शिवपुराणम्

त्रिपुंड्रं ये विनिंदंति निन्दन्तिशिवमेवते धारयंतिचयेभक्त्या धारयन्ति तमेवते

जे त्रिपुंडाची निंदा करतात, ते प्रत्यक्ष शिवाचीच निंदा करतात; आणि जे भक्तीने ते धारण करतात, ते खरेतर शिवालाच धारण करतात.

धिग्भस्मरहितं भालंधिग्ग्राममशिवालयम् धिगनीशार्चनं जन्मधिग्विद्यामशिवाश्रयाम्

ज्या कपाळावर भस्म नाही, त्या कपाळावर लाज; जे गाव शिवाचे निवासस्थान नाही, त्या गावावर लाज; जी पूजा खरी नाही, त्या पूजेवर लाज; आणि जी विद्या शिवाश्रय नाही, त्या विद्येवरही लाज.

येनिंदंतिमहेश्वरंत्रिजगतामाधारभूतंहरं ये निन्दंतित्रिपुंड्रधारणकरं दोषस्तु तद्दर्शने तेवैसंकरसूकरासुरखरश्वक्रोष्टुकीटोपमाजाता एव भवंतिपापपरमास्तेनारकाः केवलम्

जे महेश्वराची, त्रैलोक्याच्या आधाराची, संहारकाची निंदा करतात, किंवा त्रिपुंड धारण करण्याची निंदा करतात — फक्त त्यांना पाहिल्यानेही दोष लागतो. ते चांडाळ, डुक्कर, राक्षस, गाढव, कुत्रा, कोल्हा, किडा यांसारखे जन्म घेतात आणि पूर्णपणे पापी होतात, फक्त नरकातच जातात.

तेदृष्ट्वा शशिभास्करौनिशि दिनेस्वप्नेपिनोकेवलंपश्यंतुश्रुतिरुद्रसूक्तजपतोमुच्येततेनादृताः सत्संभाषणतोभवेद्धिनरकंनिस्तारवानास्थितंयेभस्मादिविधारणंहिपुरुषंनिंदंतिमंदाहिते

अशा लोकांना जर चंद्र किंवा सूर्य, रात्र किंवा दिवस, किंवा स्वप्नात जरी पाहिले, तरी लगेच रुद्रसूक्ताचा जप करावा; त्यामुळे मुक्ती मिळते. सज्जनांशी आदराने बोलल्याने नरकातून सुटका होते. पण जे भस्म वगैरे धारण करण्याची निंदा करतात, ते नक्कीच नरकात जातात.

नतांत्रिकस्त्वधिकृतोनोर्ध्वपुंड्रधरोमुने संतप्तचक्रचिह्नोत्रशिवयज्ञेबहिष्कृतः

हे मुनी, जो तांत्रिक नाही, अधिकृत नाही, पण वरच्या दिशेने त्रिपुंड किंवा तापलेल्या चक्राचे चिन्ह लावतो, तो शिवयज्ञातून वर्ज्य असतो.

तत्रैतेबहवोलोकाबृहज्जाबालचोदिताः तेविचार्याःप्रयत्नेनततोभस्मरतोभवेत्

बृहज्जाबालामध्ये सांगितल्याप्रमाणे, असे अनेक लोक आहेत, त्यांची काळजीपूर्वक परीक्षा करावी; आणि जे भस्मधारी आहेत, त्यांनाच स्वीकारावे.

यच्चंदनैश्चंदनकेपिमिश्रंधार्यंहिभस्मैवत्रिपुंड्रभस्मना विभूतिभालोपरिकिंचनापिधार्यंसदानोयदिसंतिबुद्धयः

भस्म जर चंदन किंवा चंदनाच्या लेपात मिसळून त्रिपुंड म्हणून लावले असेल, तर ज्यांना समज आहे, त्यांनी कपाळावर भस्मावर कधीच दुसरे काही लावू नये.

