शिवपुराणम्

उद्धूलनंत्रिपुंड्रं च धृत्वाशुद्धाभवंतिच भस्मनोविधिना सम्यक्पापराशिंविहाय च

भस्माने योग्य रीतीने उधळण व त्रिपुंड लावल्याने, ते सर्व पापांचा त्याग करून शुद्ध होतात.

भस्मधारी विशेषेण स्त्रीगोहत्यादिपातकैः वीरहत्याश्वहत्याभ्यां मुच्यतेनात्र संशयः

विशेषतः, जो भस्म धारण करतो, तो स्त्रीहत्या, गोहत्या, वीरहत्या किंवा अश्वहत्या या पापांतून नक्कीच मुक्त होतो.

परद्रव्यापहरणं परदाराभिमर्शनम् परनिन्दा परक्षेत्रहरणं परपीडनम्

दुसऱ्याचे धन चोरणे, दुसऱ्याच्या स्त्रीला स्पर्श करणे, दुसऱ्याची निंदा करणे, दुसऱ्याचे शेत घेणे आणि दुसऱ्याला त्रास देणे —

सस्यारामादिहरणं गृहदाहादिकर्म च गोहिरण्यमहिष्यादितिलकम्बलवाससाम्

पिके किंवा बागा चोरणे, घरे जाळणे, तसेच गायी, सोने, म्हशी, तीळ, चादर किंवा वस्त्रे चोरणे —

अन्नधान्यजलादीनां नीचेभ्यश्चपरिग्रहः दशवेश्यामतंगीषु वृषलीषु नटीषु च

नीच लोकांकडून अन्न, धान्य, पाणी वगैरे घेणे, आणि वेश्या, हत्तीणी, पतित स्त्रिया किंवा नर्तिकांशी संबंध ठेवणे —

रजस्वलासु कन्यासु विधवासु च मैथुनम् मांसचर्मरसादीनां लवणस्य च विक्रयः

रजस्वळ स्त्रिया, कुमारिका किंवा विधवा यांच्याशी संभोग करणे, तसेच मांस, कातडी, मज्जा किंवा मीठ विकणे—

पैशुन्यं कूटवादश्च साक्षिमिथ्याभिलाषिणाम् एवमादीन्यसंख्यानि पापानि विधानि च सद्य एव विनश्यंति त्रिपुंड्रस्य च धारणात्

दुसऱ्याची निंदा करणे, खोटे बोलणे, खोटी साक्ष देणे—अशा असंख्य पापे आणि अपराध त्रिपुंड लावल्याने त्वरित नष्ट होतात.

शिवद्रव्यापहरणंशिवनिंदाचकुत्रचित् निंदाचशिवभक्तानांप्रायश्चित्तैर्नशुद्ध्यति

शिवाच्या नैवेद्याची चोरी करणे, कुठेही शिवाची निंदा करणे, किंवा शिवभक्तांची निंदा करणे—ही पापे प्रायश्चित्तानेही शुद्ध होत नाहीत.

रुद्राक्षं यस्य गात्रेषु ललाटे तु त्रिपंड्रकम् सचांडालोपिसंपूज्यस्सर्ववर्णोत्तमोत्तमः

ज्याच्या अंगावर रुद्राक्ष असतात आणि कपाळावर त्रिपुंड असतो, तो अगदी चांडाळ असला तरी सर्व वर्णांमध्ये श्रेष्ठ मानावा.

यानितीर्थानिलोकेस्मिन्गंगाद्यास्सरितश्चयोः स्नातोभवतिसर्वत्रललाटेयस्त्रिपुंड्रकम्

या जगात जिथे जिथे तीर्थक्षेत्रे किंवा गंगा वगैरे नद्या आहेत, तिथे जणू काही स्नान केल्यासारखे त्रिपुंड कपाळावर लावणाऱ्याला मानले जाते.

सप्तकोटि महामंत्राः पञ्चाक्षरपुरस्सराः तथान्ये कोटिशो मंत्राः शैवकैवल्यहेतवः

सात कोटी महा मंत्र, त्यात पंचाक्षरी प्रमुख, आणि शिवसाक्षात्कार मिळवून देणारे असंख्य इतर मंत्र—

अन्ये मंत्राश्च देवानां सर्वसौख्यकरामुने ते सर्वे तस्य वश्याः स्युर्यो बिभर्ति त्रिपुंड्रकम्

देवतांचे इतर सर्व सुख देणारे मंत्र, हे ऋषी, हे सगळे त्रिपुंड धारण करणाऱ्याच्या वश होतात.

सहस्रं पूर्वजातानां सहस्रं जनयिष्यताम् स्ववंशजानां ज्ञातीनामुद्धरेद्यस्त्रिपुण्ड्रकृत्

त्रिपुंड लावणारा माणूस स्वतःच्या हजारो पूर्वजांना, हजारो भावी संततीला आणि आपल्या कुळातील नातेवाईकांना तारतो.

इह भुक्त्वाखिलान्भोगान्दीर्घायुर्व्याधिवर्जितः जीवितांते च मरणं सुखेनैव प्रपद्यते

इथे सर्व सुखांचा उपभोग घेऊन, दीर्घायुषी आणि रोगरहित राहून, शेवटी सहजपणे मृत्यूला प्राप्त होतो.

अष्टैश्वर्यगुणोपेतंप्राप्यदिव्यवपुः शिवम् दिव्यंविमानमारुह्यदिव्यत्रिदशसेवितम्

आठ प्रकारच्या ऐश्वर्यांनी युक्त होऊन, दिव्य देह मिळवून, तो देवांनी सेविलेल्या दिव्य विमानात आरूढ होतो.

