शिवपुराणम्

बिल्वमूले जलैर्यस्तु मूर्धानमभिषिंचति स सर्वतीर्थस्नातःस्यात्स एव भुवि पावनः

जो बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी पाणी घेऊन डोक्यावर अभिषेक करतो, तो जणू सर्व तीर्थांत स्नान केल्यासारखा पवित्र होतो.

एतस्यबिल्वमूलस्याथालवालमनुत्तमम् जलाकुलंमहादेवोदृष्ट्वातुष्टोभवत्यलम्

या बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी उत्तम जलयुक्त तळे असते, ते महादेव पाहतात आणि अत्यंत प्रसन्न होतात.

पूजयेद्विल्वमूलं यो गंधपुष्पादिभिर्नरः शिवलोकमवाप्नोतिसंततिर्वर्धते सुखम्

जो मनुष्य बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी गंध, फुले इत्यादींनी पूजा करतो, तो शिवलोकाला जातो, त्याचा वंश वाढतो आणि सुखही वाढते.

बिल्वमूले दीपमालांयः कल्पयति सादरम् सतत्त्वज्ञानसंपन्नोमहेशांतर्गतोभवेत्

जो श्रद्धेने बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी दिव्यांची माळ लावतो, तो खरा तत्त्वज्ञानी होऊन महेशामध्ये एकरूप होतो.

बिल्वशाखां समादाय हस्तेन नवपल्लवम् गृहीत्वापूजयेद्बिल्वंसचपापैः प्रमुच्यते

हातात नवे पालवी असलेली बिल्वाची फांदी घेऊन, जो बिल्व वृक्षाची पूजा करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो.

बिल्वमूले शिवरतं भोजयेद्यस्तु भक्तितः एकंवाकोटिगुणितंतस्यपुण्यंप्रजायते

जो भक्तीने बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी शिवभक्ताला जेवू घालतो, एकदाच का होईना, त्याला कोटीपटीने पुण्य मिळते.

बिल्वमूले क्षीरमुक्तमन्नमाज्येन संयुतम् यो दद्याच्छिवभक्ताय स दरिद्रो न जायते

जो बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी दूध किंवा तुपासह अन्न शिवभक्ताला देतो, तो कधीही गरिबीला येत नाही.

सांगोपांगमिति प्रोक्तं शिवलिंगप्रपूजनम् प्रवृत्तानां निवृत्तानां भेदतो द्विविधं द्विजाः

शिवलिंगाची पूजा, त्याच्या सर्व भागांसह, दोन प्रकारची सांगितली आहे, हे द्विजांनो — एक म्हणजे संसारात असणाऱ्यांची आणि दुसरी म्हणजे संसारातून निवृत्त झालेल्यांची, त्यामध्ये असा भेद आहे.

प्रवृत्तानां पीठपूजां सर्वपूजां समाचरेत्

संसारात असणाऱ्यांनी पिंडीच्या पायथ्याची आणि सर्व पूजेची विधीने पूजा करावी.

अभिषेकान्ते नैवेद्यं शाल्यन्नेन समाचरेत् पूजान्ते स्थापयेल्लिंगं पुटे शुद्धे पृथग्गृहे

अभिषेक झाल्यावर तांदळाचा नैवेद्य दाखवावा; पूजा संपल्यावर लिंग शुद्ध पात्रात ठेवून, ते घरात वेगळ्या जागी ठेवावे.

करपूजानिवृत्तानां स्वभोज्यं तु निवेदयेत् निवृत्तानां परंसूक्ष्मं लिंगमेव विशिष्यते

निवृत्त झालेल्यांनी स्वतःच्या हाताने पूजा करून, स्वतःच्या जेवणाचा नैवेद्य दाखवावा; निवृत्तांसाठी केवळ सूक्ष्म लिंगच योग्य मानले जाते.

विभूत्यभ्यर्चनं कुर्याद्विभूतिं च निवेदयेत् पूजां कृत्वा तथा लिंगंशिरसाधारयेत्सदा

विभूतीने पूजा करावी आणि विभूतीच नैवेद्य म्हणून दाखवावी; पूजा झाल्यावर लिंग नेहमी डोक्यावर ठेवावे.

सूतसूतमहाभागव्यासशिष्यनमोस्तुते तदेवव्यासतोब्रूहिभस्ममाहात्म्यमुत्तमम्

सूत, तू व्यासांचा भाग्यवान शिष्य आहेस, तुला नमस्कार करतो; म्हणूनच, व्यासांनी सांगितलेले विभूतीचे श्रेष्ठ महात्म्य सांग.

तथा रुद्राक्षमाहात्म्यं नाम माहात्म्यमुत्तमम् त्रितयं ब्रूहिसुप्रीत्याममानंदयचेतसम्

तसेच रुद्राक्षाचे श्रेष्ठ महात्म्य — ही तिन्ही महात्म्ये, आनंदाने मन भरलेल्या भक्तांसाठी सांग.

साधुपृष्टंभवद्भिश्चलोकानांहितकारकम् भवंतोवैमहाधन्याः पवित्राः कुलभूषणाः

सज्जनांनी विचारलेले हे प्रश्न सर्व लोकांचे कल्याण करणारे आहेत. तुम्ही खरोखरच मोठ्या भाग्याचे, पवित्र आणि आपल्या कुळाचे भूषण आहात.

