शिवपुराणम्

अलं यागसहस्रेणाप्यलं यागार्बुदैरपि भक्षिते शिवनैवेद्ये शिवसायुज्यमाप्नुयात्

शिवाच्या नैवेद्याचे सेवन केल्यावर हजार यज्ञ किंवा कोट्यवधी यज्ञ सुद्धा फिके पडतात. असं केल्यावर शिवसायुज्य मिळतं.

यद्गृहेशिवनैवेद्यप्रचारोपिप्रजायते तद्गृहंपावनंसर्वमन्यपावनकारणम्

ज्या घरात शिवाचा नैवेद्य वाटला जातो, ते घर पूर्णपणे पवित्र होतं आणि इतरांचंही पावन करण्याचं कारण बनतं.

आगतं शिवनैवेद्यं गृहीत्वा शिरसामुदा भक्षणीयंप्रयत्ने न शिवस्मरणपूर्वकम्

शिवाचा नैवेद्य आला की, डोकं वाकवून तो आदराने घ्यावा आणि काळजीपूर्वक, शिवाचे स्मरण करतच सेवन करावा.

आगतं शिवनैवेद्यमन्यदा ग्राह्यमित्यपि विलंबेपापसंबंधोभवत्येव हि मानवे

शिवाचा नैवेद्य दुसऱ्या वेळी आला तरी चालतो; पण उशीर झाला तर मनुष्याला त्यात पाप लागते.

न यस्य शिवनैवेद्यग्रहणेच्छाप्रजायते सपापिष्ठोगरिष्ठःस्यान्नरकंयात्यपिध्रुवम्

ज्याला शिवाच्या नैवेद्य घेण्याची इच्छा होत नाही, तो मोठा पापी समजावा आणि तो नक्की नरकात जातो.

हृदये चन्द्रकान्ते च स्वर्णरूप्यादिनिर्मिते शिवदीक्षावताभक्तेनेदंभक्ष्यमितीर्यते

हृदयात, किंवा चांदी, सोनं, स्फटिक अशा पात्रात ठेवलेला शिवाचा नैवेद्य, शिवदीक्षा घेतलेल्या भक्तासाठी योग्य आहे.

शिवदीक्षान्वितोभक्तो महाप्रसादसंज्ञकम् सर्वेषामपि लिंगानां नैवेद्यं भक्षयेच्छुभम्

शिवदीक्षा घेतलेल्या भक्ताने सर्व लिंगांचा महाप्रसाद म्हणून नैवेद्य घेऊ शकतो आणि तो शुभ आहे.

अन्यदीक्षायुजांन्ःणांशिवभक्तिरतात्मनाम् शृणुध्वंनिर्णयंप्रीत्याशिवनैवेद्यभक्षणे

शिवदीक्षा नसलेल्या पण शिवभक्त असलेल्या लोकांनी शिवाच्या नैवेद्याचे सेवन करावे की नाही, याचा निर्णय आता आनंदाने ऐका.

शालग्रामोद्भवे लिंगे रसलिंगेतथा द्विजाः पाषाणे राजतेस्वर्णेसुरसिद्धप्रतिष्ठिते

शाळग्रामातून उत्पन्न झालेल्या लिंगात, द्रवरूप लिंगात, तसेच दगड, चांदी, सोनं किंवा देव-ऋषींनी प्रतिष्ठित केलेल्या लिंगात —

काश्मीरे स्फाटिकेरात्ने ज्योतिर्लिंगेषु सर्वशः चान्द्रायणसमं प्रोक्तं शंभोर्नैवेद्यभक्षणम्

काश्मीरमध्ये, स्फटिकासारख्या रत्नांमध्ये आणि सर्व ज्योतिर्लिंगांमध्ये, शंभूच्या नैवेद्याचे सेवन केल्याने चंद्रायण व्रतासारखे पुण्य मिळते असे सांगितले आहे.

ब्रह्महापि शुचिर्भूत्वा निर्माल्यंयस्तुधारयेत् भक्षयित्वाद्रुतंतस्यसर्वपापं प्रणश्यति

जो ब्रह्महत्या करणारा असला तरी, शुद्ध झाल्यावर, शंकराच्या निघालेल्या फुलांचा हार घालतो आणि तुपाचा नैवेद्य खातो, त्याचे सर्व पाप नष्ट होते.

चंडाधिकारोयत्रास्तितद्भाक्तव्यंनमानवैः चंडाधिकारोनोयत्रभोक्तव्यंतच्चभक्तितः

जिथे चंडाधिकारी असतो तिथे फक्त त्यानेच नैवेद्य घ्यावा; जिथे तो नसतो तिथे इतरांनी भक्तीने ते खावे.

बाणलिंगेचलौहेचसिद्धेलिंगेस्वयंभुवि प्रतिमासुचसर्वासुनचंडोधिकृतोभवेत्

बाणलिंग, लोखंडाचे लिंग, सिद्धलिंग, स्वयंभू लिंग आणि सर्व मूर्तींमध्ये चंडाधिकारीपणाचा नियम लागू होत नाही.

स्नापयित्वाविधानेनयोलिंगस्नापनोदकम् त्रिःपिबेत्त्रिविधंपापंतस्येहाशु विनश्यति

जो विधीपूर्वक लिंगाचे अभिषेक करतो आणि त्या अभिषेकाचे पाणी तीनदा पितो, त्याचे तीन प्रकारचे पाप लगेच नष्ट होतात.

