शिवपुराणम्

ततस्त्रिपुरहा प्राह हैमवत्याः प्रियेच्छया वीरभद्रं महाबाहुं वाचा विपुलनादया

मग त्रिपुरांचा संहार करणाऱ्या भगवान शंकरांनी, पार्वतीच्या प्रेमापोटी, मोठ्या गडगडाटी आवाजात बलाढ्य वीरभद्राला संबोधून सांगितले.

प्राचेतसस्य दक्षस्य यज्ञं सद्यो विनाशय भद्रकाल्या सहासि त्वमेतत्कृत्यं गणेश्वर

'प्रचेतसपुत्र दक्षाचा यज्ञ ताबडतोब नष्ट कर, भद्रकाळीसह; हेच तुझं कर्तव्य आहे, हे गणेश्वर.'

अहमप्यनया सार्धं रैभ्याश्रमसपीपतः स्थित्वा वीक्षे गणेशान विक्रमं तव दुःसहम्

'मीही हिच्यासोबत रायभ्याच्या आश्रमात राहीन आणि, हे गणेश्वर, तुझं भयंकर शौर्य पाहीन.'

वृक्षा कनखले ये तु गंगाद्वारसमीपगाः सुवर्णशृंगस्य गिरेर्मेरुमंदरसंनिभाः

कणखलाजवळ, गंगाद्वाराच्या आसपासची झाडं जणू सुवर्णशिखर असलेल्या मेरू आणि मंदार पर्वतासारखी भासत होती.

तस्मिन्प्रदेशे दक्षस्य युज्ञः संप्रति वर्तते सहसा तस्य यज्ञस्य विघातं कुरु मा चिरम्

त्या प्रदेशात आत्ता दक्षाचा यज्ञ चालू आहे; लगेच त्या यज्ञाचा विघ्न कर, वेळ दवडू नकोस.

इत्युक्ते सति देवेन देवी हिमगिरीन्द्रजा भद्रं भद्रं च संप्रेक्ष्य वत्सं धेनुरिवौरसम्

देवांनी असं सांगितल्यावर, हिमालयराजाची कन्या देवी, वत्सासारख्या प्रेमानं भद्राकडे पाहू लागली.

आलिंग्य च समाघ्राय मूर्ध्नि षड्वदनं यथा सस्मिता वचनं प्राह मधुरं मधुरं स्वयम्

तिने षडाननाला मिठी मारली, त्याचं डोकं हुंगितलं आणि हसत हसत गोड, मधुर शब्द बोलली.

वत्स भद्र महाभाग महाबलपराक्रम मत्प्रियार्थं त्वमुत्पन्नो मम मन्युं प्रमार्जक

'वत्सा भद्र, भाग्यवान आणि पराक्रमी, तू माझ्या प्रियतेसाठी जन्माला आलास, माझा राग शांत करण्यासाठी.'

यज्ञेश्वरमनाहूय यज्ञकर्मरतो ऽभवत् दक्षं वैरेण तं तस्माद्भिंधि यज्ञं गणेश्वर

'यज्ञकर्मात मग्न असलेल्या दक्षाने यज्ञेश्वराला बोलावलं नाही; म्हणून, हे गणेश्वर, वैरामुळे त्याचा यज्ञ नष्ट कर.'

यज्ञलक्ष्मीमलक्ष्मीं त्वं भद्र कृत्वा ममाज्ञया यजमानं च तं हत्वा वत्स हिंसय भद्रया

'माझ्या आज्ञेने, भद्र, यज्ञाची लक्ष्मी दारिद्र्यात बदल आणि, वत्सा, भद्रासह त्या यजमानाचा संहार कर.'

अशेषामिव तामाज्ञां शिवयोश्चित्रकृत्ययोः मूर्ध्नि कृत्वा नमस्कृत्य भद्रो गंतुं प्रचक्रमे

शिव आणि पार्वती या दोघांच्या अद्भुत आज्ञा डोक्यावर घेत, भद्राने वंदन करून जाण्याची तयारी केली.

अथैष भगवान्क्रुद्धः प्रेतावासकृतालयः वीरभद्रो महादेवो देव्या मन्युप्रमार्जकः

तेव्हा, भगवंत रागावले आणि प्रेतांच्या वासात राहणारे, देवीच्या रागाचा नाश करणारे, वीरभद्र महादेव प्रकट झाले.

ससर्ज रोमकूपेभ्यो रोमजाख्यान्गणेश्वरान् दक्षिणाद्भुजदेशात्तु शतकोटिगविश्वरान्

त्यांच्या त्वचेच्या रोमकूपांतून रोमज नावाचे गणेश्वर निर्माण केले आणि उजव्या हातातून शंभर कोटी भयंकर गण उत्पन्न केले.

पादात्तथोरुदेशाच्च पृष्ठात्पार्श्वान्मुखाद्गलात् गुह्याद्गुल्फाच्छिरोमध्यात्कंठादास्यात्तथोदरात्

पाय, मांड्या, पाठ, कंबर, तोंड, गळा, गुप्तांग, टाचा, डोक्याचा मध्यभाग, मान, तोंड आणि पोट यांतूनही त्यांनी आणखी जीव निर्माण केले.

