शिवपुराणम्

आवृत्त्या तां महादेवीमसेवंत समंततः अतीव शुशुभे तासामंतरे परमेश्वरी

त्या सर्वांनी महादेवीला चारही बाजूंनी वेढून सेवा केली; त्यांच्या मध्ये परमेश्वरी फारच तेजाने शोभून दिसत होती.

तारापरिषदो मध्ये चंद्रलेखेव शारदी ततः शंखसमुत्थस्य नादस्य समनंतरम्

तारा दासींच्या मध्ये ती शरद ऋतूतील चंद्रकोरीसारखी भासत होती; मग शंखाचा नाद झाल्यावर,

प्रास्थानिको महानादः पटहः समताड्यत ततो मधुरवाद्यानि सह तालोद्यतैस्स्वनैः

प्रस्थानाचा मोठा ढोल वाजवला गेला; मग गोड वाद्ये आणि टाळांच्या गजरात सूर उमटले.

अनाहतानि सन्नेदुः काहलानां शतानि च सायुधानां गणेशानां महेशसमतेजसाम्

शेकडो नगारे आपोआप वाजू लागले; शस्त्रधारी, तेजस्वी गणेश्वर तिथे उपस्थित होते.

सहस्राणि शतान्यष्टौ तदानीं पुरतो ययुः तेषां मध्ये वृषारूढो गजारूढो यथा गुरुः

त्या वेळी हजारो आणि आठशे पुढे गेले; त्यांच्यात वृषारूढ, म्हणजे बैलावर बसलेला, गुरु प्रमाणे हत्तीवर बसल्यासारखा पुढे गेला.

जगाम गणपः श्रीमान् सोमनंदीश्वरार्चितः देवदुंदुभयो नेदुर्दिवि दिव्यसुखा घनाः

श्रीमंत गणपती, सोमानंदीश्वरांनी पूजलेला, पुढे गेला; दिव्य दुंदुभी स्वर्गात वाजल्या, मेघांनी दिव्य आनंद दिला.

ननृतुर्मुनयस्सर्वे मुमुदुः सिद्धयोगिनः ससृजुः पुष्पवृष्टिं च वितानोपरि वारिदाः

सर्व मुनी नृत्य करू लागले, सिद्ध योगी आनंदले; मेघांनी छत्राच्या वर फुलांचा वर्षाव केला.

तदा देवगणैश्चान्यैः पथि सर्वत्र संगता क्षणादिव पितुर्गेहं प्रविवेश महेश्वरी

मग इतर देवगणांसह, सर्व मार्गांनी, क्षणातच महेश्वरी आपल्या वडिलांच्या घरी गेली.

तां दृष्ट्वा कुपितो दक्षश्चात्मनः क्षयकारणात् तस्या यवीयसीभ्यो ऽपि चक्रे पूजाम सत्कृताम्

तिला पाहून दक्ष आपल्या विनाशाचा कारण म्हणून रागावला; तरीही त्याने तिला आपल्या धाकट्या मुलींपेक्षा जास्त सन्मानाने पूजा केली.

तदा शशिमुखी देवी पितरं सदसि स्थितम् अंबिका युक्तमव्यग्रमुवाचाकृपणं वचः

त्या वेळी चंद्रासारखा मुख असलेली देवी अंबिका, सभेत बसलेल्या आपल्या वडिलांना पाहून, शांतपणे आणि न डगमगता, कुठलीही दया न दाखवता त्यांच्याशी बोलली.

ब्रह्मादयः पिशाचांता यस्याज्ञावशवर्तिनः स देवस्सांप्रतं तात विधिना नार्चितः किल

बाबा, ब्रह्मादि देवतेपासून अगदी पिशाच्चांपर्यंत सगळे ज्या देवाच्या आज्ञेत वागतात, त्या देवाची इथे आज योग्य रीतीने पूजा झालेली नाही.

तदास्तां मम ज्यायस्याः पुत्र्याः पूजां किमीदृशीम् असत्कृतामवज्ञाय कृतवानसि गर्हितम्

माझ्या, तुमच्या मोठ्या मुलीच्या, पूजेची अशी उपेक्षा झाली आहे, हे जाऊ द्या; पण तिचा अपमान करून तुम्ही निंदनीय कृत्य केलं आहे.

एवमुक्तो ऽब्रवीदेनां दक्षः क्रोधादमर्षितः त्वत्तः श्रेष्ठा विशिष्टाश्च पूज्या बालाः सुता मम

हे ऐकून दक्ष रागाने आणि द्वेषाने भरून देवीला म्हणाला, 'माझ्या मुलींमध्ये तुझ्यापेक्षा श्रेष्ठ आणि विशेष अशा अनेक आहेत, ज्या अजून लहान असल्या तरी पूजनीय आहेत.'

तासां तु ये च भर्तारस्ते मे बहुमता मुदा गुनैश्चाप्यधिकास्सर्वैर्भर्तुस्ते त्र्यंबकादपि

त्यांच्या नवऱ्यांनाही मी मोठ्या आनंदाने आणि आदराने मानतो, आणि गुणांनी ते सर्वच तुझ्या पती त्र्यंबकापेक्षा श्रेष्ठ आहेत.

स्तब्धात्मा तामसश्शर्वस्त्वमिमं समुपाश्रिता तेन त्वामवमन्ये ऽहं प्रतिकूलो हि मे भवः

तुझा नवरा अहंकारी आणि अज्ञानाने भरलेला आहे, आणि तू त्यालाच आधार मानलास; म्हणून मी तुझा तिरस्कार करतो, कारण तो माझा विरोधक आहे.

