शिवपुराणम्

ब्रह्महापि शुचिर्भूत्वा निर्माल्यंयस्तुधारयेत् भक्षयित्वाद्रुतंतस्यसर्वपापं प्रणश्यति

जो ब्रह्महत्या करणारा असला तरी, शुद्ध झाल्यावर, शंकराच्या निघालेल्या फुलांचा हार घालतो आणि तुपाचा नैवेद्य खातो, त्याचे सर्व पाप नष्ट होते.

चंडाधिकारोयत्रास्तितद्भाक्तव्यंनमानवैः चंडाधिकारोनोयत्रभोक्तव्यंतच्चभक्तितः

जिथे चंडाधिकारी असतो तिथे फक्त त्यानेच नैवेद्य घ्यावा; जिथे तो नसतो तिथे इतरांनी भक्तीने ते खावे.

बाणलिंगेचलौहेचसिद्धेलिंगेस्वयंभुवि प्रतिमासुचसर्वासुनचंडोधिकृतोभवेत्

बाणलिंग, लोखंडाचे लिंग, सिद्धलिंग, स्वयंभू लिंग आणि सर्व मूर्तींमध्ये चंडाधिकारीपणाचा नियम लागू होत नाही.

स्नापयित्वाविधानेनयोलिंगस्नापनोदकम् त्रिःपिबेत्त्रिविधंपापंतस्येहाशु विनश्यति

जो विधीपूर्वक लिंगाचे अभिषेक करतो आणि त्या अभिषेकाचे पाणी तीनदा पितो, त्याचे तीन प्रकारचे पाप लगेच नष्ट होतात.

अग्राह्यंशिवनैवेद्यं पत्रंपुष्पंफलंजलम् शालग्रामशिलासंगात्सर्वं याति पवित्रिताम्

शिवाचा नैवेद्य, पान, फुल, फळ किंवा पाणी हे सहजपणे घ्यायचे नसते; पण शाळग्रामाशी स्पर्श झाल्यावर ते सर्व पवित्र होते.

लोंगोपरि च यद्द्रव्यंतदग्राह्यं मुनीश्वराः सुपवित्रं च तज्ज्ञेयं यल्लिंगस्पर्शबाह्यतः

लिंगावर जे काही ठेवलेले असते ते घ्यायचे नसते, हे ऋषिमुनींनो; पण लिंगाच्या स्पर्शाबाहेर जे काही असते ते अत्यंत पवित्र समजावे.

नैवेद्यनिर्णयःप्रोक्त इत्थंवोमुनिसत्तमाः शृणुध्वं बिल्वमाहात्म्यं सावधानतया ऽदरात्

नैवेद्याचा निर्णय असा सांगितला गेला आहे, हे श्रेष्ठ ऋषिमुनींनो; आता लक्षपूर्वक बिल्व वृक्षाच्या महिम्याचे ऐका.

महादेवस्वरूपोयं बिल्वोदेवैरपिस्तुतिः यथाकथंचिदेतस्यमहिमाज्ञायतेकथम्

हा बिल्व वृक्ष म्हणजे महादेवाचेच स्वरूप आहे, देवतांनीही ज्याचे स्तवन केले आहे; कोणत्याही प्रकारे याचा महिमा समजला तरी ते पुरेसे आहे.

पुण्यतीर्थानियावंतिलोकेषुप्रथितान्यपि तानिसर्वाणितीर्थानिबिल्वमूलेवसंतिहि

जगात जितकीही प्रसिद्ध तीर्थस्थाने आहेत, ती सर्व बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी एकत्र येतात.

बिल्वमूले महादेवं लिंगरूपिणमव्ययम् यः पूजयति पुण्यात्मा स शिवं प्राप्नुयाद्ध्रुवम्

जो पुण्यवान मनुष्य बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी, लिंगरूप असलेल्या अविनाशी महादेवाची पूजा करतो, तो निश्चितच शिवाला प्राप्त होतो.

बिल्वमूले जलैर्यस्तु मूर्धानमभिषिंचति स सर्वतीर्थस्नातःस्यात्स एव भुवि पावनः

जो बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी पाणी घेऊन डोक्यावर अभिषेक करतो, तो जणू सर्व तीर्थांत स्नान केल्यासारखा पवित्र होतो.

एतस्यबिल्वमूलस्याथालवालमनुत्तमम् जलाकुलंमहादेवोदृष्ट्वातुष्टोभवत्यलम्

या बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी उत्तम जलयुक्त तळे असते, ते महादेव पाहतात आणि अत्यंत प्रसन्न होतात.

पूजयेद्विल्वमूलं यो गंधपुष्पादिभिर्नरः शिवलोकमवाप्नोतिसंततिर्वर्धते सुखम्

जो मनुष्य बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी गंध, फुले इत्यादींनी पूजा करतो, तो शिवलोकाला जातो, त्याचा वंश वाढतो आणि सुखही वाढते.

बिल्वमूले दीपमालांयः कल्पयति सादरम् सतत्त्वज्ञानसंपन्नोमहेशांतर्गतोभवेत्

जो श्रद्धेने बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी दिव्यांची माळ लावतो, तो खरा तत्त्वज्ञानी होऊन महेशामध्ये एकरूप होतो.

