शिवपुराणम्

तस्मात्तु शतरूपा सा पुत्रद्वयमसूयत प्रियव्रतोत्तानपादौ पुत्रौ पुत्रवतां वरौ

त्या शतरूपेपासून दोन पुत्र जन्मले—प्रियव्रत आणि उत्तानपाद, हे पुत्रांमध्ये श्रेष्ठ होते.

कन्ये द्वे च महाभागे याभ्यां जातास्त्विमाः प्रजाः आकूतिरेका विज्ञेया प्रसूतिरपरा स्मृता

तिने दोन तेजस्वी कन्या जन्माला घातल्या, ज्यांच्यापासून ही प्रजा निर्माण झाली; त्यातील एकीचे नाव आकूती आणि दुसरीचे प्रसूती असे आहे.

स्वायंभुवः प्रसूतिं च ददौ दक्षाय तां प्रभुः रुचेः प्रजापतिश्चैव चाकूतिं समपादयत्

स्वयंभुवाने प्रसूतीचे कन्यादान दक्षाला केले आणि प्रजापतीने आकूतीचे कन्यादान रुचिला केले.

आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम् यज्ञश्च दक्षिणा चैव याभ्यां संवर्तितं जगत्

आकूतीपासून रुचिला मनाने एक पुण्यवान जोडपे जन्मले—यज्ञ आणि दक्षिणा—ज्यांच्यामुळे जग चालते.

चतस्रो विंशतिः कन्या दक्षस्त्वजनयत्प्रभुः

दक्षाने, प्रभूने, चोवीस कन्या जन्माला घातल्या.

श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिः पुष्टिस्तुष्टिर्मेधा क्रिया तथा बुद्धिर्लज्जा वपुः शांतिस्सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदशी

श्रद्धा, लक्ष्मी, धैर्य, पुष्टी, तुष्टी, मेधा, क्रिया, बुद्धी, लज्जा, रूप, शांतता, सिद्धी आणि कीर्ती—या तेरा कन्या आहेत.

पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः प्रभुः ताभ्यः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः

पत्नी म्हणून धर्माने त्या दक्षकन्या स्वीकारल्या; बाकीच्या अकरा, वयाने लहान आणि सुंदर डोळ्यांच्या, राहिल्या.

ख्यातिः सत्यर्थसंभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा सन्नतिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा

ख्याती, सत्यार्थ, संभवती, स्मृती, प्रीती, क्षमा, सन्नती, अनसूया, ऊर्जा, स्वाहा आणि स्वधा.

भृगुश्शर्वो मरीचिश्च अंगिराः पुलहः क्रतुः पुलस्त्यो ऽत्रिर्विशिष्ठश्च पावकः पितरस्तथा

भृगु, शर्व, मरीची, अत्रि, अंगिरस, पुलह, क्रतु, पुलस्त्य, वसिष्ठ, पावक आणि पितरही.

ख्यात्याद्या जगृहुः कन्यामुनयो मुनिसत्तमाः कामाद्यास्तु यशोंता ये ते त्रयोदश सूनवः

ख्याति वगैरे कन्या श्रेष्ठ ऋषींनी स्वीकारल्या, आणि काम पासून यशापर्यंत ते तेरा पुत्र जन्माला आले.

धर्मस्य जज्ञिरे तास्तु श्रद्धाद्यास्सुसुखोत्तराः दुःखोत्तराश्च हिंसायामधर्मस्य च संततौ

धर्माच्या श्रद्दा वगैरे कन्या अत्यंत मंगलस्वरूप जन्मल्या; आणि अधर्माच्या हिंसेच्या वंशात दुःख देणाऱ्या कन्या जन्मल्या.

निकृत्यादय उत्पन्नाःपुत्राश्च धर्मलक्षणाः नैषां भार्याश्च पुत्रा वा सर्वे त्वनियमाः स्मृताः

निकृती वगैरे पासून अधर्मयुक्त पुत्र जन्मले; त्यांच्या पत्नी आणि पुत्र यांचा कोणताही ठराविक क्रम नाही असं सांगितलं जातं.

स एष तामसस्सर्गो जज्ञे धर्मनियामकः या सा दक्षस्य दुहिता रुद्रस्य दयिता सती

असा हा तामस सृष्टीचा भाग निर्माण झाला, पण तो धर्माच्या नियमाने चालणारा आहे. दक्षाची जी कन्या आणि रुद्राची प्रिय सती तीच होती.

भर्तृनिन्दाप्रसंगेन त्यक्त्वा दाक्षायिणीं तनुम् दक्षं च दक्षभार्यां च विनिंद्य सह बन्धुभिः

पतीची निंदा झाल्यामुळे तिने दक्षापासून मिळालेलं शरीर सोडलं आणि दक्ष व त्याची पत्नी, तसेच नातेवाईक यांचाही अपमान केला.

सा मेनायामाविरभूत्पुत्री हिमवतो गिरेः रुद्रस्तु तां सतीं दृष्ट्वा रुद्रांस्त्वात्मसमप्रभान्

ती मेना आणि हिमालय पर्वत यांच्या घरी कन्या म्हणून जन्मली; रुद्राने, आपल्या तेजासमान असलेल्या त्या सतीला पाहून तिला स्वीकारलं.

