शिवपुराणम्

बिभिदुर्बलिनो वीरा वीरभद्रांगसंभवाः छिंधि भिंधि क्षिप क्षिप्रं मार्यतां दार्यतामिति

वीरभद्राच्या शरीरातून जन्मलेले बलवान वीर 'कापा, फोडा, फेका, पटकन मारा, फाडा' असे ओरडत सर्वांना तोडू लागले.

हरस्व प्रहरस्वेति पाटयोत्पाटयेति च संरंभप्रभवाः क्रूराश्शब्दाः श्रवणशंकवः

'मारा, झोडा, फाडा, उपटा' अशा रागातून जन्मलेल्या कठोर आणि भीषण आरोळ्या सतत कानठळ्या बसवणाऱ्या होत्या.

यत्रतत्र गणेशानां जज्ञिरे समरोचिताः विवृत्तनयनाः केचिद्दष्टदंष्ट्रोष्ठतालवः

जिथे जिथे गणेश्वर प्रकट झाले, युद्धाला साजेसे रूप घेतले, काहींची डोळे मोठी उघडी, काहींच्या ओठांत, दातांत, तालूत चावा घेतलेला होता.

आश्रमस्थान्समाकृष्य मारयन्ति तपोधनात् स्रुवानपहरन्तश्च क्षिपन्तोग्निं जलेषु च

आश्रमात राहणाऱ्यांना ओढून नेऊन, त्यांनी तपस्वींना ठार मारले, त्यांचे चमचे हिसकावले आणि अग्नी पाण्यात फेकला.

कलशानपि भिन्दंतश्छिंदंतो मणिवेदिकाः गायंतश्च नदन्तश्च हसन्तश्च मुहुर्मुहुः

ते कलश फोडत, रत्नमंच तोडत, गात, ओरडत आणि पुन्हा पुन्हा हसत होते.

रक्तासवं पिबन्तश्च ननृतुर्गणपुंगवाः निर्मथ्य सेंद्रानमरान् गणेन्द्रान्वृषेन्द्रनागेन्द्रमृगेन्द्रसाराः

शिवाच्या गणांचे प्रमुख रक्तमिश्रित मद्य पिऊन नाचू लागले. त्यांनी इंद्रासह देवांना चिरडून टाकले. हे गणांचे पुढारी वृषभ, नाग आणि सिंह यांच्या प्रमुखांसारखे होते.

चक्रुर्बहून्यप्रतिमभावाः सहर्षरोमाणि विचेष्टितानि नन्दंति केचित्प्रहरन्ति केचिद्धावन्ति केचित्प्रलपन्ति केचित्

त्यांनी आनंदाने अंगावर रोमांच उभे राहतील अशी अनेक अद्वितीय कृत्ये केली. काही हसले, काही आनंदले, काहींनी मारहाण केली, काही धावत सुटले, तर काही काहीतरी बडबडू लागले.

नृत्यन्ति केचिद्विहसन्ति केचिद्वल्गन्ति केचित्प्रमथा बलेन

काही नाचू लागले, काही हसले, काही उड्या मारू लागले. हे प्रमथगण आपल्या सामर्थ्याने धिंगाणा घालत होते.

केचिज्जिघृक्षंति घनान्स तोयान्केचिद्ग्रहीतुं रविमुत्पतंति केचित्प्रसर्तुं पवनेन सार्धमिच्छंति भीमाः प्रमथा वियत्स्थाः

काही जण ढग पकडण्याचा प्रयत्न करत होते, काही सूर्याला पकडण्यासाठी उड्या मारत होते, काही वाऱ्यासोबत धावायची इच्छा करत होते. हे भयंकर प्रमथगण आकाशात उभे होते.

आक्षिप्य केचिच्च वरायुधानि महा भुजंगानिव वैनतेयाः भ्रमंति देवानपि विद्रवंतः खमंडले पर्वतकूटकल्पाः

काहींनी मोठी शस्त्रे उचलली आणि गरुडासारखे मोठे साप जसे फिरतात तसे ते फिरू लागले. देवही घाबरून पळाले आणि हे गण आकाशात पर्वताच्या शिखरांसारखे दिसू लागले.

उत्पाट्य चोत्पाट्यगृहाणि केचित्सजालवातायनवेदिकानि विक्षिप्य विक्षिप्य जलस्य मध्ये कालांबुदाभाः प्रमथा निनेदुः

काहींनी जाळ्याच्या खिडक्या आणि कठडे असलेली घरे उपटून पाण्यात फेकली. काळ्या मेघांसारखे प्रमथगण मोठ्याने गर्जना करू लागले.

उद्वर्तितद्वारकपाटकुड्यं विध्वस्तशालावलभीगवाक्षम् अहो बताभज्यत यज्ञवाटमनाथवद्वाक्यमिवायथार्थम्

दारं, भिंती, गॅलऱ्या उलथवून आणि मोडून टाकल्या गेल्या. यज्ञवाटिका तशीच उद्ध्वस्त झाली, जणू अर्थहीन वाक्याप्रमाणे कोणीही वाली नसलेली.

हा नाथ तातेति पितुः सुतेति भ्रतर्ममाम्बेति च मातुलेति उत्पाट्यमानेषु गृहेषु नार्यो ह्यानाथशब्दान्बहुशः प्रचक्रुः

घरे उपटली जात असताना स्त्रिया अनेकदा ओरडू लागल्या—'अहो रक्षण करणारा! अहो वडील!' 'अहो मुला!' 'अहो भाऊ!' 'अहो आई!'—अशा अनाथ झाल्याच्या हाका त्यांनी दिल्या.

