शिवपुराणम्

आरुरोह महादेवी सह प्रियसखीजनैः चामारव्यञ्जनं तस्या वज्रदंडमनोहरे

महालक्ष्मी आपल्या प्रिय सखींसह त्या विमानावर चढली आणि तिच्यासाठी रत्नजडीत दंड असलेले सुंदर चामर होते.

गृहीत्वा रुद्रकन्ये द्वे विवीजतुरुभे शुभे तदाचामरयोर्मध्ये देव्या वदनमाबभौ

रुद्रकन्या अशा दोन शुभ मुली घेऊन त्यांनी देवीला पंखा घातला. त्या दोन दासींच्या मध्ये देवीचे मुख तेजाने प्रकट झाले.

अन्योन्यं युध्यतोर्मध्ये हंसयोरिव पंकजम् छत्रं शशिनिभं तस्याश्चूडोपरि सुमालिनी

त्या दोन, हंसांसारख्या एकमेकांशी खेळणाऱ्या दासींच्या मध्ये, कमळासारखा, चंद्रासारखा चमकणारा छत्र देवीच्या मस्तकावर फुलांच्या माळांनी सजवलेला होता.

धृतमुक्तापरिक्षिप्तं बभार प्रेमनिर्भरा तच्छत्रमुज्ज्वलं देव्या रुरुचे वदनोपरि

मोत्यांनी वेढलेला, प्रेमाने भरलेला तो तेजस्वी छत्र वर धरला होता आणि तो देवीच्या मुखावर उजळून दिसत होता.

उपर्यमृतभांडस्य मंडलं शशिनो यथा अथ चाग्रे समासीना सुस्मितास्या शुभावती

वर, अमृताच्या भांड्याच्या किंवा चंद्राच्या गोलासारखे, सुंदर आणि हसतमुख देवी पुढे बसली होती.

अक्षद्यूतविनोदेन रमयामास वै सतीम् सुयशाः पादुके देव्याश्शुभे रत्नपरिष्कृते

सुवर्णकीर्तीने देवीला फासे खेळवून आनंद दिला; देवीच्या सुंदर, रत्नजडित पादुका तिथे होत्या.

स्तनयोरंतरे कृत्वा तदा देवीमसेवतः अन्या कांचनचार्वंगी दीप्तं जग्राह दर्पणम्

स्तनांच्या मध्ये ठेवून तिने देवीची सेवा केली; दुसरी एक सोन्यासारखी तेजस्वी अंग असलेली दासी उजळ आरसा घेऊन उभी होती.

अपरा तालवृन्तं च परा तांबूलपेटिकाम् काचित्क्रीडाशुकं चारु करे ऽकुरुत भामिनी

एकीने ताडाच्या पंख्याचा दांडा धरला, दुसरीने तांबूलाची पेटी घेतली; एक सुंदर कन्या हातात खेळण्याचा सुंदर कापड घेऊन होती.

काचित्तु सुमनोज्ञानि पुष्पाणि सुरभीणि च काचिदाभरणाधारं बभार कमलेक्षणा

एकीने मनमोहक आणि सुगंधी फुले आणली; दुसरी कमलासारखी डोळे असलेली दासी दागिन्यांचा डबा घेऊन आली.

काचिच्च पुनरालेपं सुप्रसूतं शुभांजनम् अन्याश्च सदृशास्तास्ता यथास्वमुचितक्रियाः

एकीने नीट तयार केलेला शुभ लेप लावला; इतर तिच्यासारख्या दासींनी आपापल्या योग्य कामे केली.

आवृत्त्या तां महादेवीमसेवंत समंततः अतीव शुशुभे तासामंतरे परमेश्वरी

त्या सर्वांनी महादेवीला चारही बाजूंनी वेढून सेवा केली; त्यांच्या मध्ये परमेश्वरी फारच तेजाने शोभून दिसत होती.

तारापरिषदो मध्ये चंद्रलेखेव शारदी ततः शंखसमुत्थस्य नादस्य समनंतरम्

तारा दासींच्या मध्ये ती शरद ऋतूतील चंद्रकोरीसारखी भासत होती; मग शंखाचा नाद झाल्यावर,

प्रास्थानिको महानादः पटहः समताड्यत ततो मधुरवाद्यानि सह तालोद्यतैस्स्वनैः

प्रस्थानाचा मोठा ढोल वाजवला गेला; मग गोड वाद्ये आणि टाळांच्या गजरात सूर उमटले.

अनाहतानि सन्नेदुः काहलानां शतानि च सायुधानां गणेशानां महेशसमतेजसाम्

शेकडो नगारे आपोआप वाजू लागले; शस्त्रधारी, तेजस्वी गणेश्वर तिथे उपस्थित होते.

सहस्राणि शतान्यष्टौ तदानीं पुरतो ययुः तेषां मध्ये वृषारूढो गजारूढो यथा गुरुः

त्या वेळी हजारो आणि आठशे पुढे गेले; त्यांच्यात वृषारूढ, म्हणजे बैलावर बसलेला, गुरु प्रमाणे हत्तीवर बसल्यासारखा पुढे गेला.

जगाम गणपः श्रीमान् सोमनंदीश्वरार्चितः देवदुंदुभयो नेदुर्दिवि दिव्यसुखा घनाः

श्रीमंत गणपती, सोमानंदीश्वरांनी पूजलेला, पुढे गेला; दिव्य दुंदुभी स्वर्गात वाजल्या, मेघांनी दिव्य आनंद दिला.

