शिवपुराणम्

उद्धूलनंत्रिपुंड्रंचश्रद्धयानाचरंतिये तेषांनास्तिविनिमुंक्तिस्संसाराज्जन्मकोटिभिः

जे श्रद्धेने त्रिपुंड लावतात, त्यांना कोट्यवधी जन्मानंतरही संसारातून मुक्ती मिळत नाही.

उद्धूलनंत्रिपुंड्रंचश्रद्धयानाचरन्तिये तेषांनास्तिशिवज्ञानंकल्पकोटिशतैरपि

जे श्रद्धेने त्रिपुंड लावतात, त्यांना शंकराचे ज्ञान शेकडो कोटी कल्पांनंतरही मिळत नाही.

उद्धूलनंत्रिपुंड्रं च श्रद्धयानाचरन्तिये तेमहापातकैर्युक्ता इतिशास्त्रीयनिर्णयः

जे श्रद्धेने त्रिपुंड लावतात, ते मोठ्या पापांशी जोडलेले असतात, असे शास्त्र सांगते.

उद्धूलनंत्रिपुंड्रंचश्रद्धयानाचरन्ति ये तेषामाचरितं सर्वंविपरीतफलाय हि

जे श्रद्धेने त्रिपुंड लावतात, त्यांनी केलेल्या सर्व कर्मांचे उलटेच फळ मिळते.

महापातकयुक्तानां जंतूनांशर्वविद्विषाम् त्रिपुंड्रोद्धूलनद्वेषोजायतेसुदृढं मुने

महापापी आणि शर्वाचा द्वेष करणाऱ्यांना त्रिपुंड लावण्याबद्दल प्रचंड तिरस्कार वाटतो, हे ऋषे.

शिवाग्निकार्यं यः कृत्वाकुर्यात्त्रियायुषात्मवित् मुच्यतेसर्वपापैस्तुस्पृष्टेनभस्मनानरः

जो मनुष्य शिवाग्निकर्म करून राखेने त्रिपुंड लावतो, तो अल्पायुषी असला तरी सर्व पापांतून मुक्त होतो.

सितेनभस्मनाकुर्यात्त्रिसन्ध्यंयस्त्रिपुण्ड्रकम् सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवेनसहमोदते

जो पांढऱ्या राखेने दिवसातील तीन संध्याकाळी त्रिपुंड लावतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन शिवासोबत आनंदी राहतो.

सितेनभस्मना कुर्यालाटे तु त्रिपुण्ड्रकम् योसावनादिभूतान्हिलोकानाप्तो मृतोभवेत्

जो पांढऱ्या राखेने कपाळावर त्रिपुंड लावतो, तो ब्रह्मादि लोकांना प्राप्त होतो आणि मृत्यूनंतर मुक्त होतो.

अकृत्वा भस्मनास्नानं न जपेद्वैषडक्षरम् त्रिपुंड्रं च रचित्वा तु विधिनाभस्मनाजपेत्

राखेने स्नान न करता षडक्षरी मंत्राचा जप करू नये; पण विधीपूर्वक राखेचे त्रिपुंड लावून तो मंत्र जपावा.

अदयो वाधमो वापि सर्वपापान्वितोपि वा उषःपापान्वितो वापिमूर्खो वा पतितोपि वा

कोणताही माणूस, तो श्रेष्ठ असो वा नीच, कितीही पापी असो, पहाटेच्या पापांनी ग्रस्त असो, अज्ञानी असो, किंवा पतित असो—

यस्मिन्देशेवसेन्नित्यंभूतिशासनसंयुतः सर्वतीर्थैश्चक्रतुभिःसांनिध्यंक्रियतेसदा

ज्या ठिकाणी नेहमी भस्मधारणाची आज्ञा पाळली जाते, तिथे सर्व तीर्थे आणि यज्ञांचे पुण्य नेहमीच वास करते.

त्रिपुंड्रसहितो जीवः पूज्यः सर्वैः सुरासुरैः पापान्वितोपि शुद्धात्मा किं पुनः श्रद्धया युतः

ज्याच्या अंगावर त्रिपुंड आहे, अशा जीवाला सर्व देव-दानवांनी सन्मान करावा; तो कितीही पापी असला तरी त्याचे मन शुद्ध असते—आणि जर त्याच्यात श्रद्धा असेल तर त्याचे महत्त्व किती अधिक!

यस्मिन्देशे शिवज्ञानी भूतिशासनसंयुतः गतो यदृच्छयाद्यापि तस्मिस्तीर्थाः समागताः

जिथे शिवज्ञान असलेला, भस्मधारणाची आज्ञा पाळणारा पुरुष सहजपणे जातो, तिथे सर्व तीर्थे एकत्र येतात.

बहुनात्रकिमुक्तेनधार्यंभस्मसदा बुधैः लिंगार्चनंसदाकार्यंजप्योमंत्रःषडक्षरः

यापेक्षा अधिक काय सांगावे? ज्ञानी लोकांनी नेहमी भस्म धारण करावे; लिंगाची पूजा आणि षडक्षरी मंत्राचा जप नेहमी करावा.

ब्रह्मणाविष्णुनावापि रुद्रेणमुनिभिः सुरैः भस्मधारणमाहात्म्यंनशक्यंपरिभाषितुम्

ब्रह्मा, विष्णु, रुद्र, ऋषी किंवा देवसुद्धा भस्मधारणाचे महात्म्य पूर्णपणे सांगू शकत नाहीत.