तदा गणेश्वरैर्भद्रैर्भद्रतुल्यपराक्रमैः संछादितमभूत्सर्वं साकाशविवरं जगत्

त्या पराक्रमी आणि भद्रासारख्या गणेश्वरांनी संपूर्ण जग, त्यातील सर्व जागा आणि अंतर, व्यापून टाकले.

सर्वे सहस्रहस्तास्ते सहस्रायुधपाणयः रुद्रस्यानुचरास्सर्वे सर्वे रुद्रसमप्रभाः

सर्वांच्या हजारो हातांमध्ये हजारो शस्त्रे होती; ते सर्व रुद्राचे अनुयायी होते आणि सर्वजण रुद्रासारखे तेजस्वी होते.

शूलशक्तिगदाहस्ताष्टंकोपलशिलाधराः कालाग्निरुद्रसदृशास्त्रिनेत्राश्च जटाधराः

त्यांच्या हातात त्रिशूळ, भाले, गदा, कुऱ्हाड, कवटी आणि दगड होते; ते काळाग्निरुद्रासारखे, तीन डोळ्यांचे आणि जटाधारी होते.

निपेतुर्भृशमाकाशे शतशस्सिंहवाहनाः विनेदुश्च महानादाञ्जलदा इव भद्रजाः

शेकडो भद्रपुत्र सिंहावर बसून आकाशातून वेगाने खाली आले आणि वादळासारखा मोठा गडगडाट केला.

तैर्भद्रैर्भगवान्मद्रस्तथा परिवृतो बभौ कालानलशतैर्युक्तो यथांते कालभैरवः

त्या भद्र गणांनी वेढलेला भगवंत, जणू विनाशाच्या शेकडो ज्वाळांनी युक्त असावा, तसे तेजस्वी दिसत होता, जसा काळभैरव काळाच्या शेवटी असतो.

तेषां मध्ये समारुह्य वृषेंद्रं वृषभध्वजः जगाम भगवान्भद्रश्शुभमभ्रं यथा भवः

त्यांच्या मध्ये, वृषभावर आरूढ होऊन, वृषध्वज भगवान भद्र, जसा मेघांमध्ये तेजस्वी भवा, तसा पुढे गेला.

तस्मिन्वृषभमारूढे भद्रे तु भसितप्रभः बभार मौक्तिकं छत्रं गृहीतसितचामरः

भस्मासारखा उजळ भद्र वृषभावर बसला तेव्हा त्याने मोत्यासारखा शुभ छत्र धरला आणि पांढरा चामर हातात घेतला.

स तदा शुशुभे पार्श्वे भद्रस्य भसितप्रभः भगवानिव शैलेन्द्रः पार्श्वे विश्वजगद्गुरोः

त्या वेळी, भद्राच्या बाजूला भस्मासारखा तेजस्वी भगवंत, जसा पर्वतराज विश्वगुरूच्या शेजारी शोभतो, तसा दिसत होता.

सो ऽपि तेन बभौ भद्रः श्वेतचामरपाणिना बालसोमेन सौम्येन यथा शूलवरायुधः

तोही भद्र, पांढऱ्या चामरासह, कोवळ्या चंद्रासारखा शांत आणि तेजस्वी दिसत होता, जसा त्रिशूळधारी भगवान शोभतो.

दध्मौ शंखं सितं भद्रं भद्रस्य पुरतः शुभम् भानुकंपो महातेजा हेमरत्नैरलंकृतः

भद्राच्या पुढे, सुवर्ण आणि रत्नांनी सजलेला तेजस्वी भानू, शुभ्र आणि शुभ शंख वाजवू लागला, ज्यामुळे पृथ्वी हादरली.

देवदुंदुभयो नेदुर्दिव्यसंकुलनिःस्वनाः ववृषुश्शतशो मूर्ध्नि पुष्पवर्षं बलाहकाः

दैवी डमरू आणि नगारे वाजले, आकाशात दिव्य नाद भरले, आणि शेकडो ढगांनी त्यांच्या डोक्यावर फुलांचा वर्षाव केला.

फुल्लानां मधुगर्भाणां पुष्पाणां गंधबंधवः मार्गानुकूलसंवाहा वबुश्च पथि मारुताः

फुलांनी आणि मधाने भरलेल्या सुगंधी फुलांचा दरवळ वाऱ्याने मार्गावर पसरवला आणि तो वारा त्यांच्या वाटेवर सौम्यपणे वाहू लागला.

ततो गणेश्वराः सर्वे मत्ता युद्धबलोद्धताः

मग सर्व गणेश्वर, युद्धाच्या सामर्थ्याचा गर्व आणि उन्मादाने भरलेले, पुढे सरसावले.

तदा भद्रगणांतःस्थो बभौ भद्रः स भद्रया यथा रुद्रगणांतः स्थस्त्र्यम्बकोंबिकया सह

त्या वेळी, भद्र गणांच्या मध्ये उभा असलेला भद्र, भद्रासह तेजस्वी दिसत होता, जसा त्र्यंबक रुद्रगणांत अंबिकेसह उभा असतो.

तत्क्षणादेव दक्षस्य यज्ञवाटं रण्मयम् प्रविवेश महाबाहुर्वीरभद्रो महानुगः

त्या क्षणीच, महाबाहू वीरभद्र आपल्या मोठ्या गणांसह, रणभूमी झालेल्या दक्षाच्या यज्ञस्थळी शिरला.