शिवपुराणम्

ऋषयोहिमहाप्राज्ञाः सच्छैवाज्ञानिनांमराः तन्माहात्म्यंहिसद्भक्त्याशृणुतादरतोद्विजाः

महाज्ञानी ऋषी आणि शैव आज्ञा जाणणारे देव, हे द्विजांनो, त्या महात्म्याचे भक्तीने आणि आदराने ऐकतात.

सुगूढमपि शास्त्रेषुपुराणेश्रुतिष्वपि भवत्स्नेहान्मया विप्राःप्रकाशः क्रियते ऽधुना

हे विप्रांनो, जरी हे गूढ शास्त्र, पुराणे आणि वेदांत लपलेले असले तरी, तुमच्यावरच्या प्रेमामुळे मी आता ते उघड सांगतो.

कस्तत्त्रितयमाहात्म्यंसंजानातिद्विजोत्तमाः महेश्वरंविनासर्वंब्रह्माण्डेसदसत्परम्

हे श्रेष्ठ द्विजांनो, या तिन्हींचे महात्म्य कोण जाणतो? महेश्वराशिवाय या ब्रह्मांडातील सर्व काही अस्थिर आणि खोटे आहे.

वच्म्यहंनाममाहात्म्यंयथाभक्तिसमासतः शृणुतप्रीतितोविप्राः सर्वपापहरंपरम्

मी आता भक्तीनुसार आणि संक्षिप्तपणे या नावाचे महात्म्य सांगतो; हे विप्रांनो, आनंदाने ऐका, कारण ते सर्व पापांचा श्रेष्ठ नाश करणारे आहे.

शिवेतिनामदावाग्नेर्महापातकपर्वताः भस्मीभवंत्यनायासात्सत्यंसत्यंनसंशयः

‘शिव’ हे नाव उच्चारल्यावर मोठ्या मोठ्या पापांचे पर्वतही अग्नीमध्ये सहज जळून जातात; हे खरे आहे, यात शंका नाही.

पापमूलानि दुःखानिविविधान्यपिशौनक शिवनामैकनश्यानिनान्यनश्यानिसर्वथा

शिवनावामुळे पापांची मुळे आणि अनेक प्रकारची दुःखे, हे शौनक, नष्ट होतात; इतर कोणत्याही उपायाने ती पूर्णपणे जात नाहीत.

सवैदिकः सपुण्यात्मासधन्यस्सबुधोमतः शिवनामजपासक्तोयोनित्यंभुविमानव

जो मनुष्य पृथ्वीवर नेहमी शिवनाव जपतो, तो वेदज्ञ, पुण्यात्मा, भाग्यवान आणि बुद्धिमान समजला जातो.

भवंतिविविधाधर्मास्तेषांसद्यःफलोन्मुखाः येषांभवतिविश्वासःशिवनामजपेमुने

ज्यांना शिवनावाच्या जपावर विश्वास आहे, त्यांचे सर्व धर्मकृत्ये त्वरित फळ देतात, हे मुनी.

पातकानिविनश्यंतियावंतिशिवनामतः भुवितावंतिपापानिक्रियंतेननरैर्मुने

शिवनावामुळे पापे नष्ट होतात आणि कमी होतात; पृथ्वीवर मनुष्यांच्या कृतीने पापे कमी होतात, हे मुनी.

ब्रह्महत्यादिपापानांराशीनप्रमितान्मुने शिवनामद्रुतंप्रोक्तंनाशयत्यखिलान्नरैः

ब्रह्महत्या यांसारख्या मोठ्या पापांचे ढीगही, हे मुनी, मनुष्यांनी शिवनाव लवकर जपल्याने पूर्णपणे नष्ट होतात असे सांगितले आहे.

शिवनामतरींप्राप्यसंसाराब्धिंतरंतिये संसारमूलपापानितानिनश्यंत्यसंशयम्

शिवनावाची नौका मिळवणारे संसाराच्या समुद्रातून पार जातात; त्यांचे संसारमूल पापे निःसंशय नष्ट होतात.

संसारमूलभूतानांपातकानांमहामुने शिवनामकुठारेणविनाशोजायतेध्रुवम्

हे महा-मुनी, संसाराच्या मुळातील पापांचा नाश निश्चितच शिवनावाच्या कुऱ्हाडीने होतो.

शिवनामामृतंपेयंपापदावानलार्दितैः पापदावाग्नितप्तानांशांतिस्तेनविनानहि

पापाच्या दावानळाने जळालेल्यांनी शिवनावरूपी अमृत प्यावे; पापाच्या अग्नीने पोळलेल्या लोकांना त्याशिवाय शांती मिळत नाही.

शिवेतिनामपीयूषवर्षवर्षधारापरिप्लुताः संसारदवमध्येपिनशोचंतिकदाचन

‘शिव’ हे नाव म्हणजे जणू अमृताचा वर्षावच आहे. ज्यांच्यावर हे नाव सतत बरसत असते, ते लोक संसाराच्या प्रचंड आगीत असले तरी कधीही दुःखी होत नाहीत.

शिवनाम्निमहद्भक्तिर्जातायेषांमहात्मनाम् तद्विधानांतुसहसामुक्तिर्भवतिसर्वथा

ज्यांच्या मनात ‘शिव’ नावावर मोठी भक्ती निर्माण होते, अशा महान लोकांना आणि त्यांच्या सोबत्यांनाही मुक्ती निश्चित मिळते.

