शिवपुराणम्

जयामोघमहामाय जयामोघ मनोरथ जयामोघमहालील जयामोघमहाबल

जय हो, अचूक महामाया! जय हो, अचूक मनोरथ पूर्ण करणारी! जय हो, अचूक महान लीला! जय हो, अचूक महान शक्ती!

जय विश्वजगन्मातर्जय विश्वजगन्मये जय विश्वजगद्धात्रि जय विश्वजगत्सखि

जय हो विश्वाची जननी! जय हो विश्वरूपिणी! जय हो विश्वाची पालन करणारी! जय हो विश्वाची सखी!

जय शाश्वतिकैश्वर्ये जय शाश्वतिकालय जय शाश्वतिकाकार जय शाश्वतिकानुग

जय हो शाश्वत ऐश्वर्याची मालकीण! जय हो शाश्वत काळ! जय हो शाश्वत रूप! जय हो शाश्वत अनुयायी!

जयात्मत्रयनिर्मात्रि जयात्मत्रयपालिनि जयात्मत्रयसंहर्त्रि जयात्मत्रयनायिके

जय हो आत्म्याच्या त्रैविध्याची सर्जिका! जय हो आत्म्याच्या त्रैविध्याची रक्षण करणारी! जय हो आत्म्याच्या त्रैविध्याचा संहार करणारी! जय हो आत्म्याच्या त्रैविध्याची नायिका!

जयावलोकनायत्तजगत्कारणबृंहण जयोपेक्षाकटाक्षोत्थहुतभुग्भुक्तभौतिक

जय हो, तुझ्या दृष्टिपाताने जगाच्या कारणाचा विस्तार करणारी! जय हो, तुझ्या उपेक्षेच्या कटाक्षाने भूतांना भस्म करणारी ज्वाळा उत्पन्न करणारी!

जय देवाद्यविज्ञेये स्वात्मसूक्ष्मदृशोज्ज्वले जय स्थूलात्मशक्त्येशेजय व्याप्तचराचरे

देवा, ज्यांना अगदी देवांनाही ओळखता येत नाही, आपल्या सूक्ष्म स्वरूपाच्या तेजाने उजळलेले, अशा तुम्हांस वंदन! स्थूल आत्म्याच्या शक्तीचे स्वामी, सर्व चराचरात व्यापलेले, अशा तुम्हांस वंदन!

जय नामैकविन्यस्तविश्वतत्त्वसमुच्चय जयासुरशिरोनिष्ठश्रेष्ठानुगकदंबक

ज्यांच्या एकाच नावात साऱ्या विश्वातील तत्त्वे सामावलेली आहेत, अशा तुम्हांस वंदन! असुरांच्या मस्तकावर निवास करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ, श्रेष्ठांच्या व त्यांच्या अनुयायांचा प्रमुख, अशा तुम्हांस वंदन!

जयोपाश्रितसंरक्षासंविधानपटीयसि जयोन्मूलितसंसारविषवृक्षांकुरोद्गमे

शरण आलेल्यांचे रक्षण व व्यवस्था करण्यात अत्यंत कुशल असलेल्या तुम्हांस वंदन! संसाररूपी विषारी वृक्षाचा अंकुर ज्यांच्यामुळे उपटला जातो, अशा तुम्हांस वंदन!

जय प्रादेशिकैश्वर्यवीर्यशौर्यविजृंभण जय विश्वबहिर्भूत निरस्तपरवैभव

प्रदेशाधिपतींच्या ऐश्वर्य, सामर्थ्य व शौर्याचे प्रकट करणारे तुम्हांस वंदन! विश्वाच्या पलीकडे असलेले, इतर सर्व वैभव झटकून टाकलेले तुम्हांस वंदन!

जय प्रणीतपञ्चार्थप्रयोगपरमामृत जय पञ्चार्थविज्ञानसुधास्तोत्रस्वरूपिणि

पंचार्थाच्या आचरणातील सर्वोच्च अमृतस्वरूप तुम्हांस वंदन! पंचार्थज्ञानरूपी अमृताच्या स्तोत्राचे मूर्तिमंत रूप असलेल्या तुम्हांस वंदन!

जयति घोरसंसारमहारोगभिषग्वर जयानादिमलाज्ञानतमःपटलचंद्रिके

भीषण संसाररूपी मोठ्या आजाराचे श्रेष्ठ वैद्य, अशा तुम्हांस वंदन! अनादी काळापासूनच्या मल व अज्ञानरूपी अंधाराचा नाश करणाऱ्या चंद्रप्रकाशा, अशा तुम्हांस वंदन!

जय त्रिपुरकालाग्ने जय त्रिपुरभैरवि जय त्रिगुणनिर्मुक्ते जय त्रिगुणमर्दिनि

त्रिपुरांचा व काळाचा अग्नि, अशा तुम्हांस वंदन! त्रिपुरभैरवी, तुम्हांस वंदन! तिन्ही गुणांपासून मुक्त, तिन्ही गुणांचा संहार करणाऱ्या तुम्हांस वंदन!

जय प्रथमसर्वज्ञ जय सर्वप्रबोधिक जय प्रचुरदिव्यांग जय प्रार्थितदायिनि

सर्वप्रथम सर्वज्ञ, सर्वांना जागृत करणारे, असंख्य दिव्य अंगांनी सुशोभित, इच्छित वस्तू देणारे, अशा तुम्हांस वंदन!

क्व देव ते परं धाम क्व च तुच्छं च नो वचः तथापि भगवन् भक्त्या प्रलपंतं क्षमस्व माम्

देवा, तुझे परम धाम कुठे आणि माझे तुच्छ शब्द कुठे? तरीही, भगवंत, भक्तिभावाने मी जे काही बोलतो, ते कृपया क्षमा कर.