इति वर्णाश्रमाचारोलुप्तवर्णक्रियोपि च पापात्सकृत्त्रिपुंड्रस्यधारणात्सोपिमुच्यते

जो आपले वर्णाश्रमाचे कर्तव्य सोडतो किंवा ज्याचे संस्कार हरवले आहेत, तोही फक्त एकदाच त्रिपुंड लावल्याने पापातून मुक्त होतो.

येभस्मधारिणंत्यक्त्वाकर्मकुर्वंतिमानवाः तेषां नास्तिविनिर्मोक्षः संसाराज्जन्मकोटिभिः

जे लोक भस्मधारण करणाऱ्याला दुर्लक्षित करून कर्मकांड करतात, त्यांना कोट्यवधी जन्मानंतरही संसारातून मुक्ती मिळत नाही.

ते नाधीतंगुरोःसर्वंतेनसर्वमनुष्ठितम् येनविप्रेणशिरसित्रिपुंड्रंभस्मनाकृतम्

ज्या ब्राह्मणाने आपल्या डोक्यावर भस्माचे त्रिपुंड लावले नाही, त्याने गुरुंकडून जे काही शिकलं किंवा केले, ते सर्व व्यर्थ ठरते.

ये भस्मधारिणं दृष्ट्वानराः कुर्वंतिताडनम् तेषांचंडालतोजन्मब्रह्मन्नूह्यंविपश्चिता

जे पुरुष भस्मधारण करणाऱ्याला पाहून त्याच्यावर अन्याय करतात, त्यांचा जन्म चांडाळापेक्षाही नीच आहे, असे ज्ञानी लोक मानतात.

मानस्तोकेनमंत्रेणमंत्रितंभस्मधारयेत् ब्राह्मणःक्षत्रियश्चैव प्रोक्तेष्वंगेषुभक्तिमान्

ब्राह्मण किंवा क्षत्रियाने भक्तीभावाने 'मानस्तोकेन' मंत्राने मंत्रित केलेले भस्म सांगितलेल्या अंगांवर लावावे.

वैश्यस्त्रियंबकेनैवशूद्रःपञ्चाक्षरेणतु अन्येषां विधवास्त्रीणां विधिः प्रोक्तश्चशूद्रवत्

वैश्याने 'त्र्यंबक' मंत्राने, शूद्राने 'पंचाक्षरी' मंत्राने भस्म लावावे; इतर स्त्रिया, विधवा, यांना शूद्रासारखाच नियम आहे.

पञ्चब्रह्मादिमनुभिर्गृहस्थस्यविधीयते त्रियंबकेनमनुनाविधिर्वैब्रह्मचारिणः

गृहस्थाने 'पंचब्रह्म' मंत्रांनी भस्म लावावे; ब्रह्मचारीने 'त्र्यंबक' मंत्राने भस्म लावावे.

अघोरेणाथमनुनाविपिनस्थविधिःस्मृतः यतिस्तुप्रणवेनैव त्रिपुंड्रादीनिकारयेत्

वनवासात राहणाऱ्याने 'अघोर' मंत्राने भस्म लावावे; तर संन्याशाने केवळ 'प्रणव' मंत्राने त्रिपुंड वगैरे करावे.

अतिवर्णाश्रमीनित्यंशिवोहंभावनात्परात् शिवयोगी च नियतमीशानेनापि धारयेत्

जो नेहमीच वर्णाश्रमाच्या पलीकडे राहतो, 'मी शिव आहे' या श्रेष्ठ भावनेने, आणि शिवयोगी देखील, त्याने नेहमी 'ईशान' मंत्राने भस्म लावावे.

न त्याज्यं सर्ववर्णैश्च भस्मधारणमुत्तमम् अन्यैरपि यथाजीवैस्सदेति शिवशासनम्

भस्मधारण हे सर्व वर्णांनी कधीही सोडू नये; इतरांनीही, जोपर्यंत प्राण आहे, हेच शिवाचे आदेश आहे.

भस्मस्नानेनयावंतः कणाः स्वाङ्गेप्रतिष्ठिताः तावंति शिवलिंगानि तनौधत्तेहिधारकः

भस्मस्नान केल्यावर आपल्या शरीरावर जितके भस्माचे कण राहतात, तितकी शिवलिंगे त्या धारण करणाऱ्याने धारण केलेली असतात.

ब्राह्मणाः क्षत्रियावैश्याः शूद्राश्चापि च संकराः स्त्रियोथविधवाबालाः प्राप्ताः पाखंडिकास्तथा

ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र, संकर, स्त्रिया, विधवा, मुले आणि पाखंडी देखील—

ब्रह्मचारीगृहीवन्यःसंन्यासीवाव्रतीतथा नार्योभस्मत्रिपुंड्रांकामुक्ता एवनसंशयः

ब्रह्मचारी, गृहस्थ, वनवासीय, संन्यासी किंवा व्रत पाळणारा, तसेच स्त्रिया — ज्यांच्या अंगावर भस्म व त्रिपुंड असते, ते नक्कीच मुक्त होतात, यात शंका नाही.

ज्ञानधृज्ञानतोवापिवह्निदाहसमोयथा ज्ञानाज्ञानधृतंभस्मपावयेत्सकलंनरम्

जसे अग्नी ज्ञानाने किंवा अज्ञानाने पेटवला तरी सारखेच जाळतो, तसेच भस्म ज्ञानाने किंवा अज्ञानाने लावले तरी, ते मनुष्याला पूर्णपणे पवित्र करते.