अग्राह्यंशिवनैवेद्यं पत्रंपुष्पंफलंजलम् शालग्रामशिलासंगात्सर्वं याति पवित्रिताम्

शिवाचा नैवेद्य, पान, फुल, फळ किंवा पाणी हे सहजपणे घ्यायचे नसते; पण शाळग्रामाशी स्पर्श झाल्यावर ते सर्व पवित्र होते.

लोंगोपरि च यद्द्रव्यंतदग्राह्यं मुनीश्वराः सुपवित्रं च तज्ज्ञेयं यल्लिंगस्पर्शबाह्यतः

लिंगावर जे काही ठेवलेले असते ते घ्यायचे नसते, हे ऋषिमुनींनो; पण लिंगाच्या स्पर्शाबाहेर जे काही असते ते अत्यंत पवित्र समजावे.

नैवेद्यनिर्णयःप्रोक्त इत्थंवोमुनिसत्तमाः शृणुध्वं बिल्वमाहात्म्यं सावधानतया ऽदरात्

नैवेद्याचा निर्णय असा सांगितला गेला आहे, हे श्रेष्ठ ऋषिमुनींनो; आता लक्षपूर्वक बिल्व वृक्षाच्या महिम्याचे ऐका.

महादेवस्वरूपोयं बिल्वोदेवैरपिस्तुतिः यथाकथंचिदेतस्यमहिमाज्ञायतेकथम्

हा बिल्व वृक्ष म्हणजे महादेवाचेच स्वरूप आहे, देवतांनीही ज्याचे स्तवन केले आहे; कोणत्याही प्रकारे याचा महिमा समजला तरी ते पुरेसे आहे.

पुण्यतीर्थानियावंतिलोकेषुप्रथितान्यपि तानिसर्वाणितीर्थानिबिल्वमूलेवसंतिहि

जगात जितकीही प्रसिद्ध तीर्थस्थाने आहेत, ती सर्व बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी एकत्र येतात.

बिल्वमूले महादेवं लिंगरूपिणमव्ययम् यः पूजयति पुण्यात्मा स शिवं प्राप्नुयाद्ध्रुवम्

जो पुण्यवान मनुष्य बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी, लिंगरूप असलेल्या अविनाशी महादेवाची पूजा करतो, तो निश्चितच शिवाला प्राप्त होतो.

बिल्वमूले जलैर्यस्तु मूर्धानमभिषिंचति स सर्वतीर्थस्नातःस्यात्स एव भुवि पावनः

जो बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी पाणी घेऊन डोक्यावर अभिषेक करतो, तो जणू सर्व तीर्थांत स्नान केल्यासारखा पवित्र होतो.

एतस्यबिल्वमूलस्याथालवालमनुत्तमम् जलाकुलंमहादेवोदृष्ट्वातुष्टोभवत्यलम्

या बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी उत्तम जलयुक्त तळे असते, ते महादेव पाहतात आणि अत्यंत प्रसन्न होतात.

पूजयेद्विल्वमूलं यो गंधपुष्पादिभिर्नरः शिवलोकमवाप्नोतिसंततिर्वर्धते सुखम्

जो मनुष्य बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी गंध, फुले इत्यादींनी पूजा करतो, तो शिवलोकाला जातो, त्याचा वंश वाढतो आणि सुखही वाढते.

बिल्वमूले दीपमालांयः कल्पयति सादरम् सतत्त्वज्ञानसंपन्नोमहेशांतर्गतोभवेत्

जो श्रद्धेने बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी दिव्यांची माळ लावतो, तो खरा तत्त्वज्ञानी होऊन महेशामध्ये एकरूप होतो.

बिल्वशाखां समादाय हस्तेन नवपल्लवम् गृहीत्वापूजयेद्बिल्वंसचपापैः प्रमुच्यते

हातात नवे पालवी असलेली बिल्वाची फांदी घेऊन, जो बिल्व वृक्षाची पूजा करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो.

बिल्वमूले शिवरतं भोजयेद्यस्तु भक्तितः एकंवाकोटिगुणितंतस्यपुण्यंप्रजायते

जो भक्तीने बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी शिवभक्ताला जेवू घालतो, एकदाच का होईना, त्याला कोटीपटीने पुण्य मिळते.

बिल्वमूले क्षीरमुक्तमन्नमाज्येन संयुतम् यो दद्याच्छिवभक्ताय स दरिद्रो न जायते

जो बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी दूध किंवा तुपासह अन्न शिवभक्ताला देतो, तो कधीही गरिबीला येत नाही.

सांगोपांगमिति प्रोक्तं शिवलिंगप्रपूजनम् प्रवृत्तानां निवृत्तानां भेदतो द्विविधं द्विजाः

शिवलिंगाची पूजा, त्याच्या सर्व भागांसह, दोन प्रकारची सांगितली आहे, हे द्विजांनो — एक म्हणजे संसारात असणाऱ्यांची आणि दुसरी म्हणजे संसारातून निवृत्त झालेल्यांची, त्यामध्ये असा भेद आहे.

प्रवृत्तानां पीठपूजां सर्वपूजां समाचरेत्

संसारात असणाऱ्यांनी पिंडीच्या पायथ्याची आणि सर्व पूजेची विधीने पूजा करावी.