स्त्रीभिस्त्रिपुण्ड्रमलकावधि धारणीयं भस्मद्विजादिभिरथो विधवाभिरेवम् तद्वत्सदाश्रमवतां विशदाविभूतिर्धार्यापवर्गफलदासकलाघहन्त्री

स्त्रियांनी त्रिपुंड केसांच्या मुळांपर्यंत लावावे; द्विज व इतरांनी तसेच विधवांनी भस्म लावावे. तसेच चार आश्रमातील लोकांनी नेहमी शुद्ध विभूती लावावी, जी मुक्ती देते आणि सर्व पापे नष्ट करते.

त्रिपुण्ड्रंकुरुतेयस्तु भस्मना विधिपूर्वकम् महापातकसंघातैर्मुच्यते चोपपातकैः

जो कोणी विधिपूर्वक भस्माने त्रिपुंड लावतो, तो मोठ्या पापांच्या समूहातून आणि लहान पापांतूनही मुक्त होतो.

ब्रह्मचारीगृहस्थोवावानप्रस्थोथवायतिः ब्रह्मक्षत्त्राश्चविट्शूद्रास्तथान्ये पतिताधमाः

ब्रह्मचारी, गृहस्थ, वानप्रस्थ किंवा संन्यासी; ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र किंवा अगदी पतित व नीच —

उद्धूलनंत्रिपुंड्रं च धृत्वाशुद्धाभवंतिच भस्मनोविधिना सम्यक्पापराशिंविहाय च

भस्माने योग्य रीतीने उधळण व त्रिपुंड लावल्याने, ते सर्व पापांचा त्याग करून शुद्ध होतात.

भस्मधारी विशेषेण स्त्रीगोहत्यादिपातकैः वीरहत्याश्वहत्याभ्यां मुच्यतेनात्र संशयः

विशेषतः, जो भस्म धारण करतो, तो स्त्रीहत्या, गोहत्या, वीरहत्या किंवा अश्वहत्या या पापांतून नक्कीच मुक्त होतो.

परद्रव्यापहरणं परदाराभिमर्शनम् परनिन्दा परक्षेत्रहरणं परपीडनम्

दुसऱ्याचे धन चोरणे, दुसऱ्याच्या स्त्रीला स्पर्श करणे, दुसऱ्याची निंदा करणे, दुसऱ्याचे शेत घेणे आणि दुसऱ्याला त्रास देणे —

सस्यारामादिहरणं गृहदाहादिकर्म च गोहिरण्यमहिष्यादितिलकम्बलवाससाम्

पिके किंवा बागा चोरणे, घरे जाळणे, तसेच गायी, सोने, म्हशी, तीळ, चादर किंवा वस्त्रे चोरणे —

अन्नधान्यजलादीनां नीचेभ्यश्चपरिग्रहः दशवेश्यामतंगीषु वृषलीषु नटीषु च

नीच लोकांकडून अन्न, धान्य, पाणी वगैरे घेणे, आणि वेश्या, हत्तीणी, पतित स्त्रिया किंवा नर्तिकांशी संबंध ठेवणे —

रजस्वलासु कन्यासु विधवासु च मैथुनम् मांसचर्मरसादीनां लवणस्य च विक्रयः

रजस्वळ स्त्रिया, कुमारिका किंवा विधवा यांच्याशी संभोग करणे, तसेच मांस, कातडी, मज्जा किंवा मीठ विकणे—

पैशुन्यं कूटवादश्च साक्षिमिथ्याभिलाषिणाम् एवमादीन्यसंख्यानि पापानि विधानि च सद्य एव विनश्यंति त्रिपुंड्रस्य च धारणात्

दुसऱ्याची निंदा करणे, खोटे बोलणे, खोटी साक्ष देणे—अशा असंख्य पापे आणि अपराध त्रिपुंड लावल्याने त्वरित नष्ट होतात.

शिवद्रव्यापहरणंशिवनिंदाचकुत्रचित् निंदाचशिवभक्तानांप्रायश्चित्तैर्नशुद्ध्यति

शिवाच्या नैवेद्याची चोरी करणे, कुठेही शिवाची निंदा करणे, किंवा शिवभक्तांची निंदा करणे—ही पापे प्रायश्चित्तानेही शुद्ध होत नाहीत.