अनेकजन्मभिर्येनतपस्तप्तंमुनीश्वर शिवनाम्निभवेद्भक्तिःसर्वपापापहारिणी

हे श्रेष्ठ ऋषी, अनेक जन्म तप केलेल्या माणसाला ‘शिव’ नावावरची भक्ती मिळते, जी सर्व पापे नष्ट करणारी असते.

यस्या साधारणं शंभुनाम्निभक्तिरखंडिता तस्यैवमोक्षः सुलभोनान्यस्येतिमतिर्मम

ज्याच्या मनात ‘शंभू’च्या नावावर अखंड, साधी भक्ती आहे, त्याला मुक्ती सहज मिळते; इतर कुणालाही नाही. माझा हा ठाम विश्वास आहे.

कृत्वाप्यनेकपापानिशिवनामजपादरः सर्वपापविनिर्मुक्तोभवत्येवनसंशयः

कोणी कितीही पापे केली असली, तरी ‘शिव’चे नाव श्रद्धेने जपल्याने तो सर्व पापांतून मुक्त होतो—याबद्दल काहीच शंका नाही.

भवंतिभस्मसाद्वृक्षादवदग्धायथावने तथातावंतिदग्धानिपापानिशिवनामतः

जशी जंगलात जळालेली झाडे राख होते, तशीच ‘शिव’च्या नावाने पापेही पूर्णपणे नष्ट होतात.

योनित्यंभस्मपूतांगः शिवनामजपादरः संतरत्येवसंसारंसघोरमपिशौनक

हे शौनक, जो नेहमी अंगावर भस्म लावतो आणि श्रद्धेने ‘शिव’चे नाव जपतो, तो कितीही भयंकर संसारसागर सहज पार करतो.

ब्रह्मस्वहरणंकृत्वाहत्वापिब्राह्मणान्बहून् नलिप्यतेनरः पापैःशिवनामजपादरः

कोणी ब्राह्मणांचे धन चोरले किंवा अनेक ब्राह्मणांचा वध केला, तरी जो श्रद्धेने ‘शिव’चे नाव जपतो, त्याला पाप चिकटत नाही.

विलोक्यवेदानखिलाञ्छिवनामजपःपरम् संसारतारणोपाय इतिपूर्वैर्विनिश्चितः

सर्व वेदांचा अभ्यास केल्यानंतर पूर्वजांनी ठरवले आहे की, ‘शिव’चे नाव जपणे हाच संसारातून मुक्त होण्याचा मार्ग आहे.

किंबहूक्त्यामुनिश्रेष्ठाः श्लोकेनैकेनवच्म्यहम् शिवनाम्नोमहिमानंसर्वपापापहारिणम्

हे श्रेष्ठ ऋषी, जास्त बोलण्यात काय अर्थ? एका श्लोकात सांगतो—‘शिव’च्या नावाची महती ही आहे की ते सर्व पापे नष्ट करते.

पापानांहरणेशंभोर्नामः शक्तिर्हिपावनी शक्नोतिपातकंतावत्कर्तुंनापिनरः क्वचित्

‘शंभू’च्या नावाची पावन शक्ती अशी आहे की, कोणीही माणूस इतके मोठे पाप करू शकत नाही, जे हे नाव नाहीसे करू शकत नाही.

शिवनामप्रभावेणलेभेसद्गतिमुत्तमाम् इन्द्रद्युम्ननृपःपूर्वंमहापापः पुरामुने

‘शिव’च्या नावाच्या प्रभावाने, पूर्वी मोठा पापी असलेला राजा इन्द्रद्युम्न, श्रेष्ठ गतीला पोहोचला, हे ऋषी.

तथाकाचिद्द्विजायोषासौमुनेबहुपापिनी शिवनामप्रभावेणलेभेसद्गतिमुत्तमाम्

त्याचप्रमाणे, एक द्विज कन्या जी फार पापी होती, तिलाही ‘शिव’च्या नावाच्या प्रभावाने श्रेष्ठ गती मिळाली, हे ऋषी.

इत्युक्तंवोद्विजश्रेष्ठानाममाहात्म्यमुत्तमम् शृणुध्वंभस्ममाहात्म्यंसर्वपावनपावनम्

म्हणून, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, मी तुम्हाला नावाची सर्वोच्च महती सांगितली. आता सर्व पापे शुद्ध करणाऱ्या भस्माची महती ऐका.

द्विविधंभस्मसंप्रोक्तंसर्वमंगलदंपरम् तत्प्रकारमहंवक्ष्येसावधानतयाशृणु

भस्माचे दोन प्रकार सांगितले आहेत, जे सर्व मंगल देणारे आहेत. ते प्रकार मी तुला सांगतो, लक्ष देऊन ऐक.

एकंज्ञेयं महाभस्मद्वितीयंस्वल्पसंज्ञकम् महाभस्म इतिप्रोक्तंभस्मनानाविधंपरम्

एकाला ‘महाभस्म’ म्हणतात, दुसऱ्याला ‘स्वल्प’ असे नाव आहे. ‘महाभस्म’ हे अनेक श्रेष्ठ प्रकारचे असते.