शिवपुराणम्

तस्मिन्वृषभमारूढे भद्रे तु भसितप्रभः बभार मौक्तिकं छत्रं गृहीतसितचामरः

भस्मासारखा उजळ भद्र वृषभावर बसला तेव्हा त्याने मोत्यासारखा शुभ छत्र धरला आणि पांढरा चामर हातात घेतला.

स तदा शुशुभे पार्श्वे भद्रस्य भसितप्रभः भगवानिव शैलेन्द्रः पार्श्वे विश्वजगद्गुरोः

त्या वेळी, भद्राच्या बाजूला भस्मासारखा तेजस्वी भगवंत, जसा पर्वतराज विश्वगुरूच्या शेजारी शोभतो, तसा दिसत होता.

सो ऽपि तेन बभौ भद्रः श्वेतचामरपाणिना बालसोमेन सौम्येन यथा शूलवरायुधः

तोही भद्र, पांढऱ्या चामरासह, कोवळ्या चंद्रासारखा शांत आणि तेजस्वी दिसत होता, जसा त्रिशूळधारी भगवान शोभतो.

दध्मौ शंखं सितं भद्रं भद्रस्य पुरतः शुभम् भानुकंपो महातेजा हेमरत्नैरलंकृतः

भद्राच्या पुढे, सुवर्ण आणि रत्नांनी सजलेला तेजस्वी भानू, शुभ्र आणि शुभ शंख वाजवू लागला, ज्यामुळे पृथ्वी हादरली.

देवदुंदुभयो नेदुर्दिव्यसंकुलनिःस्वनाः ववृषुश्शतशो मूर्ध्नि पुष्पवर्षं बलाहकाः

दैवी डमरू आणि नगारे वाजले, आकाशात दिव्य नाद भरले, आणि शेकडो ढगांनी त्यांच्या डोक्यावर फुलांचा वर्षाव केला.

फुल्लानां मधुगर्भाणां पुष्पाणां गंधबंधवः मार्गानुकूलसंवाहा वबुश्च पथि मारुताः

फुलांनी आणि मधाने भरलेल्या सुगंधी फुलांचा दरवळ वाऱ्याने मार्गावर पसरवला आणि तो वारा त्यांच्या वाटेवर सौम्यपणे वाहू लागला.

ततो गणेश्वराः सर्वे मत्ता युद्धबलोद्धताः

मग सर्व गणेश्वर, युद्धाच्या सामर्थ्याचा गर्व आणि उन्मादाने भरलेले, पुढे सरसावले.

तदा भद्रगणांतःस्थो बभौ भद्रः स भद्रया यथा रुद्रगणांतः स्थस्त्र्यम्बकोंबिकया सह

त्या वेळी, भद्र गणांच्या मध्ये उभा असलेला भद्र, भद्रासह तेजस्वी दिसत होता, जसा त्र्यंबक रुद्रगणांत अंबिकेसह उभा असतो.

तत्क्षणादेव दक्षस्य यज्ञवाटं रण्मयम् प्रविवेश महाबाहुर्वीरभद्रो महानुगः

त्या क्षणीच, महाबाहू वीरभद्र आपल्या मोठ्या गणांसह, रणभूमी झालेल्या दक्षाच्या यज्ञस्थळी शिरला.

ततस्तु दक्षप्रतिपादितस्य क्रतुप्रधानस्य गणप्रधानः प्रयोगभूमिं प्रविवेश भद्रो रुद्रो यथांते भुवनं दिधक्षुः

त्यावेळी दक्षाने घातलेल्या यज्ञभूमीत गणांचे प्रमुख, शुभ्र आणि रौद्र असा रुद्र, जगाचा शेवट करायच्या उद्देशाने, आत गेला.

ततो विष्णुप्रधानानां सुराणाममितौजसाम् ददर्श च महत्सत्रं चित्रध्वजपरिच्छदम्

तेथे त्याने विष्णूच्या नेतृत्वाखाली असलेल्या, अमाप सामर्थ्याच्या देवतांचा भव्य यज्ञ पाहिला, जो रंगीबेरंगी ध्वजांनी सजलेला होता.

सुदर्भऋतुसंस्तीर्णं सुसमिद्धहुताशनम् कांचनैर्यज्ञभांडैश्च भ्राजिष्णुभिरलंकृतम्

ती यज्ञभूमी शुद्ध कुशांनी आणि ऋतूनुसार नैवेद्यांनी आच्छादलेली होती, अग्नी तेजाने प्रज्वलित होता आणि सोनेरी, तेजस्वी पात्रांनी ती सजली होती.

ऋषिभिर्यज्ञपटुभिर्यथावत्कर्मकर्तृभिः विधिना वेददृष्टेन स्वनुष्ठितबहुक्रमम्

त्या यज्ञात वेदशास्त्रात निपुण असे ऋषी, योग्य पद्धतीने विधी करत होते, आणि सर्व विधी वेदांनुसार पार पाडले जात होते.

देवांगनासहस्राढ्यमप्सरोगणसेवितम् वेणुवीणारवैर्जुष्टं वेदघोषैश्च बृंहितम्

ती जागा हजारो देवांगनांनी आणि अप्सरांच्या समूहांनी भरलेली होती, वेणू आणि वीणेच्या सुरांनी, तसेच वेदघोषांनी ती गूंजत होती.

