शिवपुराणम्

इत्युक्तंगिरिजाग्रेहिशिवेनपरमात्मना भस्मरूद्राक्षमाहात्म्यं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

शिव परमात्म्याने गिरीजेला सुरुवातीला भस्म आणि रुद्राक्षाचं महत्त्व सांगितलं, जे भोग आणि मोक्ष दोन्ही देतं.

शिवस्यातिप्रियौज्ञेयौ भस्मरुद्राक्षधारिणौ तद्धारणप्रभावद्धि भुक्तिर्मुक्तिर्न संशयः

भस्म आणि रुद्राक्ष घालणारा शिवाला फार प्रिय असतो; त्याच्या प्रभावाने भोग आणि मोक्ष नक्की मिळतात.

भस्मरुद्राक्षधारी यः शिवभक्तस्स उच्यते पञ्चाक्षरजपासक्तः परिपूर्णश्चसन्मुखे

जो भस्म आणि रुद्राक्ष घालतो, शिवभक्त असतो आणि पंचाक्षरी मंत्र जपतो, तो पूर्णपणे तृप्त होतो आणि शुभतेकडे वळतो असं म्हणतात.

विनाभस्मत्रिपुंड्रेणविनारुद्राक्षमालया पूजितोपिमहादेवोनाभीष्टफलदायकः

भस्माचे त्रिपुंड आणि रुद्राक्षाची माळ नसताना, जरी पूजा केली तरी, महादेव इच्छित फळ देत नाही.

तत्सर्वं च समाख्यातं यत्पृष्टंहिमुनीश्वर भस्मरुद्राक्षमाहात्म्यं सर्वकामसमृद्धिदम्

हे मुनिश्रेष्ठा, तू विचारलेलं सर्व सांगितलं; भस्म आणि रुद्राक्षाचं महत्त्व, जे सर्व इच्छा पूर्ण करतं.

एतद्यःशृणुयान्नित्यंमाहात्म्यपरमंशुभम् रुद्राक्षभस्मनोर्भक्त्यासर्वान्कामानवाप्नुयात्

जो रोज भक्तीने रुद्राक्ष आणि भस्माचं हे श्रेष्ठ आणि शुभ महत्त्व ऐकतो, त्याला सर्व इच्छा मिळतात.

इह सर्वसुखं भुक्त्वा पुत्रपौत्रादिसंयुतः लभेत्परत्र सन्मोक्षं शिवस्यातिप्रियो भवेत्

इथे सर्व सुख उपभोगून, मुलं आणि नातवंडांसह राहून, तो पुढे मोक्ष मिळवतो आणि शिवाला फार प्रिय होतो.

विद्येश्वरसंहितेयं कथिता वो मुनीश्वराः सर्वसिद्धिप्रदा नित्यंमुक्तिदा शिवशासनात्

ही विद्वेश्वरसंहितेतील कथा तुम्हाला सांगितली, हे मुनिश्रेष्ठांनो; ती नेहमी सर्व सिद्धी आणि मोक्ष देते, शिवाच्या आज्ञेने.

नमश्शिवाय सोमाय सगणाय ससूनवे प्रधानपुरुषेशाय सर्गस्थित्यंतहेतवे

शिव, सोम, त्यांच्या गणांसह आणि पुत्रांसह, प्रधान आणि पुरुषांचे स्वामी, सृष्टी, स्थिती आणि संहाराचे कारण अशा प्रभूला नमस्कार.

शक्तिरप्रतिमा यस्य ह्यैश्वर्यं चापि सर्वगम् स्वामित्वं च विभुत्वं च स्वभावं संप्रचक्षते

ज्याची शक्ती अतुलनीय आहे, ज्याचं ऐश्वर्य सर्वत्र आहे, स्वामित्व आणि महानता हाच त्याचा स्वभाव मानला जातो.

तमजं विश्वकर्माणं शाश्वतं शिवमव्ययम् महादेवं महात्मानं व्रजामि शरणं शिवम्

जो अजन्मा, विश्वनिर्माता, शाश्वत, कल्याणकारी, अविनाशी, महादेव आणि महात्मा आहे, अशा शिवाच्या शरण जातो.

धर्मक्षेत्रे महातीर्थे गंगाकालिंदिसंगमे प्रयागे नैमिषारण्ये ब्रह्मलोकस्य वर्त्मनि

धर्मभूमीवर, गंगा-यमुना संगमाच्या पवित्र स्थळी, प्रयागात, नैमिषारण्यात, ब्रह्मलोकाच्या मार्गावर—

मुनयश्शंसितात्मानः सत्यव्रतपरायणाः महौजसो महाभागा महासत्रं वितेनिरे

तेथे संयमित मनाचे, सत्यव्रती, महान तेजस्वी आणि पुण्यवान ऋषी मोठं यज्ञ करीत होते.

तत्र सत्रं समाकर्ण्य तेषामक्लिष्टकर्मणाम् साक्षात्सत्यवतीसूनोर्वेदव्यासस्य धीमतः

त्या निष्कलंक कर्म असलेल्या ऋषींच्या यज्ञाची बातमी ऐकून, सत्यवतीपुत्र वेदव्यासांचा बुद्धिमान शिष्य तिथे आला.

