शिवपुराणम्

तमीदृशमवज्ञातं दृष्ट्वा वै सूर्यसंभवम् विष्णुः परमसंक्रुद्धो युद्धायाभवदुद्यतः

सूर्यापासून जन्मलेल्या त्या यज्ञाचा असा अपमान झालेला पाहून, विष्णू अत्यंत संतापला आणि युद्धासाठी सज्ज झाला.

तमुवाह महावेगात्स्कन्धेन नतसंधिना सर्वेषां वयसां राजा गरुडः पन्नगाशनः

मग पक्षीराज गरुड, सर्पांचा भक्षक, वाऱ्यासारखा वेगवान आणि वयोवृद्ध, वाकडी सांधे असलेला, त्याला आपल्या खांद्यावर घेऊन गेला.

देवाश्च हतशिष्टा ये देवराजपुरोगमाः प्रचक्रुस्तस्य साहाय्यं प्राणांस्त्यक्तुमिवोद्यताः

देवराजाच्या पुढाकाराने उरलेले देव त्याला मदतीला आले, अगदी प्राण देण्यासही तयार झाले.

विष्णुना सहितान्देवान्मृगेन्द्रः क्रोष्टुकानिव दृष्ट्वा जहास भूतेन्द्रो मृगेन्द्र इव विव्यथः

विष्णूसह सगळे देव एकत्र आलेले पाहून, भूतांचा स्वामी सिंहासारखा हसला, जसा सिंह कोल्ह्यांकडे पाहून घाबरत नाही.

तस्मिन्नवसरे व्योम्नि समाविरभवद्रथः सहस्रसूर्यसंकाशश्चारुचीरवृषध्वजः

त्याच वेळी आकाशात एक रथ प्रकट झाला, तो हजार सूर्यांसारखा तेजस्वी होता, सुंदर ध्वजांनी सजलेला आणि वृषभचिन्ह असलेला.

अश्वरत्नद्वयोदारो रथचक्रचतुष्टयः सञ्चितानेकदिव्यास्त्रशस्त्ररत्नपरिष्कृतः

त्या रथाला दोन दिव्य घोडे जोडले होते, चार चाकं होती, आणि तो अनेक दिव्य अस्त्र-शस्त्रांनी व रत्नांनी सजवलेला होता.

तस्यापि रथवर्यस्य स्यात्स एव हि सारथिः यथा च त्रैपुरे युद्धे पूर्वं शार्वरथे स्थितः

त्या उत्तम रथाचा सारथी पूर्वी त्रिपुराच्या युद्धात जो होता, तोच पुन्हा होता, जसा तो काळ्या रथावर उभा होता.

स तं रथवरं ब्रह्मा शासनादेव शूलिनः हरेस्समीपमानीय कृताञ्जलिरभाषत

मग ब्रह्मदेवाने शूलधारीच्या आज्ञेने तो उत्तम रथ हरिजवळ आणला आणि हात जोडून बोलू लागला.

भगवन्भद्र भद्रांग भगवानिन्दुभूषणः आज्ञापयति वीरस्त्वां रथमारोढुमव्ययः

'भद्र, शुभांग, चंद्रमाने अलंकृत असलेले भगवान तुला आज्ञा देतात की, हे वीर, तू अविनाशी रथावर चढ.'

रेभ्याश्रमसमीपस्थस्त्र्यंबको ऽंबिकया सह सम्पश्यते महाबाहो दुस्सहं ते पराक्रमम्

मुनींच्या आश्रमाजवळ त्रिनेत्रधारी, अंबिकेसह, हे महाबाहु, तुझ्या भयंकर शौर्याचं दर्शन घेतो.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स वीरो गणकुञ्जरः आरुरोह रथं दिव्यमनुगृह्य पितामहम्

ती वाक्यं ऐकून, तो वीर गणांचा हत्ती, पितामहांनी दिलेला दिव्य रथ चढला.

तथा रथवरे तस्मिन्स्थिते ब्रह्मणि सारथौ भद्रस्य ववृधे लक्ष्मी रुद्रस्येव पुरद्विषः

त्या उत्तम रथावर ब्रह्मा सारथ्य करत असताना, जणू रुद्राच्या (पुरद्वेषीच्या) काळात जशी लक्ष्मी वाढली, तशी शुभता वाढली.

ततः शंखवरं दीप्तं पूर्णचंद्रसमप्रभम् प्रदध्मौ वदने कृत्वा भानुकंपो महाबलः

मग महाबलवान भानुकंपाने, पूर्ण चंद्रासारखा तेजस्वी असा उत्तम शंख तोंडाशी धरून जोरात फुंकला.

तस्य शंखस्य तं नादं भिन्नसारससन्निभम् श्रुत्वा भयेन देवानां जज्वाल जठरानलः

त्या शंखाचा, जणू तारा तुटल्यासारखा, आवाज देवांनी ऐकला आणि त्यांच्या पोटातला अग्नी भीतीने भडकला.

