शिवपुराणम्

विद्युज्जिह्वं प्रलंबोष्ठं मेघसागरनिःस्वनम् वसानं चर्म वैयाघ्रं महद्रुधिरनिस्रवम्

त्याची जीभ वीजेसारखी, ओठ लोंबते, गर्जना मेघ आणि समुद्रासारखी, वाघाचं कातडं अंगावर, आणि त्याच्यापासून मोठ्या प्रमाणात रक्त वाहत होतं.

गण्डद्वितयसंसृष्टमण्डलीकृतकुण्डलम् वरामरशिरोमालावलीकलितशेखरम्

त्याच्या दोन्ही गालांना स्पर्श करणाऱ्या वर्तुळाकार कुंडलं होती, आणि शिरावर श्रेष्ठ देवांच्या मस्तकांची माळ होती.

रणन्नूपुरकेयूरमहाकनकभूषितम् रत्नसंचयसंदीप्तं तारहारावृतोरसम्

रणात घणघणणाऱ्या नुपूर आणि केयूरांनी, मोठ्या सोन्याच्या दागिन्यांनी तो सजलेला होता, छातीवर तेजस्वी रत्नं आणि मोत्यांची माळ होती.

महाशरभशार्दूलसिंहैः सदृशविक्रमम् प्रशस्तमत्तमातंगसमानगमनालसम्

त्याची शौर्य मोठ्या शरभ, वाघ किंवा सिंहासारखी होती, आणि तो मदमस्त हत्तीच्या ऐश्वर्यपूर्ण चालीनं चालत होता.

शंखचामरकुंदेन्दुमृणालसदृशप्रभम् सतुषारमिवाद्रीन्द्रं साक्षाज्जंगमतां गतम्

त्याचा तेज शंख, चामर, कुंद, चंद्र किंवा कमळाच्या दांडीसारखा शुभ्र होता; तो जणू हिमाच्छादित पर्वतराज सजीव होऊन चालत आहे, असं वाटत होतं.

ज्वालामालापरिक्षिप्तं दीप्तमौक्तिकभूषणम् तेजसा चैव दीव्यंतं युगांत इव पावकम्

त्याच्या भोवती ज्वाळांची माळ होती, आणि तो तेजस्वी मोत्यांच्या दागिन्यांनी सजलेला होता; त्याचं तेज असं होतं की जणू युगाच्या शेवटी प्रलयाचा अग्नीच प्रकट झाला आहे.

स जानुभ्यां महीं गत्वा प्रणतः प्रांजलिस्ततः पार्श्वतो देवदेवस्य पर्यतिष्ठद्गणेश्वरः

तो जमिनीवर गुडघे टेकून, हात जोडून वाकला आणि मग देवांच्या देवतेच्या, गणेशाच्या, बाजूला आदरानं उभा राहिला.

मन्युना चासृजद्भद्रां भद्रकालीं महेश्वरीम् आत्मनः कर्मसाक्षित्वे तेन गंतुं सहैव तु

रागाच्या भरात त्याने शुभ आणि भयंकर अशी भद्रकाळी, महेश्वरी शक्ती निर्माण केली, जी त्याच्या कृत्यांची साक्षीदार म्हणून त्याच्यासोबत जाईल.

तं दृष्ट्वावस्थितं वीरभद्रं कालाग्निसन्निभम् भद्रया सहितं प्राह भद्रमस्त्विति शंकरः

तो वीरभद्र तिथे उभा राहिलेला, काळाग्नीप्रमाणे तेजस्वी, आणि भद्रासह पाहून शंकर म्हणाले, 'सर्व काही मंगल होवो.'

स च विज्ञापयामास सह देव्या महेश्वरम् आज्ञापय महादेव किं कार्यं करवाण्यहम्

त्याने देवीसह महेश्वराला विनंती केली, 'महादेव, मला आज्ञा द्या—मी कोणतं कार्य करू?'

ततस्त्रिपुरहा प्राह हैमवत्याः प्रियेच्छया वीरभद्रं महाबाहुं वाचा विपुलनादया

मग त्रिपुरांचा संहार करणाऱ्या भगवान शंकरांनी, पार्वतीच्या प्रेमापोटी, मोठ्या गडगडाटी आवाजात बलाढ्य वीरभद्राला संबोधून सांगितले.

प्राचेतसस्य दक्षस्य यज्ञं सद्यो विनाशय भद्रकाल्या सहासि त्वमेतत्कृत्यं गणेश्वर

'प्रचेतसपुत्र दक्षाचा यज्ञ ताबडतोब नष्ट कर, भद्रकाळीसह; हेच तुझं कर्तव्य आहे, हे गणेश्वर.'

अहमप्यनया सार्धं रैभ्याश्रमसपीपतः स्थित्वा वीक्षे गणेशान विक्रमं तव दुःसहम्

'मीही हिच्यासोबत रायभ्याच्या आश्रमात राहीन आणि, हे गणेश्वर, तुझं भयंकर शौर्य पाहीन.'

वृक्षा कनखले ये तु गंगाद्वारसमीपगाः सुवर्णशृंगस्य गिरेर्मेरुमंदरसंनिभाः

कणखलाजवळ, गंगाद्वाराच्या आसपासची झाडं जणू सुवर्णशिखर असलेल्या मेरू आणि मंदार पर्वतासारखी भासत होती.