शिष्यो महात्मा मेधावी त्रिषु लोकेषु विश्रुतः पञ्चावयवयुक्तस्य वाक्यस्य गुणदोषवित्

तो महात्मा, बुद्धिमान शिष्य, तीनही लोकांत प्रसिद्ध, पाच भागांनी युक्त वाक्यांच्या गुणदोषांचा जाणकार होता.

उत्तरोत्तरवक्ता च ब्रुवतो ऽपि बृहस्पतेः मधुरः श्रवणानां च मनोज्ञपदपर्वणाम्

तो उत्तम वक्ता, बृहस्पतीपेक्षाही श्रेष्ठ, कानांना गोड, आणि मनाला आनंद देणाऱ्या शब्दांनी बोलणारा होता.

कथानां निपुणो वक्ता कालविन्नयवित्कविः आजगाम स तं देशं सूतः पौराणिकोत्तमः

कथांमध्ये पारंगत, काळ आणि योग्यतेचं ज्ञान असलेला कवी, तो पुराणकार श्रेष्ठ सूत त्या स्थळी आला.

तं दृष्ट्वा सूतमायांतं मुनयो हृष्टमानसाः तस्मै साम च पूजां च यथावत्प्रत्यपादयन्

त्याला येताना पाहून, त्या ऋषींच्या मनात आनंद भरला आणि त्यांनी त्याचं योग्य रीतीने स्वागत केलं, आदरपूर्वक पूजा केली.

प्रतिगृह्य सतां पूजां मुनिभिः प्रतिपादिताम् उद्दिष्टमानसं भेजे नियुक्तो युक्तमात्मनः

त्या ऋषींनी दिलेला सन्मान त्याने स्वीकारला आणि जसा सांगितलं तसं मन लावून, संयम राखून तो तिथे राहिला.

ततस्तत्संगमादेव मुनीनां भावितात्मनाम् सोत्कंठमभवच्चितं श्रोतुं पौराणिकीं कथाम्

त्या पवित्र मनाच्या ऋषींच्या एकत्र येण्यामुळे, त्यांच्या मनात पुराणकथा ऐकायची उत्कंठा निर्माण झाली.

अतीवाभिमुखं कृत्वा वचनं चेदमब्रुवन्

ते सर्व लक्ष देऊन वळले आणि त्यांनी असे शब्द उच्चारले.

रोमहर्षण सर्वज्ञ भवान्नो भाग्यगौरवात् संप्राप्तोद्य महाभाग शैवराज महामते

रोमहर्षण, सर्वज्ञ, आमच्या भाग्यामुळे तू आज आमच्याकडे आला आहेस, हे महाभाग, शैवराज, महाबुद्धीमान ऋषी.

पुराणविद्यामखिलां व्यासात्प्रत्यक्षमीयिवान् तस्मादाश्चर्यभूतानां कथानां त्वं हि भाजनम्

तू व्यासांकडून सर्व पुराणविद्या प्रत्यक्ष मिळवली आहेस, म्हणूनच तू या अद्भुत कथा सांगण्यास पात्र आहेस.

रत्नानामुरुसाराणां रत्नाकर इवार्णवः यच्च भूतं यच्च भव्यं यच्चान्यद्वस्तु वर्तते

रत्नांचा खजिना जसा समुद्र असतो, तसंच तुझ्याकडे जे काही घडलं, जे होणार आहे आणि जे काही अस्तित्वात आहे ते सर्व आहे.

न तवाविदितं किञ्चित्त्रिषु लोकेषु विद्यते त्वमदृष्टवशादस्मद्दर्शनार्थमिहागतः अकुर्वन्किमपि श्रेयो न वृथा गन्तुमर्हसि

तीनही लोकांत तुला काहीच अज्ञात नाही; अदृश्य नियतीमुळे तू आमच्या भेटीस आला आहेस. काहीतरी कल्याण करूनच जा; व्यर्थ जाऊ नकोस.

तस्माच्छ्राव्यतरं पुण्यं सत्कथाज्ञानसंहितम् वेदांतसारसर्वस्वं पुराणं श्रावयाशु नः

म्हणून, आम्हाला पुण्यदायक, उत्तम कथा आणि ज्ञानाने भरलेलं, वेदांताचा सार असलेलं पुराण लवकर सांग.

एवमभ्यर्थितस्सूतो मुनिभिर्वेदवादिभिः श्लक्ष्णां च न्यायसंयुक्तां प्रत्युवाच शुभां गिरम्

अशा प्रकारे वेदज्ञ ऋषींनी विनंती केल्यावर, सूताने सौम्य, योग्य आणि शुभ शब्दात उत्तर दिलं.

पूजितो ऽनुगृहीतश्च भवद्भिरिति चोदितः कस्मात्सम्यङ्न विब्रूयां पुराणमृषिपूजितम्

तुमच्याकडून सन्मान आणि कृपा मिळाल्यावर, ऋषिपूजित पुराण मी योग्य रीतीने सांगणार नाही असं कसं होईल?

अभिवंद्य महादेवं देवीं स्कंदं विनायकम् नंदिनं च तथा व्यासं साक्षात्सत्यवतीसुतम्

महादेव, देवी, स्कंद, विनायक, नंदी आणि सत्यवतीपुत्र व्यास यांना वंदन करून,