याध कुपितो गाढं ललाटे विष्णुमव्ययम्

रुद्राच्या पराक्रमाने युक्त भद्राने, घनदाट आणि तीव्र बाणाने, रागाने, अविनाशी विष्णूच्या कपाळावर जोरात भोसकले.

ललाटे ऽभिहितो विष्णुः पूर्वमेवावमानितः चुकोप गणपेंद्राय मृगेंद्रायेव गोवृषः

कपाळावर बाण लागल्यावर, आधीच अपमानित झालेला विष्णू, गणनायकावर जसा बैल सिंहावर रागावतो तसा संतापला.

ततस्त्वशनिकल्पेन क्रूरास्येन महेषुणा विव्याध गणराजस्य भुजे भुजगसन्निभे

मग, वज्रासारख्या मोठ्या बाणाने आणि क्रूर चेहऱ्याने, त्याने गणराजाच्या सर्पासारख्या हातावर बाण मारला.

सो ऽपि तस्य भुजे भूयः सूर्यायुतसमप्रभम् विससर्ज शरं वेगाद्वीरभद्रो महाबलः

त्यावर, वीरभद्राने, प्रचंड वेगाने, दहा हजार सूर्यांसारखा तेजस्वी बाण त्याच्या हातावर सोडला.

स च विष्णुः पुनर्भद्रं भद्रो विष्णुं तथा पुनः स च तं स च तं विप्राश्शरैस्तावनुजघ्नतुः

मग विष्णूने पुन्हा भद्रावर बाण मारला, आणि भद्रानेही विष्णूवर तसाच बाण सोडला; अशा प्रकारे, हे ब्राह्मणहो, त्यांनी एकमेकांवर बाणांचा वर्षाव केला.

तयोः परस्परं वेगाच्छरानाशु विमुंचतोः द्वयोस्समभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्

त्यांनी एकमेकांवर जोरात बाण सोडले आणि दोघांमध्ये भीषण, अंगावर काटा आणणारे युद्ध सुरू झाले.

तद्दृष्ट्वा तुमुलं युद्धं तयोरेव परस्परम् हाहाकारो महानासीदाकाशे खेचरेरितः

त्यांच्यातले ते भयंकर युद्ध पाहून आकाशात देवांनी मोठा 'हाय हाय' असा आक्रोश केला.

ततस्त्वनलतुंडेन शरेणादित्यवर्चसा विव्याध सुदृढं भद्रो विष्णोर्महति वक्षसि

मग भद्राने अग्नीच्या जिव्हेसारख्या तेजस्वी बाणाने विष्णूच्या मोठ्या छातीवर जोरदार वार केला.

स तु तीव्रप्रपातेन शरेण दृढमाहतः महतीं रुजमासाद्य निपपात विमोहितः

तो बाण प्रचंड वेगाने आदळल्यामुळे विष्णूला तीव्र वेदना झाली आणि तो गोंधळून खाली पडला.

पुनः क्षणादिवोत्थाय लब्धसंज्ञस्तदा हरिः सर्वाण्यपि च दिव्यास्त्राण्यथैनं प्रत्यवासृजत्

पण क्षणभरातच हरिला शुद्धी आली, तो उठला आणि मग त्याने सर्व दिव्य अस्त्रे भद्रावर सोडली.

स च विष्णुर्धनुर्मुक्तान्सर्वाञ्छर्वचमूपतिः सहसा वारयामास घोरैः प्रतिशरैः शरान्

विष्णूने, बाणांच्या सैन्याचा स्वामी म्हणून, त्या सर्व बाणांना भयंकर प्रत्युत्तर बाणांनी त्वरित परतवले.

ततो विष्णुस्स्वनामांकं बाणमव्याहतं क्वचित् ससर्ज क्रोधरक्ता क्षस्तमुद्दिश्य गणेश्वरम् तं बाणं बाणवर्येण भद्रो भद्राह्वयेण तु

मग रागाने डोळे लाल झालेले विष्णूने स्वतःच्या नावाचा एक अडथळा न येणारा बाण गणेश्वराकडे सोडला; पण भद्राने 'भद्राह्वय' नावाच्या आपल्या उत्तम बाणाने तो बाण परतवला.

अप्राप्तमेव भगवाञ्चिच्छेद शतधा पथि अथैकेनेषुणा शार्ङ्गं द्वाभ्यां पक्षौ गरुत्मतः

तो बाण लक्ष्यापर्यंत पोहोचण्याआधीच भगवान भद्राने तो आकाशात शंभर तुकड्यांत तोडला; नंतर एका बाणाने शार्ङ्ग धनुष्य आणि दोन बाणांनी गरुडाची पंखे छाटली.

निमेषादेव चिच्छेद तदद्भुतमिवाभवत् ततो योगबलाद्विष्णुर्देहाद्देवान्सुदारुणान्

हे सर्व क्षणात घडले आणि ते अद्भुत वाटले; मग योगशक्तीने विष्णूने आपल्या देहातून भीषण दिव्य प्राणी सोडले.

शंखचक्रगदाहस्तान् विससर्ज सहस्रशः सर्वांस्तान्क्षणमात्रेण त्रैपुरानिव शंकरः

शंख, चक्र आणि गदा हातात असलेले हजारो प्राणी त्याने सोडले; पण भद्राने क्षणातच ते सर्व जाळून टाकले, जशी शंकराने त्रिपुरांचा नाश केला.

निर्ददाह महाबाहुर्नेत्रसृष्टेन वह्निना ततः क्रुद्धतरो विष्णुश्चक्रमुद्यम्य सत्वरः

महाबाहू भद्राने डोळ्यातून निघालेल्या अग्नीने त्यांना जाळून टाकले; तेव्हा विष्णू आणखी क्रुद्ध होऊन झटकन चक्र उचलले.

तस्मिन्वीरो समुत्स्रष्टुं तदानीमुद्यतो ऽभवत् तं दृष्ट्वा चक्रमुद्यम्य पुरतः समुपस्थितम्

त्या वेळी तो वीर ते चक्र फेकण्यासाठी सज्ज झाला; समोर उचललेले चक्र पाहून—