विज्ञाप्यैवंविधैः सूक्तैर्विश्वकर्मा चतुर्मुखः नमश्चकार रुद्राय रद्राण्यै च मुहुर्मुहुः

अशा उत्तम शब्दांनी नम्रपणे नमस्कार करून, चतुर्मुख विश्वकर्मा पुन्हा पुन्हा रुद्र व रुद्राणी यांना वंदन करू लागला.

इदं स्तोत्रवरं पुण्यं ब्रह्मणा समुदीरितम् अर्धनारीश्वरं नाम शिवयोर्हर्षवर्धनम्

हे उत्तम व पुण्यदायक स्तोत्र, ब्रह्मदेवांनी सांगितलेले, 'अर्धनारीश्वर' नावाने ओळखले जाते आणि शिव व पार्वती यांना आनंद देणारे आहे.

य इदं कीर्तयेद्भक्त्या यस्य कस्यापि शिक्षया स तत्फलमवाप्नोति शिवयोः प्रीतिकारणात्

जो कोणी हे भक्तीभावाने म्हणतो किंवा इतरांना शिकवतो, त्याला शिव व पार्वती यांच्या प्रसन्नतेमुळे याचे फळ नक्कीच मिळते.

सकलभुवनभूतभावनाभ्यां जननविनाशविहीनविग्रहाभ्याम् नरवरयुवतीवपुर्धराभ्यां सततमहं प्रणतोस्मि शंकराभ्याम्

सर्व भुवनांचे व जीवांचे सर्जक व पालन करणारे, जन्म व नाश यापासून मुक्त, नरश्रेष्ठ व युवतीचे रूप धारण करणाऱ्या त्या दोन शंकरांना मी नेहमी वंदन करतो.

अथ देवो महादेवो महाजलदनादया वाचा मधुरगंभीरशिवदश्लक्ष्णवर्णया

मग महादेव, मोठ्या मेघाच्या गडगडाटासारख्या, मधुर, गंभीर, मंगल व निर्दोष शब्दांनी बोलले.

अर्थसंपन्नपदया राजलक्षणयुक्तया अशेषविषयारंभरक्षाविमलदक्षया

अर्थपूर्ण, राजस गुणांनी युक्त, सर्व विषयांचे सुंदर व शुद्ध वर्णन करणाऱ्या शब्दांनी ते बोलले.

मनोहरतरोदारमधुरस्मितपूर्वया संबभाषे सुसंपीतो विश्वकर्माणमीश्वरः

मन मोहून टाकणाऱ्या, उदार व मधुर हास्याने सुरुवात करून, अत्यंत प्रसन्न होऊन ईश्वराने विश्वकर्म्याशी संवाद साधला.

वत्स वत्स महाभाग मम पुत्र पितामह ज्ञातमेव मया सर्वं तव वाक्यस्य गौरवम्

माझ्या प्रिय मुला, महाभाग्यशाली वत्सा, पितामह! तुझ्या सर्व शब्दांचे महत्त्व मला पूर्णपणे ठाऊक आहे.

प्रजानामेव बृद्ध्यर्थं तपस्तप्तं त्वयाधुना तपसा ऽनेन तुष्टोस्मि ददामि च तवेप्सितम्

सर्व प्रजांची वाढ व्हावी म्हणून तू तप केला आहेस. या तपामुळे मी तृप्त झालो आहे आणि तुझ्या इच्छेप्रमाणे वर देईन.

इत्युक्त्वा परमोदारं स्वभावमधुरं वचः ससर्ज वपुषो भागाद्देवीं देववरो हरः

अशा शब्दांनी, जे अत्यंत उदार आणि स्वभावतः मधुर होते, भगवान हरांनी आपल्या स्वरूपाच्या एका भागातून देवीची निर्मिती केली.

यामाहुर्ब्रह्मविद्वांसो देवीं दिव्यगुणान्विताम् परस्य परमां शक्तिं भवस्य परमात्मनः

जे ब्रह्मज्ञानात पारंगत आहेत, ते या देवीला दिव्य गुणांनी युक्त आणि भव या परब्रह्माच्या पराकोटीची शक्ती असे म्हणतात.

यस्यां न खलु विद्यंते जन्म मृत्युजरादयः या भवानी भवस्यांगात्समाविरभवत्किल

जिच्यात जन्म, मृत्यू, वृद्धापकाळ वगैरे अस्तित्वातच नाहीत, अशी भवानी भवाच्या अंगातून प्रकट झाली.

यस्या वाचो निवर्तन्ते मनसा चेंद्रियैः सह सा भर्तुर्वपुषो भागाज्जातेव समदृश्यत

जिच्यापर्यंत शब्द, मन आणि इंद्रिये पोहोचू शकत नाहीत, ती देवी आपल्या पतीच्या देहाच्या भागातून जणू जन्मली असल्यासारखी प्रकट झाली.

या सा जगदिदं कृत्स्नं महिम्ना व्याप्य तिष्ठति शरीरिणीव स देवी विचित्रं समलक्ष्यत

ती देवी आपल्या महिम्याने हे संपूर्ण जग व्यापून आहे; जणू देहधारी असल्यासारखी ती देवी अनेक अद्भुत रूपांत दिसली.

सर्वं जगदिदं चैषा संमोहयति मायया ईश्वरात्सैव जाताभूदजाता परमार्थतः

ती आपल्या मायेमुळे हे सर्व जग मोहात टाकते; ईश्वरापासून जन्मली असली तरी, प्रत्यक्षात ती अजन्मा आहे.