शिवपुराणम्

तच्च विध्वस्तकलशं भग्नयूपं गतोत्सवम् प्रदीपितमहाशालं प्रभिन्नद्वारतोरणम्

त्या यज्ञस्थळी सर्वत्र उधळण झाली: कलश उलटले, यूप मोडले, उत्सव थांबले, मोठी मंडप पेटवली, आणि दरवाजे व कमानी फोडल्या गेल्या.

उत्पाटितसुरानीकं हन्यमानं तपोधनम् प्रशान्तब्रह्मनिर्घोषं प्रक्षीणजनसंचयम्

देवतांची फौज उध्वस्त झाली, तपस्वी मारले जात होते, वेदपठणाचा गंभीर आवाज थांबला आणि लोकांची गर्दी कमी झाली.

क्रन्दमानातुरस्त्रीकं हताशेषपरिच्छदम् शून्यारण्यनिभं जज्ञे यज्ञवाटं तदार्दितम्

त्या यज्ञवाटेत संकट ओढवलं, सगळे सेवक मारले गेले, दुःखी स्त्रिया रडत होत्या आणि ती जागा ओसाड जंगलासारखी वाटू लागली.

शूलवेगप्ररुग्णाश्च भिन्नबाहूरुवक्षसः विनिकृत्तोत्तमांगाश्च पेतुरुर्व्यां सुरोत्तमाः

शूलांच्या जोरावर देवांचे हात, पाय आणि छाती फोडली गेली, त्यांच्या डोक्यांचे तुकडे झाले आणि ते सगळे पृथ्वीवर कोसळले.

हतेषु तेषु देवेषु पतितेषुः सहस्रशः प्रविवेश गणेशानः क्षणादाहवनीयकम्

हजारो देव मारले गेले आणि पडले, तेव्हा गणेशांचा स्वामी क्षणातच यज्ञाग्नीमध्ये शिरला.

प्रविष्टमथ तं दृष्ट्वा भद्रं कालाग्निसंनिभम् दुद्राव मरणाद्भीतो यज्ञो मृगवपुर्धरः

तो प्रचंड आणि काळाग्नीप्रमाणे भयंकर गणेश स्वामी आत जाताना पाहून, मृत्यूच्या भीतीने यज्ञाने मृगाचं रूप घेतलं आणि पळून गेला.

स विस्फार्य महच्चापं दृढज्याघोषणभीषणम् भद्रस्तमभिदुद्राव विक्षिपन्नेव सायकान्

मग भद्राने मोठं धनुष्य ताणलं, त्याच्या जाड दोरीचा आवाज भीतीदायक होता, आणि तो बाण सोडत यज्ञाच्या मागे धावू लागला.

आकर्णपूर्णमाकृष्टं धनुरम्बुदसंनिभम् नादयामास च ज्यां द्यां खं च भूमिं च सर्वशः

त्याने धनुष्य पूर्ण कानापर्यंत ओढलं, त्याचा गडगडाट वाजला आणि त्या धनुष्याच्या दोरीचा आवाज आकाश, वायुमंडळ आणि पृथ्वीवर घुमला.

तमुपश्रित्य सन्नादं हतो ऽस्मीत्येव विह्वलम् शरणार्धेन वक्रेण स वीरो ऽध्वरपूरुषम्

त्या प्रचंड आवाजाने घाबरून, 'मी मेलो' असं ओरडत, गोंधळलेल्या यज्ञाला त्या वीराने वाकड्या अर्ध्या बाणाने भेदलं.

महाभयस्खलत्पादं वेपन्तं विगतत्विषम् मृगरूपेण धावन्तं विशिरस्कं तदाकरोत्

भीतीने त्याचे पाय डगमगले, तो थरथर कापू लागला, तेज हरपलं आणि मृगाच्या रूपात तो यज्ञ डोकं नसताना धावत सुटला.

तमीदृशमवज्ञातं दृष्ट्वा वै सूर्यसंभवम् विष्णुः परमसंक्रुद्धो युद्धायाभवदुद्यतः

सूर्यापासून जन्मलेल्या त्या यज्ञाचा असा अपमान झालेला पाहून, विष्णू अत्यंत संतापला आणि युद्धासाठी सज्ज झाला.

तमुवाह महावेगात्स्कन्धेन नतसंधिना सर्वेषां वयसां राजा गरुडः पन्नगाशनः

मग पक्षीराज गरुड, सर्पांचा भक्षक, वाऱ्यासारखा वेगवान आणि वयोवृद्ध, वाकडी सांधे असलेला, त्याला आपल्या खांद्यावर घेऊन गेला.

देवाश्च हतशिष्टा ये देवराजपुरोगमाः प्रचक्रुस्तस्य साहाय्यं प्राणांस्त्यक्तुमिवोद्यताः

देवराजाच्या पुढाकाराने उरलेले देव त्याला मदतीला आले, अगदी प्राण देण्यासही तयार झाले.

विष्णुना सहितान्देवान्मृगेन्द्रः क्रोष्टुकानिव दृष्ट्वा जहास भूतेन्द्रो मृगेन्द्र इव विव्यथः

विष्णूसह सगळे देव एकत्र आलेले पाहून, भूतांचा स्वामी सिंहासारखा हसला, जसा सिंह कोल्ह्यांकडे पाहून घाबरत नाही.