ततस्त्रिदशमुख्यास्ते विष्णुशक्रपुरोगमाः सर्वे भयपरित्रस्तादुद्रुवुर्भयविह्वलाः

मग विष्णू आणि इंद्र यांच्या पुढाकाराने सर्व प्रमुख देव घाबरून आणि गोंधळून पळून गेले.

निजैरदूषितैरंगैर्दृष्ट्वा देवानुपद्रुतान् दंड्यानदंडितान्मत्वा चुकोप गणपुंगवः

आपल्या दोषरहित शरीरांनी देवांना त्रास दिला जात असल्याचे पाहून, आणि दोषींना शिक्षा होत नाही असे वाटल्याने, गणांचा प्रमुख संतापला.

ततस्त्रिशूलमादाय शर्वशक्तिनिबर्हणम् ऊर्ध्वदृष्टिर्महाबाहुर्मुखाज्ज्वालाः समुत्सृजन्

मग त्याने सर्व शक्तींना जिंकणारे त्रिशूल हातात घेतले, डोळे वर करून, बलवान हातांनी, तोंडातून ज्वाळा सोडत उभा राहिला.

अमरानपि दुद्राव द्विरदानिव केसरी तानभिद्रवतस्तस्य गमनं सुमनोहरम्

त्याने देवांनाही पळवून लावले, जणू सिंहाने हत्तींच्या कळपाला घालवले. तो पुढे सरकत असताना त्याची चाल अतिशय मनोहारी होती.

वाराणस्येव मत्तस्य जगाम प्रेक्षणीयताम् ततस्तत्क्षोभयामास महत्सुरबलं बली

वाराणसीत एखादा उन्मत्त माणूस जसा सर्वांचे लक्ष वेधून घेतो, तसा तो पाहण्यासारखा झाला. मग त्या बलाढ्याने देवांची मोठी सेना गडबडून टाकली.

महासरोवरं यद्वन्मत्तो वारणयूथपः विकुर्वन्बहुधावर्णान्नीलपांडुरलोहितान्

मोठ्या सरोवरात उन्मत्त हत्तींचा प्रमुख जसा रंग दाखवतो, तसा त्याने निळा, पांढरा आणि लाल असे अनेक रंग दाखवले.

विभ्रद्व्याघ्राजिनं वासो हेमप्रवरतारकम्

त्याने वाघाच्या कातडीचे वस्त्र परिधान केले होते, जे सोन्याच्या तारांनी सजवलेले होते.

व्यचरद्देवसंघेषु भद्रो ऽग्निरिव कक्षगः तत्र तत्र महावेगाच्चरंतं शूलधारिणम्

तो देवांच्या समूहात अग्नीप्रमाणे तेजस्वीपणे फिरत होता. इथे-तिथे, मोठ्या वेगाने, त्रिशूल घेऊन तो संचारत होता.

तमेकं त्रिदशाः सर्वे सहस्रमिव मेनिरे भद्रकाली च संक्रुद्धा युद्धवृद्धमदोद्धता

सर्व देवांना तो एकटाच जणू हजारांसारखा वाटत होता. आणि युद्धात उन्मत्त, संतप्त भद्रकाळी पुढे आली.

मुक्तज्वालेन शूलेन निर्बिभेद रणे सुरान् स तया रुरुचे भद्रो रुद्रकोपसमुद्भवः

तिने ज्वाळांनी पेटलेल्या त्रिशूलाने युद्धात देवांना भेदले. तिच्यासोबत रुद्राच्या रागातून जन्मलेला तो तेजस्वी दिसत होता.

प्रभयेव युगांताग्निश्चलया धूमधूम्रया भद्रकाली तदायुद्धे विद्रुतत्रिदशाबभौ

त्या युद्धात भद्रकाळी प्रकट झाली, तिचा तेज अग्नीच्या धुराने काळवंडलेल्या ज्वाळेसारखा डोलत होता, आणि ते पाहून देव घाबरून पळाले.

कल्पे शेषानलज्वालादग्धाविश्वजगद्यथा तदा सवाजिनं सूर्यं रुद्रान्रुद्रगणाग्रणीः

कल्पाच्या शेवटी शेषाच्या ज्वाळांनी जग जळून जाते तसे, त्या वेळी भद्रकाळी, रुद्रांची आणि त्यांच्या गणांची प्रमुख, घोड्यावर असलेल्या सूर्यावर तुटून पडली.

भद्रो मूर्ध्नि जघानाशु वामपादेन लीलया असिभिः पावकं भद्रः पट्टिशैस्तु यमं यमी

भद्रकाळीने खेळातच डाव्या पायाने सूर्याच्या डोक्यावर जोरात मारला; तलवारीने अग्नीवर हल्ला केला, आणि भाले फेकून यम आणि त्याच्या पत्नीकडे वळली.

रुद्रान्दृढेन शूलेन मुद्गरैर्वरुणं दृढैः परिघैर्निरृतिं वायुं टंकैष्टंकधरः स्वयम्

तिने रुद्रांना मजबूत त्रिशूळाने, वरुणाला जड गदांनी, निरृतिला लोखंडी दांड्यांनी, आणि वायुला तीक्ष्ण शस्त्राने मारले.

निर्बिभेद रणे वीरो लीलयैव गणेश्वरः सर्वान्देवगणान्सद्यो मुनीञ्छंभोर्विरोधिनः

गणाधिपतीने सहजपणे, युद्धात शंभूच्या विरोधात उभ्या असलेल्या सर्व देव आणि ऋषींच्या सैन्याचा नाश केला.

ततो देवः सरस्वत्या नासिकाग्रं सुशोभनम् चिच्छेद करजाग्रेण देवमातुस्तथैव च

मग त्या देवाने आपल्या नखाच्या टोकाने सरस्वतीच्या नाकाचा सुंदर टोक कापला, आणि देवमातेलाही तसंच केलं.