तथोक्ता पितरं दक्षं क्रुद्धा देवी तमब्रवीत् शृण्वतामेव सर्वेषां ये यज्ञसदसि स्थिताः

वडिलांनी असं बोलल्यावर देवी संतप्त होऊन, यज्ञसभेत उपस्थित असलेल्या सर्वांच्या ऐकण्यात, आपल्या वडिलांना उत्तर दिलं.

अकस्मान्मम भर्तारमजाताशेषदूषणम् वाचा दूषयसे दक्ष साक्षाल्लोकमहेश्वरम्

दक्ष, कारण नसताना तू माझ्या पतीला, जो त्रैलोक्याचा स्वामी आहे आणि ज्याच्यात कोणताही दोष नाही, अपशब्द बोलतोस.

विद्याचौरो गुरुद्रोही वेदेश्वरविदूषकः त एते बहुपाप्मानस्सर्वे दंड्या इति श्रुतिः

जो विद्या चोरतो, गुरूचा विश्वासघात करतो, वेदांचा अपमान करतो—असे सर्व मोठे पापी मानले जातात आणि दंडनीय आहेत, असं शास्त्र सांगतं.

तस्मादत्युत्कटस्यास्य पापस्य सदृशो भृशम् सहसा दारुणो दंडस्तव दैवाद्भविष्यति

म्हणून, तुझ्या या अतिशय घोर पापासाठी, देवाच्या इच्छेने तुला तुझ्या कृत्याला साजेसा, कठोर आणि अचानक दंड मिळेल.

त्वया न पूजितो यस्माद्देवदेवस्त्रियंबकः तस्मात्तव कुलं दुष्टं नष्टमित्यवधारय

कारण तू त्र्यंबक, देवांचा देव, याची पूजा केली नाहीस, त्यामुळे तुझं वंश दुष्ट होऊन नष्ट होईल, हे लक्षात ठेव.

इत्युक्त्वा पितरं रुष्टा सती संत्यक्तसाध्वसा तदीयां च तनुं त्यक्त्वा हिमवंतं ययौ गिरिम्

असं आपल्या वडिलांना रागाने सांगून, सतीने सगळा भयं सोडून, आपलं शरीर त्यागलं आणि हिमालय पर्वताकडे गेली.

स पर्वतपरः श्रीमांल्लब्धपुण्यफलोदयः तदर्थमेव कृतवान् सुचिरं दुश्चरं तपः

तो पर्वतावर प्रेम करणारा, तेजस्वी आणि पुण्याचा फळ मिळवणारा, फक्त त्या हेतूसाठी खूप काळ कठोर तपस्या करत होता.

तस्मात्तमनुगृह्णाति भूधरेश्वरमीश्वरी स्वेच्छया पितरं चक्रे स्वात्मनो योगमायया

म्हणून, देवीने आपल्या इच्छेने पर्वतराजावर कृपा केली आणि आपल्या योगमायेमुळे त्याला स्वतःचा वडील बनवलं.

यदा गता सती दक्षं विनिंद्य भयविह्वला तदा तिरोहिता मंत्रा विहतश्च ततो ऽध्वरः

जेव्हा सती दक्षाचा निषेध करून, भयाने व्याकुळ होऊन निघून गेली, तेव्हा मंत्र अदृश्य झाले आणि यज्ञ बिघडला.

तदुपश्रुत्य गमनं देव्यास्त्रिपुरुमर्दनः दक्षाय च ऋषिभ्यश्च चुकोप च शशाप तान्

देवीच्या जाण्याची बातमी ऐकून, त्रिपुरांचा संहार करणारा शिव दक्ष आणि ऋषी यांच्यावर रागावला आणि त्यांना शाप दिला.

यस्मादवमता दक्षमत्कृते ऽनागसा सती पूजिताश्चेतराः सर्वाः स्वसुता भर्तृभिः सह

कारण सती, जरी निरपराध असली तरी, माझ्या कारणाने दक्षाने तिचा अपमान केला, आणि इतर सर्व मुली आणि त्यांचे नवरे सन्मानित झाले—

वैवस्वते ऽंतरे तस्मात्तव जामातरस्त्वमी उत्पत्स्यंते समं सर्वे ब्रह्मयज्ञेष्वयोनिजाः

म्हणून, वैवस्वत मन्वंतरात तुझे हे जावई सर्वजण एकत्र, ब्रह्मयज्ञात, गर्भाशिवाय जन्म घेतील.

भविता मानुषो राजा चाक्षुषस्य त्वमन्वये प्राचीनबर्हिषः पौत्रः पुत्रश्चापि प्रचेतसः

तू चाक्षुष मन्वंतरातल्या वंशात, प्राचीनबर्हिष यांचा नातू आणि प्रचेतसांचा मुलगा म्हणून मनुष्यराजा म्हणून जन्म घेणार आहेस.

अहं तत्रापि ते विघ्नमाचरिष्यामि दुर्मते धर्मार्थकामयुक्तेषु कर्मस्वपि पुनः पुनः

दुष्ट बुद्धी असलेल्या तुझ्या धर्म, अर्थ आणि काम यांना जोडलेल्या सर्व कर्मांत मी पुन्हा पुन्हा अडथळे आणीन.