तस्मिन्नवसरे व्योम्नि समाविरभवद्रथः सहस्रसूर्यसंकाशश्चारुचीरवृषध्वजः

त्याच वेळी आकाशात एक रथ प्रकट झाला, तो हजार सूर्यांसारखा तेजस्वी होता, सुंदर ध्वजांनी सजलेला आणि वृषभचिन्ह असलेला.

अश्वरत्नद्वयोदारो रथचक्रचतुष्टयः सञ्चितानेकदिव्यास्त्रशस्त्ररत्नपरिष्कृतः

त्या रथाला दोन दिव्य घोडे जोडले होते, चार चाकं होती, आणि तो अनेक दिव्य अस्त्र-शस्त्रांनी व रत्नांनी सजवलेला होता.

तस्यापि रथवर्यस्य स्यात्स एव हि सारथिः यथा च त्रैपुरे युद्धे पूर्वं शार्वरथे स्थितः

त्या उत्तम रथाचा सारथी पूर्वी त्रिपुराच्या युद्धात जो होता, तोच पुन्हा होता, जसा तो काळ्या रथावर उभा होता.

स तं रथवरं ब्रह्मा शासनादेव शूलिनः हरेस्समीपमानीय कृताञ्जलिरभाषत

मग ब्रह्मदेवाने शूलधारीच्या आज्ञेने तो उत्तम रथ हरिजवळ आणला आणि हात जोडून बोलू लागला.

भगवन्भद्र भद्रांग भगवानिन्दुभूषणः आज्ञापयति वीरस्त्वां रथमारोढुमव्ययः

'भद्र, शुभांग, चंद्रमाने अलंकृत असलेले भगवान तुला आज्ञा देतात की, हे वीर, तू अविनाशी रथावर चढ.'

रेभ्याश्रमसमीपस्थस्त्र्यंबको ऽंबिकया सह सम्पश्यते महाबाहो दुस्सहं ते पराक्रमम्

मुनींच्या आश्रमाजवळ त्रिनेत्रधारी, अंबिकेसह, हे महाबाहु, तुझ्या भयंकर शौर्याचं दर्शन घेतो.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स वीरो गणकुञ्जरः आरुरोह रथं दिव्यमनुगृह्य पितामहम्

ती वाक्यं ऐकून, तो वीर गणांचा हत्ती, पितामहांनी दिलेला दिव्य रथ चढला.

तथा रथवरे तस्मिन्स्थिते ब्रह्मणि सारथौ भद्रस्य ववृधे लक्ष्मी रुद्रस्येव पुरद्विषः

त्या उत्तम रथावर ब्रह्मा सारथ्य करत असताना, जणू रुद्राच्या (पुरद्वेषीच्या) काळात जशी लक्ष्मी वाढली, तशी शुभता वाढली.

ततः शंखवरं दीप्तं पूर्णचंद्रसमप्रभम् प्रदध्मौ वदने कृत्वा भानुकंपो महाबलः

मग महाबलवान भानुकंपाने, पूर्ण चंद्रासारखा तेजस्वी असा उत्तम शंख तोंडाशी धरून जोरात फुंकला.

तस्य शंखस्य तं नादं भिन्नसारससन्निभम् श्रुत्वा भयेन देवानां जज्वाल जठरानलः

त्या शंखाचा, जणू तारा तुटल्यासारखा, आवाज देवांनी ऐकला आणि त्यांच्या पोटातला अग्नी भीतीने भडकला.

यक्षविद्याधराहीन्द्रैः सिद्धैर्युद्धदिदृक्षुभिः क्षणेन निबडीभूताः साकाशविवरा दिशाः

क्षणातच, युद्ध पाहण्याची इच्छा असलेल्या यक्ष, विद्याधर, नागराज आणि सिद्धांनी सर्व दिशा गच्च भरून गेल्या.

ततः शार्ङ्गेण चापाङ्कात्स नारायणनीरदः महता बाणवर्षेण तुतोद गणगोवृषम्

मग नारायणाने, मेघासारखा काळा, शार्ङ्ग धनुष्यातून मोठ्या बाणवर्षाने गणांचा बैल भेदला.

तं दृष्ट्वा विष्णुमायांतं शतधा बाणवर्षिणम् स चाददे धनुर्जैत्रं भद्रो बाणसहस्रमुक्

विष्णूला, शंभर शंभर बाणांचा वर्षाव करताना आणि आपली माया दाखवतांना पाहून, भद्राने विजयी धनुष्य आणि हजार बाण उचलले.

समादाय च तद्दिव्यं धनुस्समरभैरवम् शनैर्विस्फारयामास मेरुं धनुरिवेश्वरः

ते दिव्य, भीषण धनुष्य उचलून, तो हळूहळू ताणू लागला, जणू ईश्वर मेरू पर्वतच धनुष्य म्हणून ताणतो आहे.

तस्य विस्फार्यमाणस्य धनुषो ऽभून्महास्वनः तेन स्वनेन महता पृथिवीं समकंपयत्

त्याने धनुष्य ताणताना मोठा आवाज झाला आणि त्या प्रचंड गजराने पृथ्वी हलली.