शिवपुराणम्
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
शिवान्येषः तु देवानां बेरमात्रं प्रकल्पितम् तत्तद्बेरं तु देवानां तत्तद्भोगप्रदं शुभम् शिवस्य लिंगबेरत्वं भोगमोक्षप्रदं शुभम्
इतर देवतांसाठी केवळ मूर्तीच ठरवली आहे; त्या त्या देवांच्या मूर्ती त्यांच्या इच्छित सुखांची प्राप्ती देतात आणि मंगल आहेत. पण शिवाचं लिंगमूर्त रूप सुख आणि मोक्ष दोन्ही देणारं आणि अत्यंत शुभ आहे.
पुरा कदाचिद्योगींद्र विष्णुर्विषधरासनः सुष्वाप परया भूत्या स्वानुगैरपि संवृतः
पूर्वी कधीतरी, योगींद्रा, विष्णू विषारी सर्पावर झोपले होते, अत्यंत ऐश्वर्याने आणि आपल्या सेवकांनी वेढलेले.
यदृच्छया गतस्तत्र ब्रह्मा ब्रह्मविदांवरः अपृच्छत्पुंडरीकाक्षं शयनं सर्वसुन्दरम्
त्या वेळी, योगायोगाने, ब्रह्मज्ञानात श्रेष्ठ असलेला ब्रह्मा तिथे आला आणि कमळासारख्या डोळ्यांच्या, सुंदर शय्येवर पडलेल्या विष्णूला विचारू लागला.
कस्त्वं पुरुषवच्छेषे दृष्ट्वा मामपि दृप्तवत् उत्तिष्ठ वत्स मां पश्य तव नाथमिहागतम्
तू कोण आहेस, माणसासारखा या शय्येवर पडलेला, मला गर्वाने पाहतोस? उठ बाळा, मला पाहा, तुझा स्वामी इथे आला आहे.
आगतं गुरुमाराध्यं दृष्ट्वा यो दृप्तवच्चरेत् द्रोहिणस्तस्य मूढस्य प्रायश्चित्तं विधीयते
जो कोणी आपला गुरु आणि पूज्य येताना पाहूनही गर्वाने वागतो, तो द्रोही आणि मूर्ख आहे; त्याच्यासाठी प्रायश्चित्त सांगितलं आहे.
इति श्रुत्वा वचः क्रुद्धो बहिः शांतवदाचरत् स्वस्ति ते स्वागतं वत्स तिष्ठ पीठमितो विश
ही वचने ऐकूनही, तो मनात रागावला पण बाहेरून शांतपणे वागला: 'तुला शुभेच्छा, स्वागत आहे बाळा, बस, हे आसन घे.'
किमु ते व्याग्रवद्वक्त्रं विभाति विषमेक्षणम् वत्स विष्णो महामानमागतं कालवेगतः
तुझं तोंड वाघासारखं का भासतं, डोळे का विचित्र दिसतात, विष्णू? मोठा गर्व तुझ्यात आला आहे, काळाच्या प्रवाहाने.
पितामहश्च जगतः पाता च तव वत्सक मत्स्थं जगदिदं वत्स मनुषे त्वं हि चोरवत्
बाळा, पितामह हा जगाचा स्वामी आहे आणि तू या जगाचा रक्षक आहेस. हे जग माझ्यात आहे, तरी तू माणसांत चोरासारखा वागतोस.
मन्नाभिकमलाज्जातः पुत्रस्त्वं भाषसे वृथा एवं हि वदतोस्तत्र मुग्धयोरजयोस्तदा
माझ्या नाभीतील कमळातून जन्मलेला, तू माझा मुलगा आहेस, तरी व्यर्थ बोलतोस. असे हे दोघेही, भ्रमित आणि अजिंक्य, एकमेकांशी बोलत होते.
अहमेव बरो न त्वमहं प्रभुरहं प्रभुः परस्परं हंतुकामौ चक्रतुः समरोद्यमम्
'मीच श्रेष्ठ आहे, तू नाहीस; मीच स्वामी आहे, तू नाहीस.' असे म्हणत दोघेही एकमेकांना मारण्याचा निर्धार करून युद्धासाठी सज्ज झाले.
युयुधाते ऽमरौ वीरौ हंसपक्षींद्रवाहनौ वैरंच्या वैष्णवाश्चैवं मिथो युयुधिरे तदा
ते दोघे अमर वीर, हंस आणि गरुड या वाहनांवर बसून युद्ध करू लागले; त्याचप्रमाणे ब्रह्मा आणि विष्णूचे अनुयायीही एकमेकांशी लढू लागले.
तावद्विमानगतयः सर्वा वै देवजातयः दिदृक्षवः समाजग्मुः समरं तं महाद्भुतम्
तेव्हा सर्व देवगण आपापल्या विमानांत बसून, त्या अद्भुत युद्धाचं दर्शन घेण्यासाठी एकत्र आले.
क्षिपंतः पुष्पवर्षाणि पश्यंतः स्वैरमंबरे सुपर्णवाहनस्तत्र क्रुद्धो वै ब्रह्मवक्षसि
ते सर्व आकाशात मोकळेपणाने पाहत, फुलांचा वर्षाव करत होते. तेव्हा गरुडावर बसलेला, ब्रह्माच्या छातीवर रागावला.
मुमोच बाणानसहानस्त्रांश्च विविधान्बहून् मुमोचा ऽथ विधिः क्रुद्धो विष्णोरुरसि दुःसहान्
मग क्रोधाने भरलेल्या ब्रह्मदेवांनी असंख्य बाण आणि विविध भयंकर अस्त्रं विष्णूच्या छातीवर सोडली.
बाणाननलसंकाशानस्त्रांश्च बहुशस्तदा तदाश्चर्यमिति स्पष्टं तयोः समरगोचरम्
त्या वेळी त्यांनी अग्नीप्रमाणे तेजस्वी असंख्य अस्त्रं आणि बाण सोडले; त्यांचा युद्धाचा देखावा खरंच आश्चर्यकारक होता.