ननृतुर्मुनयस्सर्वे मुमुदुः सिद्धयोगिनः ससृजुः पुष्पवृष्टिं च वितानोपरि वारिदाः

सर्व मुनी नृत्य करू लागले, सिद्ध योगी आनंदले; मेघांनी छत्राच्या वर फुलांचा वर्षाव केला.

तदा देवगणैश्चान्यैः पथि सर्वत्र संगता क्षणादिव पितुर्गेहं प्रविवेश महेश्वरी

मग इतर देवगणांसह, सर्व मार्गांनी, क्षणातच महेश्वरी आपल्या वडिलांच्या घरी गेली.

तां दृष्ट्वा कुपितो दक्षश्चात्मनः क्षयकारणात् तस्या यवीयसीभ्यो ऽपि चक्रे पूजाम सत्कृताम्

तिला पाहून दक्ष आपल्या विनाशाचा कारण म्हणून रागावला; तरीही त्याने तिला आपल्या धाकट्या मुलींपेक्षा जास्त सन्मानाने पूजा केली.

तदा शशिमुखी देवी पितरं सदसि स्थितम् अंबिका युक्तमव्यग्रमुवाचाकृपणं वचः

त्या वेळी चंद्रासारखा मुख असलेली देवी अंबिका, सभेत बसलेल्या आपल्या वडिलांना पाहून, शांतपणे आणि न डगमगता, कुठलीही दया न दाखवता त्यांच्याशी बोलली.

ब्रह्मादयः पिशाचांता यस्याज्ञावशवर्तिनः स देवस्सांप्रतं तात विधिना नार्चितः किल

बाबा, ब्रह्मादि देवतेपासून अगदी पिशाच्चांपर्यंत सगळे ज्या देवाच्या आज्ञेत वागतात, त्या देवाची इथे आज योग्य रीतीने पूजा झालेली नाही.

तदास्तां मम ज्यायस्याः पुत्र्याः पूजां किमीदृशीम् असत्कृतामवज्ञाय कृतवानसि गर्हितम्

माझ्या, तुमच्या मोठ्या मुलीच्या, पूजेची अशी उपेक्षा झाली आहे, हे जाऊ द्या; पण तिचा अपमान करून तुम्ही निंदनीय कृत्य केलं आहे.

एवमुक्तो ऽब्रवीदेनां दक्षः क्रोधादमर्षितः त्वत्तः श्रेष्ठा विशिष्टाश्च पूज्या बालाः सुता मम

हे ऐकून दक्ष रागाने आणि द्वेषाने भरून देवीला म्हणाला, 'माझ्या मुलींमध्ये तुझ्यापेक्षा श्रेष्ठ आणि विशेष अशा अनेक आहेत, ज्या अजून लहान असल्या तरी पूजनीय आहेत.'

तासां तु ये च भर्तारस्ते मे बहुमता मुदा गुनैश्चाप्यधिकास्सर्वैर्भर्तुस्ते त्र्यंबकादपि

त्यांच्या नवऱ्यांनाही मी मोठ्या आनंदाने आणि आदराने मानतो, आणि गुणांनी ते सर्वच तुझ्या पती त्र्यंबकापेक्षा श्रेष्ठ आहेत.

स्तब्धात्मा तामसश्शर्वस्त्वमिमं समुपाश्रिता तेन त्वामवमन्ये ऽहं प्रतिकूलो हि मे भवः

तुझा नवरा अहंकारी आणि अज्ञानाने भरलेला आहे, आणि तू त्यालाच आधार मानलास; म्हणून मी तुझा तिरस्कार करतो, कारण तो माझा विरोधक आहे.

तथोक्ता पितरं दक्षं क्रुद्धा देवी तमब्रवीत् शृण्वतामेव सर्वेषां ये यज्ञसदसि स्थिताः

वडिलांनी असं बोलल्यावर देवी संतप्त होऊन, यज्ञसभेत उपस्थित असलेल्या सर्वांच्या ऐकण्यात, आपल्या वडिलांना उत्तर दिलं.

अकस्मान्मम भर्तारमजाताशेषदूषणम् वाचा दूषयसे दक्ष साक्षाल्लोकमहेश्वरम्

दक्ष, कारण नसताना तू माझ्या पतीला, जो त्रैलोक्याचा स्वामी आहे आणि ज्याच्यात कोणताही दोष नाही, अपशब्द बोलतोस.

विद्याचौरो गुरुद्रोही वेदेश्वरविदूषकः त एते बहुपाप्मानस्सर्वे दंड्या इति श्रुतिः

जो विद्या चोरतो, गुरूचा विश्वासघात करतो, वेदांचा अपमान करतो—असे सर्व मोठे पापी मानले जातात आणि दंडनीय आहेत, असं शास्त्र सांगतं.

तस्मादत्युत्कटस्यास्य पापस्य सदृशो भृशम् सहसा दारुणो दंडस्तव दैवाद्भविष्यति

म्हणून, तुझ्या या अतिशय घोर पापासाठी, देवाच्या इच्छेने तुला तुझ्या कृत्याला साजेसा, कठोर आणि अचानक दंड मिळेल.