विद्याधराणांसर्वेषांगंधर्वाणांमहौजसाम् इंद्रादिलोकपालानांलोकेषुचयथाक्रमम्

सर्व विद्याधर, बलवान गंधर्व, आणि इंद्रादी लोकपाल यांच्या लोकांत तो आपल्या इच्छेप्रमाणे संचार करतो.

भुक्त्वा भोगान्सुविपुलान्प्रजेशानां पदेषु च ब्रह्मणः पदमासाद्यतत्रकन्याशतंलमेत्

सृष्टीच्या अधिपतींच्या लोकांत विपुल सुखांचा उपभोग घेऊन, ब्रह्माच्या लोकात पोहोचून, तिथे तो शंभर कुमारिकांमध्ये रमतो.

तत्र ब्रह्मायुषोमानंभुक्त्वाभोगाननेकशः विष्णोर्लोकेलभेद्भोगंयावद्ब्रह्मशतात्ययः

तिथे ब्रह्माच्या आयुष्यातील सुखांचा वारंवार अनुभव घेतो, विष्णूच्या लोकात ब्रह्माच्या शंभर कल्पांपर्यंत सुख उपभोगतो.

शिवलोकं ततः प्राप्य लब्ध्वेष्टं काममक्षयम् शिवसायुज्यमाप्नोतिसंशयोनात्रजायते

नंतर शिवलोक प्राप्त करून, आपल्या इच्छित आणि नाशरहित सुखांना मिळवून, तो शिवसायुज्य प्राप्त करतो; यात काहीच शंका नाही.

सर्वोपनिषदांसारंसमालोक्यमुहुर्मुहुः इदमेव हि निर्णीतं परं श्रेयस्त्रिपुंड्रकम्

सर्व उपनिषदांचा सार वारंवार पाहिल्यावर, हेच निश्चित ठरते—त्रिपुंड हेच सर्वोच्च कल्याण आहे.

विभूतिंनिंदतेयोवैब्राह्मणः सोन्यजातकः यातिचनरकेघोरेयावद्ब्रह्मा चतुर्मुखः

जो ब्राह्मण किंवा दुसरा कुणीही विभूतीची निंदा करतो, तो चतुर्मुख ब्रह्मा अस्तित्वात असेपर्यंत भीषण नरकात जातो.

श्राद्धेयज्ञेजपेहोमेवैश्वदेवेसुरार्चने धृतत्रिपुंड्रःपूतात्मामृत्युंजयतिमानवः

श्राद्ध, यज्ञ, जप, होम, वैश्वदेव किंवा देवपूजेत, त्रिपुंड धारण केलेला आणि शुद्ध मनाचा माणूस मृत्यूवर विजय मिळवतो.

जलस्नानं मलत्यागेभस्मस्नानंसदाशुचि मंत्रस्नानंहरेत्पापंज्ञानस्नानेपरंपदम्

पाण्याने स्नान केल्याने शरीराची मळ जाते, भस्माने स्नान केल्याने नेहमीच शुद्धता मिळते, मंत्रस्नानाने पाप नष्ट होते, आणि ज्ञानस्नानाने परमपद मिळते.

सर्वतीर्थेषुयत्पुण्यंसर्वतीर्थेषुयत्फलम् तत्फलंसमवाप्नोतिभस्मस्नानकरोनरः

सर्व तीर्थांमध्ये जे पुण्य मिळतं आणि जे फळ मिळतं, तेच फळ भस्माने स्नान करणाऱ्या माणसाला मिळतं.

भस्मस्नानं परं तीर्थंगंगास्नानंदिनेदिने भस्मरूपीशिवःसाक्षाद्भस्म त्रैलोक्यपावनम्

भस्माने स्नान करणं हेच सर्वश्रेष्ठ तीर्थ आहे; रोज गंगेत स्नान करणं देखील तसंच आहे. भस्म हेच प्रत्यक्ष शिवरूप आहे आणि हे भस्म त्रैलोक्य शुद्ध करणारं आहे.

नतदूनंनतद्ध्यानंनतद्दानंजपोनसः त्रिपुंड्रेणविनायेन विप्रेण यदनुष्ठितम्

त्रिपुंड्राशिवाय ब्राह्मणाने केलेली ध्यान, जप, दान किंवा साधना यांना तोच दर्जा मिळत नाही.

वानप्रस्थस्यकन्यानांदीक्षाहीननृणां तथा मध्याह्नात्प्राग्जलैर्युक्तंपरतोजलवर्जितम्

वनवासात राहणाऱ्यांसाठी, कुमारिकांसाठी आणि दीक्षा नसलेल्या लोकांसाठी, दुपारच्या आधी पाणी वापरावं; त्यानंतर पाणी टाळावं.

एवं त्रिपुंड्रं यः कुर्यान्नित्यंनियतमानसः शिवभक्तः सविज्ञेयो भुक्तिमुक्तिं च विंदति

जो माणूस नित्यनेमाने, मन एकाग्र ठेवून, भक्तीभावाने त्रिपुंड्र लावतो, तो शिवभक्त भोग आणि मोक्ष दोन्ही मिळवतो.

यस्यांगेनैवरुद्राक्ष एकोपिबहुपुण्यदः तस्यजन्मनिरर्थंस्यात्त्रिपुंड्ररहितो यदि

ज्याच्या अंगावर एक जरी रुद्राक्ष असली, जी पुष्कळ पुण्य देणारी आहे, तरी जर त्रिपुंड्र नसेल तर त्याचं जीवन व्यर्थ ठरतं.