रुद्राक्षं यस्य गात्रेषु ललाटे तु त्रिपंड्रकम् सचांडालोपिसंपूज्यस्सर्ववर्णोत्तमोत्तमः

ज्याच्या अंगावर रुद्राक्ष असतात आणि कपाळावर त्रिपुंड असतो, तो अगदी चांडाळ असला तरी सर्व वर्णांमध्ये श्रेष्ठ मानावा.

यानितीर्थानिलोकेस्मिन्गंगाद्यास्सरितश्चयोः स्नातोभवतिसर्वत्रललाटेयस्त्रिपुंड्रकम्

या जगात जिथे जिथे तीर्थक्षेत्रे किंवा गंगा वगैरे नद्या आहेत, तिथे जणू काही स्नान केल्यासारखे त्रिपुंड कपाळावर लावणाऱ्याला मानले जाते.

सप्तकोटि महामंत्राः पञ्चाक्षरपुरस्सराः तथान्ये कोटिशो मंत्राः शैवकैवल्यहेतवः

सात कोटी महा मंत्र, त्यात पंचाक्षरी प्रमुख, आणि शिवसाक्षात्कार मिळवून देणारे असंख्य इतर मंत्र—

अन्ये मंत्राश्च देवानां सर्वसौख्यकरामुने ते सर्वे तस्य वश्याः स्युर्यो बिभर्ति त्रिपुंड्रकम्

देवतांचे इतर सर्व सुख देणारे मंत्र, हे ऋषी, हे सगळे त्रिपुंड धारण करणाऱ्याच्या वश होतात.

सहस्रं पूर्वजातानां सहस्रं जनयिष्यताम् स्ववंशजानां ज्ञातीनामुद्धरेद्यस्त्रिपुण्ड्रकृत्

त्रिपुंड लावणारा माणूस स्वतःच्या हजारो पूर्वजांना, हजारो भावी संततीला आणि आपल्या कुळातील नातेवाईकांना तारतो.

इह भुक्त्वाखिलान्भोगान्दीर्घायुर्व्याधिवर्जितः जीवितांते च मरणं सुखेनैव प्रपद्यते

इथे सर्व सुखांचा उपभोग घेऊन, दीर्घायुषी आणि रोगरहित राहून, शेवटी सहजपणे मृत्यूला प्राप्त होतो.

अष्टैश्वर्यगुणोपेतंप्राप्यदिव्यवपुः शिवम् दिव्यंविमानमारुह्यदिव्यत्रिदशसेवितम्

आठ प्रकारच्या ऐश्वर्यांनी युक्त होऊन, दिव्य देह मिळवून, तो देवांनी सेविलेल्या दिव्य विमानात आरूढ होतो.

विद्याधराणांसर्वेषांगंधर्वाणांमहौजसाम् इंद्रादिलोकपालानांलोकेषुचयथाक्रमम्

सर्व विद्याधर, बलवान गंधर्व, आणि इंद्रादी लोकपाल यांच्या लोकांत तो आपल्या इच्छेप्रमाणे संचार करतो.

भुक्त्वा भोगान्सुविपुलान्प्रजेशानां पदेषु च ब्रह्मणः पदमासाद्यतत्रकन्याशतंलमेत्

सृष्टीच्या अधिपतींच्या लोकांत विपुल सुखांचा उपभोग घेऊन, ब्रह्माच्या लोकात पोहोचून, तिथे तो शंभर कुमारिकांमध्ये रमतो.

तत्र ब्रह्मायुषोमानंभुक्त्वाभोगाननेकशः विष्णोर्लोकेलभेद्भोगंयावद्ब्रह्मशतात्ययः

तिथे ब्रह्माच्या आयुष्यातील सुखांचा वारंवार अनुभव घेतो, विष्णूच्या लोकात ब्रह्माच्या शंभर कल्पांपर्यंत सुख उपभोगतो.

शिवलोकं ततः प्राप्य लब्ध्वेष्टं काममक्षयम् शिवसायुज्यमाप्नोतिसंशयोनात्रजायते

नंतर शिवलोक प्राप्त करून, आपल्या इच्छित आणि नाशरहित सुखांना मिळवून, तो शिवसायुज्य प्राप्त करतो; यात काहीच शंका नाही.