बिल्वशाखां समादाय हस्तेन नवपल्लवम् गृहीत्वापूजयेद्बिल्वंसचपापैः प्रमुच्यते

हातात नवे पालवी असलेली बिल्वाची फांदी घेऊन, जो बिल्व वृक्षाची पूजा करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो.

बिल्वमूले शिवरतं भोजयेद्यस्तु भक्तितः एकंवाकोटिगुणितंतस्यपुण्यंप्रजायते

जो भक्तीने बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी शिवभक्ताला जेवू घालतो, एकदाच का होईना, त्याला कोटीपटीने पुण्य मिळते.

बिल्वमूले क्षीरमुक्तमन्नमाज्येन संयुतम् यो दद्याच्छिवभक्ताय स दरिद्रो न जायते

जो बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी दूध किंवा तुपासह अन्न शिवभक्ताला देतो, तो कधीही गरिबीला येत नाही.

सांगोपांगमिति प्रोक्तं शिवलिंगप्रपूजनम् प्रवृत्तानां निवृत्तानां भेदतो द्विविधं द्विजाः

शिवलिंगाची पूजा, त्याच्या सर्व भागांसह, दोन प्रकारची सांगितली आहे, हे द्विजांनो — एक म्हणजे संसारात असणाऱ्यांची आणि दुसरी म्हणजे संसारातून निवृत्त झालेल्यांची, त्यामध्ये असा भेद आहे.

प्रवृत्तानां पीठपूजां सर्वपूजां समाचरेत्

संसारात असणाऱ्यांनी पिंडीच्या पायथ्याची आणि सर्व पूजेची विधीने पूजा करावी.

अभिषेकान्ते नैवेद्यं शाल्यन्नेन समाचरेत् पूजान्ते स्थापयेल्लिंगं पुटे शुद्धे पृथग्गृहे

अभिषेक झाल्यावर तांदळाचा नैवेद्य दाखवावा; पूजा संपल्यावर लिंग शुद्ध पात्रात ठेवून, ते घरात वेगळ्या जागी ठेवावे.

करपूजानिवृत्तानां स्वभोज्यं तु निवेदयेत् निवृत्तानां परंसूक्ष्मं लिंगमेव विशिष्यते

निवृत्त झालेल्यांनी स्वतःच्या हाताने पूजा करून, स्वतःच्या जेवणाचा नैवेद्य दाखवावा; निवृत्तांसाठी केवळ सूक्ष्म लिंगच योग्य मानले जाते.

विभूत्यभ्यर्चनं कुर्याद्विभूतिं च निवेदयेत् पूजां कृत्वा तथा लिंगंशिरसाधारयेत्सदा

विभूतीने पूजा करावी आणि विभूतीच नैवेद्य म्हणून दाखवावी; पूजा झाल्यावर लिंग नेहमी डोक्यावर ठेवावे.

सूतसूतमहाभागव्यासशिष्यनमोस्तुते तदेवव्यासतोब्रूहिभस्ममाहात्म्यमुत्तमम्

सूत, तू व्यासांचा भाग्यवान शिष्य आहेस, तुला नमस्कार करतो; म्हणूनच, व्यासांनी सांगितलेले विभूतीचे श्रेष्ठ महात्म्य सांग.

तथा रुद्राक्षमाहात्म्यं नाम माहात्म्यमुत्तमम् त्रितयं ब्रूहिसुप्रीत्याममानंदयचेतसम्

तसेच रुद्राक्षाचे श्रेष्ठ महात्म्य — ही तिन्ही महात्म्ये, आनंदाने मन भरलेल्या भक्तांसाठी सांग.

साधुपृष्टंभवद्भिश्चलोकानांहितकारकम् भवंतोवैमहाधन्याः पवित्राः कुलभूषणाः

सज्जनांनी विचारलेले हे प्रश्न सर्व लोकांचे कल्याण करणारे आहेत. तुम्ही खरोखरच मोठ्या भाग्याचे, पवित्र आणि आपल्या कुळाचे भूषण आहात.

येषांचैवशिवःसाक्षाद्दैवतंपरमंशुभम् सदाशिवकथालोकेवल्लभाभवतां सदा

ज्यांच्यासाठी शिव हा स्वतःच परम, मंगल दैवत आहे, त्यांना सदा शिवाच्या कथा नेहमी प्रिय असतात.

तेधन्याश्चकृतार्थाश्चसफलंदेहधारणम् उद्धृतञ्चकुलंतेषांयेशिवंसमुपासते

ते खरोखरच धन्य आणि कृतार्थ आहेत; त्यांचे हे शरीर धारण करणे फळदायी झाले आहे. जे शिवाची अशी उपासना करतात, त्यांचे कुळही उन्नत होते.

मुखेयस्यशिवनामसदाशिवशिवेतिच पापानिनस्पृशंत्येवखदिरांगारंकयथा

ज्यांच्या मुखावर नेहमी 'शिव', 'सदाशिव', 'शिवे' ही नावे असतात, त्यांना पाप स्पर्श करत नाही, जसे खदिराच्या लाकडाला कोळसा लागला तरी डाग लागत नाही.

श्रीशिवायनमस्तुभ्यंमुखंव्याहरतेयदा तन्मुखंपावनंतीर्थंसर्वपापविनाशनम्

श्रीशिवायन, तुला नमस्कार! ज्या वेळी तुझे मुख हे उच्चारते, तेव्हा ते मुख पवित्र तीर्थ बनते आणि सर्व पापांचा नाश करते.