येषांचैवशिवःसाक्षाद्दैवतंपरमंशुभम् सदाशिवकथालोकेवल्लभाभवतां सदा

ज्यांच्यासाठी शिव हा स्वतःच परम, मंगल दैवत आहे, त्यांना सदा शिवाच्या कथा नेहमी प्रिय असतात.

तेधन्याश्चकृतार्थाश्चसफलंदेहधारणम् उद्धृतञ्चकुलंतेषांयेशिवंसमुपासते

ते खरोखरच धन्य आणि कृतार्थ आहेत; त्यांचे हे शरीर धारण करणे फळदायी झाले आहे. जे शिवाची अशी उपासना करतात, त्यांचे कुळही उन्नत होते.

मुखेयस्यशिवनामसदाशिवशिवेतिच पापानिनस्पृशंत्येवखदिरांगारंकयथा

ज्यांच्या मुखावर नेहमी 'शिव', 'सदाशिव', 'शिवे' ही नावे असतात, त्यांना पाप स्पर्श करत नाही, जसे खदिराच्या लाकडाला कोळसा लागला तरी डाग लागत नाही.

श्रीशिवायनमस्तुभ्यंमुखंव्याहरतेयदा तन्मुखंपावनंतीर्थंसर्वपापविनाशनम्

श्रीशिवायन, तुला नमस्कार! ज्या वेळी तुझे मुख हे उच्चारते, तेव्हा ते मुख पवित्र तीर्थ बनते आणि सर्व पापांचा नाश करते.

तन्मुखञ्चतथायोवैपश्यतिप्रीतिमान्नरः तीर्थजन्यंफलंतस्यभवतीतिसुनिश्चितम्

आणि जो आनंदाने त्या मुखाकडे पाहतो, त्याला तीर्थस्नानाने मिळणारे फळ नक्कीच मिळते.

यत्रत्रयंसदातिष्ठेदेतच्छुभतरंद्विजा तस्यदर्शनमात्रेणवेणीस्नानफलंलभेत्

जिथे हे तिन्ही नेहमी असतात, ते स्थान अत्यंत शुभ असते, हे द्विजांनो; फक्त ते पाहिल्यानेच त्रिवेणीस्नानाचे फळ मिळते.

शिवनामविभूतिश्चतथारुद्राक्ष एव च एतत्त्रयंमहापुण्यंत्रिवेणीसदृशंस्मृतम्

शिवनाव, विभूती आणि रुद्राक्ष — हे तिन्ही महान पुण्यदायक मानले गेले आहेत, आणि त्रिवेणीच्या संगमासारखेच आहेत.

एतत्त्रयंशरीरेचयस्यतिष्ठतिनित्यशः तस्यैवदर्शनंलोकेदुर्लभंपापहारकम्

ज्याच्या शरीरावर हे तिन्ही नेहमी असतात, अशा माणसाचे दर्शन या जगात दुर्मिळ असते आणि ते पापांचा नाश करणारे असते.

तद्दर्शनंयथावेणीनोभयोरंतरंमनाक् एवंयोनविजानातिसपापिष्ठोनसंशयः

जसे त्या दर्शनात आणि त्रिवेणीच्या संगमात काहीही फरक नाही, तसे हे ओळखत नाही तो नक्कीच मोठा पापी आहे.

विभूतिर्यस्यनोभालेनांगेरुद्राक्षधारणम् नास्ये शिवमयीवाणीतंत्यजेदधमंयथा

ज्याच्या अंगावर विभूती नाही, रुद्राक्ष नाही, किंवा ज्याच्या वाणीमध्ये शिवमयता नाही, त्याला नीच समजून त्याचा त्याग करावा.

शैवंनामयथागंगाविभूतिर्यमुनामता रुद्राक्षं विधिजाप्रोक्तासर्वपापाविनाशिनी

जशी गंगा शैव म्हणून ओळखली जाते आणि यमुना आदरणीय मानली जाते, तशीच विधिजांनी रुद्राक्ष सर्व पापांचा नाश करणारी म्हणून सांगितली आहे.

शरीरेचत्रयंयस्यतत्फलंचैकतःस्थितम् एकतोवेणिकायाश्चस्नानजंतुफलंबुधैः

ज्याच्या अंगावर ही तिन्ही वस्त्रे असतात, त्याला एकत्रित फळ मिळते; आणि एकाच वेणीत स्नान केल्याने जे फळ मिळते, ते ज्ञानी लोकांना माहीत आहे.

तदेवंतुलितंपूर्वंब्रह्मणाहितकारिणा समानं चैवतज्जातंतस्माद्धार्यंसदाबुधैः

पूर्वी ब्रह्मदेवाने हितासाठी हे समत्व ठरवले होते; त्यातून जे काही मिळते तेही समानच असते, म्हणून ज्ञानी लोकांनी ते नेहमी धारण करावे.

तद्दिनंहिसमारभ्यब्रह्मविष्ण्वादिभिःसरैः धार्यते त्रितयंतच्चदर्शनात्पापहारकम्

त्या दिवसापासून ब्रह्मा, विष्णु आणि इतर सर्वांनी हे तिन्ही वस्त्रे धारण केली; त्यांचे दर्शन पापांचा नाश करते.