तस्मिन्प्रदेशे दक्षस्य युज्ञः संप्रति वर्तते सहसा तस्य यज्ञस्य विघातं कुरु मा चिरम्

त्या प्रदेशात आत्ता दक्षाचा यज्ञ चालू आहे; लगेच त्या यज्ञाचा विघ्न कर, वेळ दवडू नकोस.

इत्युक्ते सति देवेन देवी हिमगिरीन्द्रजा भद्रं भद्रं च संप्रेक्ष्य वत्सं धेनुरिवौरसम्

देवांनी असं सांगितल्यावर, हिमालयराजाची कन्या देवी, वत्सासारख्या प्रेमानं भद्राकडे पाहू लागली.

आलिंग्य च समाघ्राय मूर्ध्नि षड्वदनं यथा सस्मिता वचनं प्राह मधुरं मधुरं स्वयम्

तिने षडाननाला मिठी मारली, त्याचं डोकं हुंगितलं आणि हसत हसत गोड, मधुर शब्द बोलली.

वत्स भद्र महाभाग महाबलपराक्रम मत्प्रियार्थं त्वमुत्पन्नो मम मन्युं प्रमार्जक

'वत्सा भद्र, भाग्यवान आणि पराक्रमी, तू माझ्या प्रियतेसाठी जन्माला आलास, माझा राग शांत करण्यासाठी.'

यज्ञेश्वरमनाहूय यज्ञकर्मरतो ऽभवत् दक्षं वैरेण तं तस्माद्भिंधि यज्ञं गणेश्वर

'यज्ञकर्मात मग्न असलेल्या दक्षाने यज्ञेश्वराला बोलावलं नाही; म्हणून, हे गणेश्वर, वैरामुळे त्याचा यज्ञ नष्ट कर.'

यज्ञलक्ष्मीमलक्ष्मीं त्वं भद्र कृत्वा ममाज्ञया यजमानं च तं हत्वा वत्स हिंसय भद्रया

'माझ्या आज्ञेने, भद्र, यज्ञाची लक्ष्मी दारिद्र्यात बदल आणि, वत्सा, भद्रासह त्या यजमानाचा संहार कर.'

अशेषामिव तामाज्ञां शिवयोश्चित्रकृत्ययोः मूर्ध्नि कृत्वा नमस्कृत्य भद्रो गंतुं प्रचक्रमे

शिव आणि पार्वती या दोघांच्या अद्भुत आज्ञा डोक्यावर घेत, भद्राने वंदन करून जाण्याची तयारी केली.

अथैष भगवान्क्रुद्धः प्रेतावासकृतालयः वीरभद्रो महादेवो देव्या मन्युप्रमार्जकः

तेव्हा, भगवंत रागावले आणि प्रेतांच्या वासात राहणारे, देवीच्या रागाचा नाश करणारे, वीरभद्र महादेव प्रकट झाले.

ससर्ज रोमकूपेभ्यो रोमजाख्यान्गणेश्वरान् दक्षिणाद्भुजदेशात्तु शतकोटिगविश्वरान्

त्यांच्या त्वचेच्या रोमकूपांतून रोमज नावाचे गणेश्वर निर्माण केले आणि उजव्या हातातून शंभर कोटी भयंकर गण उत्पन्न केले.

पादात्तथोरुदेशाच्च पृष्ठात्पार्श्वान्मुखाद्गलात् गुह्याद्गुल्फाच्छिरोमध्यात्कंठादास्यात्तथोदरात्

पाय, मांड्या, पाठ, कंबर, तोंड, गळा, गुप्तांग, टाचा, डोक्याचा मध्यभाग, मान, तोंड आणि पोट यांतूनही त्यांनी आणखी जीव निर्माण केले.

तदा गणेश्वरैर्भद्रैर्भद्रतुल्यपराक्रमैः संछादितमभूत्सर्वं साकाशविवरं जगत्

त्या पराक्रमी आणि भद्रासारख्या गणेश्वरांनी संपूर्ण जग, त्यातील सर्व जागा आणि अंतर, व्यापून टाकले.

सर्वे सहस्रहस्तास्ते सहस्रायुधपाणयः रुद्रस्यानुचरास्सर्वे सर्वे रुद्रसमप्रभाः

सर्वांच्या हजारो हातांमध्ये हजारो शस्त्रे होती; ते सर्व रुद्राचे अनुयायी होते आणि सर्वजण रुद्रासारखे तेजस्वी होते.

शूलशक्तिगदाहस्ताष्टंकोपलशिलाधराः कालाग्निरुद्रसदृशास्त्रिनेत्राश्च जटाधराः

त्यांच्या हातात त्रिशूळ, भाले, गदा, कुऱ्हाड, कवटी आणि दगड होते; ते काळाग्निरुद्रासारखे, तीन डोळ्यांचे आणि जटाधारी होते.

निपेतुर्भृशमाकाशे शतशस्सिंहवाहनाः विनेदुश्च महानादाञ्जलदा इव भद्रजाः

शेकडो भद्रपुत्र सिंहावर बसून आकाशातून वेगाने खाली आले आणि वादळासारखा मोठा गडगडाट केला.

तैर्भद्रैर्भगवान्मद्रस्तथा परिवृतो बभौ कालानलशतैर्युक्तो यथांते कालभैरवः

त्या भद्र गणांनी वेढलेला भगवंत, जणू विनाशाच्या शेकडो ज्वाळांनी युक्त असावा, तसे तेजस्वी दिसत होता, जसा काळभैरव काळाच्या शेवटी असतो.