शिवपुराणम्

व्यचरद्देवसंघेषु भद्रो ऽग्निरिव कक्षगः तत्र तत्र महावेगाच्चरंतं शूलधारिणम्

तो देवांच्या समूहात अग्नीप्रमाणे तेजस्वीपणे फिरत होता. इथे-तिथे, मोठ्या वेगाने, त्रिशूल घेऊन तो संचारत होता.

तमेकं त्रिदशाः सर्वे सहस्रमिव मेनिरे भद्रकाली च संक्रुद्धा युद्धवृद्धमदोद्धता

सर्व देवांना तो एकटाच जणू हजारांसारखा वाटत होता. आणि युद्धात उन्मत्त, संतप्त भद्रकाळी पुढे आली.

मुक्तज्वालेन शूलेन निर्बिभेद रणे सुरान् स तया रुरुचे भद्रो रुद्रकोपसमुद्भवः

तिने ज्वाळांनी पेटलेल्या त्रिशूलाने युद्धात देवांना भेदले. तिच्यासोबत रुद्राच्या रागातून जन्मलेला तो तेजस्वी दिसत होता.

प्रभयेव युगांताग्निश्चलया धूमधूम्रया भद्रकाली तदायुद्धे विद्रुतत्रिदशाबभौ

त्या युद्धात भद्रकाळी प्रकट झाली, तिचा तेज अग्नीच्या धुराने काळवंडलेल्या ज्वाळेसारखा डोलत होता, आणि ते पाहून देव घाबरून पळाले.

कल्पे शेषानलज्वालादग्धाविश्वजगद्यथा तदा सवाजिनं सूर्यं रुद्रान्रुद्रगणाग्रणीः

कल्पाच्या शेवटी शेषाच्या ज्वाळांनी जग जळून जाते तसे, त्या वेळी भद्रकाळी, रुद्रांची आणि त्यांच्या गणांची प्रमुख, घोड्यावर असलेल्या सूर्यावर तुटून पडली.

भद्रो मूर्ध्नि जघानाशु वामपादेन लीलया असिभिः पावकं भद्रः पट्टिशैस्तु यमं यमी

भद्रकाळीने खेळातच डाव्या पायाने सूर्याच्या डोक्यावर जोरात मारला; तलवारीने अग्नीवर हल्ला केला, आणि भाले फेकून यम आणि त्याच्या पत्नीकडे वळली.

रुद्रान्दृढेन शूलेन मुद्गरैर्वरुणं दृढैः परिघैर्निरृतिं वायुं टंकैष्टंकधरः स्वयम्

तिने रुद्रांना मजबूत त्रिशूळाने, वरुणाला जड गदांनी, निरृतिला लोखंडी दांड्यांनी, आणि वायुला तीक्ष्ण शस्त्राने मारले.

निर्बिभेद रणे वीरो लीलयैव गणेश्वरः सर्वान्देवगणान्सद्यो मुनीञ्छंभोर्विरोधिनः

गणाधिपतीने सहजपणे, युद्धात शंभूच्या विरोधात उभ्या असलेल्या सर्व देव आणि ऋषींच्या सैन्याचा नाश केला.

ततो देवः सरस्वत्या नासिकाग्रं सुशोभनम् चिच्छेद करजाग्रेण देवमातुस्तथैव च

मग त्या देवाने आपल्या नखाच्या टोकाने सरस्वतीच्या नाकाचा सुंदर टोक कापला, आणि देवमातेलाही तसंच केलं.

चिच्छेद च कुठारेण बाहुदंडं विभावसोः अग्रतो द्व्यंगुलां जिह्वां मातुर्देव्या लुलाव च

त्याने कुऱ्हाडीने अग्नीचा हात कापला, आणि सर्वांसमोर देवीच्या जिभेचा दोन बोटांचा भाग छाटला.

स्वाहादेव्यास्तथा देवो दक्षिणं नासिकापुटम् चकर्त करजाग्रेण वामं च स्तनचूचुकम्

त्याचप्रमाणे, देवाने स्वाहा देवीच्या उजव्या नाकपुडीचा भाग नखाच्या टोकाने कापला, आणि डाव्या स्तनाचा टोकही कापला.

भगस्य विपुले नेत्रे शतपत्रसमप्रभे प्रसह्योत्पाटयामास भद्रः परमवेगवान्

भद्रकाळीने, अतिशय वेगाने, भगाच्या मोठ्या कमळासारख्या डोळ्यांना जबरदस्तीने उपटून टाकले.

पूष्णो दशनरेखां च दीप्तां मुक्तावलीमिव जघान धनुषः कोट्या स तेनास्पष्टवागभूत्

त्याने धनुष्याच्या टोकाने पूषणाच्या चमकणाऱ्या, मोत्यांच्या माळेसारख्या दातांची ओळ फोडली, त्यामुळे तो नीट बोलू शकला नाही.

ततश्चंद्रमसं देवः पादांगुष्ठेन लीलया क्षणं कृमिवदाक्रम्य घर्षयामास भूतले

मग देवाने चंद्राला क्षणभर जणू काही तो किडा आहे असे समजून, आपल्या पायाच्या अंगठ्याने दाबून जमिनीवर घासले.

शिरश्चिच्छेद दक्षस्य भद्रः परमकोपतः क्रोशंत्यामेव वैरिण्यां भद्रकाल्यै ददौ च तत्

भद्रकाळीने प्रचंड रागात दक्षाचं डोकं कापलं आणि वैरिणी रडत असताना ते डोकं स्वतः भद्रकाळीला दिलं.