यथासृजदसंख्यातांस्तथा कथितमेव च भृगोः ख्यात्यां समुत्पन्ना लक्ष्मीर्नारायणप्रिया

जसं सांगितलं तसं त्याने असंख्य इतर सृष्टी केली; भृगु आणि ख्याति यांच्यापासून लक्ष्मी, नारायणाची प्रिय, जन्मली.

देवौ धातृविधातारौ मन्वंतरविधारिणौ तयोर्वै पुत्रपौत्राद्याश्शतशो ऽथ सहस्रशः

धाता आणि विधाता हे दोन देव मन्वंतरांचे पालन करणारे आहेत; त्यांच्यापासून शेकडो-हजारो पुत्र, नातवंडे आणि इतर वंशज झाले.

स्वायंभुवे ऽंतरे नीताः सर्वे ते भार्गवा मताः मरीचेरपि संभूतिः पौर्णमासमसूयत

भृगुंच्या सर्व वंशजांना स्वायंभुव मन्वंतराच्या काळात मानलं जातं; मरीचीकडून संभवतीचा जन्म झाला, जिने पौर्णमासाचा जन्म दिला.

कन्याचतुष्टयं चैव महीयांसस्तदन्वयाः येषां वंशे समुत्पन्नो बहुपुत्रस्य कश्यपः

त्या चार प्रसिद्ध कन्या होत्या, ज्यांच्या वंशात अनेक पुत्रांचा पिता कश्यप जन्मला.

स्मृतिश्चांगिरसः पत्नी जनयामास वै सुतौ आग्नीध्रं शरभञ्चैव तथा कन्याचतुष्टयम्

स्मृती, अंगिरसांची पत्नी, हिने अग्नीध्र आणि शरभ हे दोन पुत्र आणि चार कन्या जन्माला घातल्या.

तदीयाः पुत्रपौत्राश्च येतीतास्ते सहस्रशः प्रीत्यां पुलस्त्यभार्यायां दन्तोग्निरभवत्सुतः पूर्वजन्मनि योगस्त्यस्स्मृतः स्वायंभुवे ऽंतरे

त्यांचे पुत्र आणि नातवंडे हजारोंनी होते, पण ते सर्व आता नाहीत; पुलस्त्याच्या पत्नी प्रीतीपासून दंतोग्नि नावाचा पुत्र झाला, जो पूर्वजन्मी योग म्हणून ओळखला जात असे, स्वायंभुव मन्वंतरात.

तत्संततीया बहवः पौलस्त्या इति विश्रुताः क्षमा तु सुषुवे पुत्रान्पुलहस्य प्रजापतेः

त्यांच्या वंशातील अनेक लोक पौरस्त्य म्हणून प्रसिद्ध आहेत; क्षमा हिने प्रजापती पुलहासाठी पुत्र जन्माला घातले.

कर्दमश्च सुरिश्चैव सहिष्णुश्चेति ते त्रयः त्रेताग्निवर्चसस्सर्वे येषां वंशः प्रतिष्ठितः

कर्दम, सुरि आणि सहिष्णु—हे तिघे त्रेताग्नीच्या तेजाने युक्त होते आणि त्यांनी आपापले वंश स्थापन केले.

क्रतोः क्रतुसमान्भार्या सन्नतिस्सुषुवे सुतान् नैषां भार्याश्च पुत्राश्च सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः

क्रतूच्या पत्नी सन्नतीपासून क्रतूसमान पुत्र जन्मले; त्यांच्या पत्नी आणि पुत्र हे सर्व उर्ध्वरेतस्, म्हणजे ब्रह्मचारी, होते.

षष्टिस्तानि सहस्राणि वालखिल्या इति स्मृताः अनूरोरग्रतो यांति परिवार्य दिवाकरम्

हे साठ हजार वालखिल्य म्हणून ओळखले जातात, जे अनूरोरा पुढे जाऊन सूर्याला वेढून चालतात.

अत्रेर्भार्यानुसूया च पञ्चात्रेयानसूयत कन्यकां च श्रुतिं नाम माता शंखपदस्य च

अत्रींची पत्नी अनुसूया हिने पाच अत्रेय आणि श्रुती नावाची कन्या, जी शंखपदाची आई आहे, जन्माला घातली.

सत्यनेत्रश्च हव्यश्च आपोमूर्तिश्शनैश्चरः सोमश्च पञ्चमस्त्वेते पञ्चात्रेयाः प्रकीर्तिताः

सत्यनेत्र, हव्य, आपोमूर्ती, शनैश्चर आणि सोम—हे पाचजण अत्रेय म्हणून प्रसिद्ध आहेत.

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च ह्यात्रेयाणां महात्मनाम् स्वायंभुवे ऽंतरे ऽतीताः शतशो ऽथ सहस्रशः

अत्रींच्या त्या महान आत्म्यांच्या वंशातील पुत्र आणि नातवंडे, स्वयंभुव मन्वंतरात, शेकडो-हजारोंनी होऊन गेले आहेत.

ऊर्जायां तु वसिष्ठस्य पुत्रा वै सप्त जज्ञिरे ज्यायसी च स्वसा तेषां पुंडरीका सुमध्यमा

ऊर्जा या पत्नीपासून वसिष्ठांना सात पुत्र झाले, आणि त्यांची मोठी बहीण म्हणजे सुंदर बांध्याची पुण्डरीका.