यक्षविद्याधराहीन्द्रैः सिद्धैर्युद्धदिदृक्षुभिः क्षणेन निबडीभूताः साकाशविवरा दिशाः

क्षणातच, युद्ध पाहण्याची इच्छा असलेल्या यक्ष, विद्याधर, नागराज आणि सिद्धांनी सर्व दिशा गच्च भरून गेल्या.

ततः शार्ङ्गेण चापाङ्कात्स नारायणनीरदः महता बाणवर्षेण तुतोद गणगोवृषम्

मग नारायणाने, मेघासारखा काळा, शार्ङ्ग धनुष्यातून मोठ्या बाणवर्षाने गणांचा बैल भेदला.

तं दृष्ट्वा विष्णुमायांतं शतधा बाणवर्षिणम् स चाददे धनुर्जैत्रं भद्रो बाणसहस्रमुक्

विष्णूला, शंभर शंभर बाणांचा वर्षाव करताना आणि आपली माया दाखवतांना पाहून, भद्राने विजयी धनुष्य आणि हजार बाण उचलले.

समादाय च तद्दिव्यं धनुस्समरभैरवम् शनैर्विस्फारयामास मेरुं धनुरिवेश्वरः

ते दिव्य, भीषण धनुष्य उचलून, तो हळूहळू ताणू लागला, जणू ईश्वर मेरू पर्वतच धनुष्य म्हणून ताणतो आहे.

तस्य विस्फार्यमाणस्य धनुषो ऽभून्महास्वनः तेन स्वनेन महता पृथिवीं समकंपयत्

त्याने धनुष्य ताणताना मोठा आवाज झाला आणि त्या प्रचंड गजराने पृथ्वी हलली.

ततः शरवरं घोरं दीप्तमाशीविषोपमम् जग्राह गणपः श्रीमान्स्वयमुग्रपराक्रमः

मग तो तेजस्वी, भीषण बाण, जणू विषारी सर्पासारखा, पराक्रमी आणि तेजस्वी गणनायकाने उचलला.

बाणोद्धारे भुजो ह्यस्य तूणीवदनसंगतः प्रत्यदृश्यत वल्मीकं विवेक्षुरिव पन्नगः

बाण उचलताना, त्याचा हात, तुणीर आणि तोंडाशी लागलेला, जणू साप वाळ्यातून बाहेर पडतो तसा दिसत होता.

समुद्धृतः करे तस्य तत्क्षणं रुरुचे शरेः महाभुजंगसंदष्टो यथा बालभुजङ्गमः

त्या क्षणी त्याच्या हातात उचललेला बाण, जणू मोठ्या सर्पाने चावलेला लहान साप, तसा चमकत होता.

शरेण घनतीव्रेण भद्रो रुद्रपराक्रमः विव्याध कुपितो गाढं ललाटे विष्णुमव्ययम्

रुद्राच्या पराक्रमाने युक्त भद्राने, घनदाट आणि तीव्र बाणाने, रागाने, अविनाशी विष्णूच्या कपाळावर जोरात भोसकले.

ललाटे ऽभिहितो विष्णुः पूर्वमेवावमानितः चुकोप गणपेंद्राय मृगेंद्रायेव गोवृषः

कपाळावर बाण लागल्यावर, आधीच अपमानित झालेला विष्णू, गणनायकावर जसा बैल सिंहावर रागावतो तसा संतापला.

ततस्त्वशनिकल्पेन क्रूरास्येन महेषुणा विव्याध गणराजस्य भुजे भुजगसन्निभे

मग, वज्रासारख्या मोठ्या बाणाने आणि क्रूर चेहऱ्याने, त्याने गणराजाच्या सर्पासारख्या हातावर बाण मारला.

सो ऽपि तस्य भुजे भूयः सूर्यायुतसमप्रभम् विससर्ज शरं वेगाद्वीरभद्रो महाबलः

त्यावर, वीरभद्राने, प्रचंड वेगाने, दहा हजार सूर्यांसारखा तेजस्वी बाण त्याच्या हातावर सोडला.

स च विष्णुः पुनर्भद्रं भद्रो विष्णुं तथा पुनः स च तं स च तं विप्राश्शरैस्तावनुजघ्नतुः

मग विष्णूने पुन्हा भद्रावर बाण मारला, आणि भद्रानेही विष्णूवर तसाच बाण सोडला; अशा प्रकारे, हे ब्राह्मणहो, त्यांनी एकमेकांवर बाणांचा वर्षाव केला.

तयोः परस्परं वेगाच्छरानाशु विमुंचतोः द्वयोस्समभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्

त्यांनी एकमेकांवर जोरात बाण सोडले आणि दोघांमध्ये भीषण, अंगावर काटा आणणारे युद्ध सुरू झाले.

तद्दृष्ट्वा तुमुलं युद्धं तयोरेव परस्परम् हाहाकारो महानासीदाकाशे खेचरेरितः

त्यांच्यातले ते भयंकर युद्ध पाहून आकाशात देवांनी मोठा 'हाय हाय' असा आक्रोश केला.