शिवपुराणम्

त्रिनेत्रंत्रिगुणाधारंत्रिवेदजनकंशिवम् स्मरन्नमः शिवायेति ललाटे तु त्रिपुण्ड्रकम्

त्रिनेत्री, तीन गुणांचा आधार, तीन वेदांचा जन्मदाता असा शिव आठवत, 'शिवाय नमः' असे म्हणून कपाळावर त्रिपुंड लावावे.

ईशाभ्यांनम इत्युक्त्वापार्श्वयोश्च त्रिपुण्ड्रकम् बीजाभ्यां नम इत्युक्त्वाधारयेत्तुप्रकोष्ठयोः

'ईशा' या दोन अक्षरांसह 'नमः' म्हणून दोन्ही बाजूंना त्रिपुंड लावावे. 'बीज' या दोन अक्षरांसह 'नमः' म्हणून दोन्ही मनगटांवर त्रिपुंड लावावे.

कुर्यादधः पितृभ्यां च उमेशाभ्यांतथोपरि भीमायेतिततःपृष्ठेशिरसःपश्चिमेतथा

खाली पितरांच्या दोन अक्षरांनी, वर उमा आणि ईशाच्या अक्षरांनी, तसेच पाठीमागे आणि डोक्याच्या मागेही तशीच चिन्हे काढावीत.

शैनकर्षे महाप्राज्ञशिवरूपमहापते शृणुरुद्राक्षमाहात्म्यं समासात्कथयाम्यहम्

शैणक, तू मोठा ज्ञानी आणि शिवस्वरूप महापती आहेस. मी तुला रुद्राक्षाचे महत्त्व थोडक्यात सांगतो, ते लक्ष देऊन ऐक.

शिवप्रियतमोज्ञेयो रुद्राक्षः परपावनः दर्शनात्स्पर्शनाज्जाप्यात्सर्वपापहरःस्मृतः

रुद्राक्ष हे शिवाला सर्वात प्रिय आणि अत्यंत पावन मानले जाते. त्याचे दर्शन, स्पर्श किंवा जप केल्याने सर्व पापे नष्ट होतात असे सांगितले आहे.

पुरारुद्राक्षमहिमादेव्यग्रेकथितोमुने लोकोपकरणार्थायशिवेन परमात्मना

मुनी, रुद्राक्षाचे महत्त्व प्रथम शिव या परमात्म्याने देवीसमोर सांगितले, तेही लोकांच्या कल्याणासाठी.

शृणुदेविमहेशानिरुद्राक्षमहिमाशिवे कथयामितवप्रीत्याभक्तानांहितकाम्यया

देवी, महेशानी शिवाने भक्तांच्या हितासाठी आणि तुझ्या आनंदासाठी रुद्राक्षाचे महत्त्व सांगितले, ते तू ऐक.

दिव्यवर्षसहस्राणि महेशानिपुनःपुरा तपःप्रकुर्वतस्त्रस्तंमनः संयम्यवै मम

महेशानी, पूर्वी हजारो दिव्य वर्षे माझे मन संयमित आणि भयभीत अवस्थेत तप करत होते.

स्वतंत्रेण परेशेन लोकोपकृतिकारिणा लीलयापरमेशानि चक्षुरुन्मीलितंमया

परमेशानी, त्या सर्व लोकांच्या कल्याणासाठी स्वतःच्या इच्छेने परमेश्वराने खेळकरपणे माझी डोळे उघडली.

पुटाभ्यांचारुचक्षुर्भ्यांपतिताजलबिंदवः तत्राश्रुबिन्दवोजातावृक्षारुद्राक्षसंज्ञकाः

माझ्या सुंदर डोळ्यांतून पाण्याचे थेंब पडले; तेथे त्या अश्रूंचे थेंब रुद्राक्ष वृक्ष म्हणून ओळखले जाऊ लागले.

स्थावरत्वमनुप्राप्यभक्तानुग्रहकारणात् ते दत्ताविष्णुभक्तेभ्यश्चतुर्वर्णेभ्य एव च

त्या अश्रूंच्या थेंबांनी झाडाचे रूप घेतले आणि भक्तांवर कृपा करण्यासाठी, ते विष्णूभक्तांना आणि चारही वर्णांतील लोकांना दिले गेले.

भूमौगौंडोद्भवांश्चक्रेरुद्राक्षाञ्छिववल्लभान् मथुरायामयोध्यायालंकायांमलये तथा

शिवाला प्रिय असलेले रुद्राक्ष पृथ्वी, पाणी आणि गौड देशातून तसेच मथुरा, अयोध्या, लंका आणि मलय या ठिकाणी उत्पन्न केले.

सह्याद्रौचतथाकाश्यांदशेष्वन्येषुवातथा परानसह्यपापौघभेदनाञ्छ्रुतिनोदनात्

सह्याद्री, काशी आणि इतर दहा ठिकाणी तसेच इतर प्रदेशांतही रुद्राक्ष निर्माण झाले. हे मोठ्या पापांचा नाश करणारे आणि वेदांतही गौरविलेले आहेत.

ब्राह्मणाःक्षत्रियावैश्याःशूद्राजाताममाज्ञया रुद्राक्षास्तेपृथिव्यांतुतज्जातीयाः शुभाक्षकाः

ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र — या चारही वर्णांनी आपल्या जातीप्रमाणे शुभ रुद्राक्ष धारण करावे, असे आज्ञा आहे.