तत्प्रहृष्टा समादाय शिरस्तालफलोपमम् सा देवी कंडुकक्रीडां चकार समरांगणे

त्यामुळे ती देवी आनंदाने ते डोकं, ताडफळासारखे गोल, उचलून रणांगणात चेंडूच्या खेळासारखे खेळू लागली.

ततो दक्षस्य यज्ञस्त्री कुशीला भर्तृभिर्यथा पादाभ्यां चैव हस्ताभ्यां हन्यते स्म गणेश्वरैः

मग दक्षाची यज्ञपत्नी, जशी बाहुली आपल्या पतींसोबत असते तशी, गणाधिपतींनी पायांनी आणि हातांनी मारली.

अरिष्टनेमिने सोमं धर्मं चैव प्रजापतिम् बहुपुत्रं चांगिरसं कृशाश्वं कश्यपं तथा

अरिष्टनेमि, सोम, धर्म, प्रजापती, बहुपुत्र, आंगिरस, कृशाश्व आणि कश्यप—

गले प्रगृह्य बलिनो गणपाः सिंहविक्रमाः भर्त्सयंतो भृशं वाग्भिर्निर्जघ्नुर्मूर्ध्नि मुष्टिभिः

शक्तिशाली, सिंहासारख्या चालणाऱ्या गणांनी त्यांच्या गळ्यात पकडले, कठोर शब्दांनी धमकावले आणि मुठीने त्यांच्या डोक्यावर मारले.

धर्षिता भूतवेतालैर्दारास्सुतपरिग्रहाः यथा कलियुगे जारैर्बलेन कुलयोषितः

देवतांच्या स्त्रिया आणि मुले, भूत आणि वेताळांनी त्रास दिली गेली, जशी कलियुगात कुलीन स्त्रिया बलपूर्वक परपुरुषांनी पळविल्या जातात.

तच्च विध्वस्तकलशं भग्नयूपं गतोत्सवम् प्रदीपितमहाशालं प्रभिन्नद्वारतोरणम्

त्या यज्ञस्थळी सर्वत्र उधळण झाली: कलश उलटले, यूप मोडले, उत्सव थांबले, मोठी मंडप पेटवली, आणि दरवाजे व कमानी फोडल्या गेल्या.

उत्पाटितसुरानीकं हन्यमानं तपोधनम् प्रशान्तब्रह्मनिर्घोषं प्रक्षीणजनसंचयम्

देवतांची फौज उध्वस्त झाली, तपस्वी मारले जात होते, वेदपठणाचा गंभीर आवाज थांबला आणि लोकांची गर्दी कमी झाली.

क्रन्दमानातुरस्त्रीकं हताशेषपरिच्छदम् शून्यारण्यनिभं जज्ञे यज्ञवाटं तदार्दितम्

त्या यज्ञवाटेत संकट ओढवलं, सगळे सेवक मारले गेले, दुःखी स्त्रिया रडत होत्या आणि ती जागा ओसाड जंगलासारखी वाटू लागली.

शूलवेगप्ररुग्णाश्च भिन्नबाहूरुवक्षसः विनिकृत्तोत्तमांगाश्च पेतुरुर्व्यां सुरोत्तमाः

शूलांच्या जोरावर देवांचे हात, पाय आणि छाती फोडली गेली, त्यांच्या डोक्यांचे तुकडे झाले आणि ते सगळे पृथ्वीवर कोसळले.

हतेषु तेषु देवेषु पतितेषुः सहस्रशः प्रविवेश गणेशानः क्षणादाहवनीयकम्

हजारो देव मारले गेले आणि पडले, तेव्हा गणेशांचा स्वामी क्षणातच यज्ञाग्नीमध्ये शिरला.

प्रविष्टमथ तं दृष्ट्वा भद्रं कालाग्निसंनिभम् दुद्राव मरणाद्भीतो यज्ञो मृगवपुर्धरः

तो प्रचंड आणि काळाग्नीप्रमाणे भयंकर गणेश स्वामी आत जाताना पाहून, मृत्यूच्या भीतीने यज्ञाने मृगाचं रूप घेतलं आणि पळून गेला.

स विस्फार्य महच्चापं दृढज्याघोषणभीषणम् भद्रस्तमभिदुद्राव विक्षिपन्नेव सायकान्

मग भद्राने मोठं धनुष्य ताणलं, त्याच्या जाड दोरीचा आवाज भीतीदायक होता, आणि तो बाण सोडत यज्ञाच्या मागे धावू लागला.

आकर्णपूर्णमाकृष्टं धनुरम्बुदसंनिभम् नादयामास च ज्यां द्यां खं च भूमिं च सर्वशः

त्याने धनुष्य पूर्ण कानापर्यंत ओढलं, त्याचा गडगडाट वाजला आणि त्या धनुष्याच्या दोरीचा आवाज आकाश, वायुमंडळ आणि पृथ्वीवर घुमला.

तमुपश्रित्य सन्नादं हतो ऽस्मीत्येव विह्वलम् शरणार्धेन वक्रेण स वीरो ऽध्वरपूरुषम्

त्या प्रचंड आवाजाने घाबरून, 'मी मेलो' असं ओरडत, गोंधळलेल्या यज्ञाला त्या वीराने वाकड्या अर्ध्या बाणाने भेदलं.