दृष्ट्वा दक्षाध्वरे वीरो वीरभद्रः प्रतापवान् सिंहनादं तदा चक्रे गंभीरो जलदो यथा

दक्षाच्या यज्ञाला पाहून, वीर आणि तेजस्वी वीरभद्राने, गडगडणाऱ्या ढगासारखा गडगडाट केला.

ततः किलकिलाशब्द आकाशं पूरयन्निव गणेश्वरैः कृतो जज्ञे महान्न्यक्कृतसागरः

मग गणेश्वरांनी केलेल्या प्रचंड गोंगाटाने, जणू आकाश भरून गेले आणि तो आवाज समुद्रालाही लाजवेल असा मोठा झाला.

तेन शब्देन महताः ग्रस्ता सर्वेदिवौकसः दुद्रुवुः परितो भीताः स्रस्तवस्त्रविभूषणाः

त्या प्रचंड आवाजाने सर्व स्वर्गातील देवता घाबरून गेल्या, त्यांची वस्त्रे आणि दागिने गळून, त्या सर्वत्र पळू लागल्या.

किंस्विद्भग्नो महामेरुः किंस्वित्संदीर्यते मही किमिदं किमिदं वेति जजल्पुस्त्रिदशा भृशम्

देवतांनी घाबरून विचारले, 'महामेरू पर्वत तुटला का? पृथ्वी फाटली का? हे काय घडते आहे? हे काय आहे?'

मृगेन्द्राणां यथा नादं गजेंद्रा गहने वने श्रुत्वा तथाविधं केचित्तत्यजुर्जीवितं भयात्

जसा सिंहाचा डरकाळी ऐकून जंगलातील हत्ती घाबरतात, तसा तो आवाज ऐकून काहींनी भीतीने आपले प्राण सोडले.

पर्वताश्च व्यशीर्यंत चकम्पे च वसुंधरा मरुतश्च व्यघूर्णंत चुक्षुभे मकरालयः

पर्वत तुटू लागले, पृथ्वी थरथरू लागली, वारे वेगाने फिरू लागले आणि समुद्राचे घरही अस्वस्थ झाले.

अग्नयो नैव दीप्यंते न च दीप्यति भास्करः ग्रहाश्च न प्रकाशंते नक्षत्राणि च तारकाः

त्या वेळी अग्नी पेटत नव्हता, सूर्य प्रकाश देत नव्हता, ग्रह, तारे आणि नक्षत्रे काहीच उजेड देत नव्हती.

एतस्मिन्नेव काले तु यज्ञवाटं तदुज्ज्वलम् संप्राप भगवान्भद्रो भद्रैश्च सह भद्रया

त्याच वेळी, शुभ्र आणि तेजस्वी वीरभद्र, आपल्या अनुयायांसह आणि शुभ्र देवीसह, त्या प्रज्वलित यज्ञस्थळी पोहोचला.

तं दृष्ट्वा भीतभीतो ऽपि दक्षो दृढ इव स्थितः क्रुद्धवद्वचनं प्राह को भवान् किमिहेच्छसि

त्याला पाहून, भीतीने भरलेला असला तरी, दक्ष ठामपणे उभा राहिला आणि रागाचा आव आणून म्हणाला, 'तू कोण आहेस? इथे काय हवे आहे?'

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दक्षस्य च दुरात्मनः वीरभद्रो महातेजा मेघसंभीरनिस्स्वनः

दुष्ट मनाच्या दक्षाची ही वचने ऐकून, मेघाच्या गडगडाटासारखा गंभीर आवाज असलेला तेजस्वी वीरभद्र उभा राहिला.

स्मयन्निव तमालोक्य दक्षं देवाश्च ऋत्विजः अर्थगर्भमसंभ्रान्तमवोचदुचितं वचः

वीरभद्राने दक्षाकडे पाहून, जणू हसल्यासारखा, देवता आणि ऋत्विजांच्या उपस्थितीत, अर्थपूर्ण आणि योग्य शब्दांत उत्तर दिले.

वयं ह्यनुचराः सर्वे शर्वस्यामिततेजसः भागाभिलिप्सया प्राप्ता भागो नस्संप्रदीयताम्

'आम्ही सर्वजण अमर्याद तेज असलेल्या शर्वाचे सेवक आहोत. आम्ही आमच्या भागासाठी आलो आहोत; आमचा भाग द्या.'

अथ चेदध्वरे ऽस्माकं न भागः परिकल्पितः कथ्यतां कारणं तत्र युध्यतां वा मयामरैः

'या यज्ञात आमचा भाग ठेवलेला नसेल, तर त्याचे कारण सांगा, नाहीतर मी अमर देवतांशी येथेच लढेन.'

इत्युक्तास्ते गणेंद्रेण देवा दक्षपुरोगमाः ऊचुर्मन्त्राः प्रमाणं नो न वयं प्रभवस्त्विति

गणाधिपतीने असे सांगितल्यावर दक्षासह सर्व देवांनी उत्तर दिले, "आमच्यासाठी मंत्र हेच प्रमाण आहेत; आमच्यात स्वतः काही सामर्थ्य नाही."

मन्त्रा ऊचुस्सुरा यूयं मोहोपहतचेतसः येन प्रथमभागार्हं न यजध्वं महेश्वरम्

मंत्रांनी सांगितले, "देवतांनो, तुमचे मन मोहाने झाकले गेले आहे, म्हणूनच तुम्ही प्रथम भागाला पात्र असलेल्या महेश्वराची पूजा करत नाही."