श्वेतरक्ताः पीतकृष्णावर्णाज्ञेयाः क्रमाद्बुधैः स्वजातीयंनृभिर्धार्यं रुद्राक्षंवर्णतः क्रमात्

पांढरा, लाल, पिवळा आणि काळा — हे अनुक्रमे चार रंग मानावे. ज्ञानी लोक सांगतात की प्रत्येकाने आपल्या वर्णानुसार तो रंग असलेला रुद्राक्ष घालावा.

वर्णैस्तुतत्फलंधार्यंभुक्तिमुक्तिफलेप्सुभिः शिवभक्तैर्विशेषेणशिवयोः प्रीतयेसदा

भोग किंवा मोक्ष हवे असणाऱ्यांनी, विशेषतः शिवभक्तांनी, शिव आणि पार्वती यांच्या आनंदासाठी हे फळ मिळवणारे रुद्राक्ष नेहमी घालावेत.

धात्रीफलप्रमाणंयच्छ्रेष्ठमेतदुदाहृतम् बदरीफलमात्रंतुमध्यमंसंप्रकीर्तितम्

आवळ्याएवढ्या आकाराचा रुद्राक्ष श्रेष्ठ मानला जातो; बोराएवढा रुद्राक्ष मध्यम समजला जातो.

अधमंचणमात्रंस्यात्प्रक्रियैषापरोच्यते शृणुपार्वतिसुप्रीत्याभक्तानांहितकाम्यया

हे पार्वती, ज्यांना भक्ती नाही आणि जे इतरांचे वाईट चिंततात, त्यांच्यासाठी फक्त एकच मणी असलेली ही सर्वात नीच पद्धत सांगितली आहे. तू आनंदाने ऐक.

बदरीफलमात्रंचयत्स्यात्किलमहेश्वरि तथापिफलदंलोकेसुखसौभाग्यवर्धनम्

महोदये, जर तो मणी बोराच्या फळाएवढा असेल तरीही, तो लोकांना फळ देतो आणि सुख व भाग्य वाढवतो.

धात्रीफलसमंयत्स्यात्सर्वारिष्टविनाशनम् गुंजयासदृशंयत्स्यात्सर्वार्थफलसाधनम्

जर तो आवळ्याएवढा असेल तर सर्व संकटे नाहीशी होतात; आणि जर तो गुंजेच्या दाण्यासारखा असेल तर सर्व इच्छित फळ मिळते.

यथायथालघुःस्याद्वैतथाधिकफलप्रदम् एकैकतःफलंप्रोक्तंदशांशैरधिकंबुधैः

मणी जितका हलका तितके जास्त फळ मिळते; प्रत्येक मणी दहा पट अधिक फळ देतो असे ज्ञानी लोक सांगतात.

रुद्राक्षधारणंप्रोक्तंपापनाशनहेतवे तस्माच्चधारणीयोवैसर्वार्थसाधनोध्रुवम्

पाप नष्ट करण्यासाठी रुद्राक्ष धारण करावे असे सांगितले आहे; म्हणून सर्व मनोकामना पूर्ण करण्यासाठी ते नक्कीच घालावे.

यथाचदृश्यतेलोकेरुद्राक्षफलदः शुभः नतथादृश्यते ऽन्याचमालिकापरमेश्वरि

जशी रुद्राक्षाची माळ शुभ आणि फळदायक आहे, तशी दुसरी कोणतीही माळ या जगात दिसत नाही, हे परमेश्वरी.

समाःस्निग्धादृढाःस्थूलाःकंटकैःसंयुताःशुभाः रुद्राक्षाःकामदादेविभुक्तिमुक्तिप्रदाः सदा

हे देवी, जे रुद्राक्ष गुळगुळीत, मजबूत, जाड आणि काट्यांनी युक्त असतात, ते शुभ असतात आणि नेहमीच कामना, भोग आणि मुक्ती देतात.

क्रिमिदुष्टंछिन्नभिन्नंकंटकैर्हीनमेवच व्रणयुक्तमवृत्तंचरुद्राक्षान्षड्विवर्जयेत्

जे रुद्राक्ष किड्यांनी खराब झालेले, तुटलेले, फाटलेले, काट्याविना, जखमी किंवा वाकडे-तिकडे आहेत, ते टाळावेत.

स्वयमेवकृतद्वारंरुद्राक्षंस्यदिहोत्तमम् यत्तुपौरुषयत्नेनकृतंतन्मध्यमंभवेत्

ज्या रुद्राक्षात आपोआप छिद्र असते ते उत्तम मानले जाते; जे माणसाने प्रयत्न करून केले आहे ते मध्यम समजावे.

रुद्राक्षधारणंप्राप्तंमहापातकनाशनम् रुद्रसंख्याशतंधृत्वरुद्ररूपोभवेन्नरः

रुद्राक्ष धारण केल्याने मोठी पापे नष्ट होतात; आणि जर शंभर मणी घातले तर मनुष्य रुद्रासारखा होतो.

एकादशशतानीहधृत्वायत्फलमाप्यते तत्फलंशक्यतेनैव वक्तुं वर्षशतैरपि

जेव्हा एखादा अकराशे मणी घालतो तेव्हा त्याला जे फळ मिळते, ते शंभर वर्षांनीही पूर्णपणे सांगता येणार नाही.

शतार्धेनयुतेः पञ्चशतैर्वै मुकुटं मतम् रुद्राक्षैर्विरचेत्सम्यग्भक्तिमान्पुरुषो वरः

पाचशे पन्नास रुद्राक्षांनी बनवलेला मुकुट योग्य मानला जातो; भक्ताने तो नीट तयार करावा.