शिवपुराणम्

ततःपञ्चाक्षरं जप्त्वा शतरुद्रियमेव च स्तुतीर्नानाविधाः कृत्वा पञ्चांगपठनं तथा

नंतर, पंचाक्षरी मंत्र आणि शतरुद्र जपून, विविध स्तुती करून, पंचांगाचे पठण करावे.

ततः प्रदक्षिणां कृत्वा नत्वा लिंगं विसर्जयेत् इतिप्रोक्तमशेषं च शिवपूजनमादरात्

मग त्या लिंगाची प्रदक्षिणा करून, नमस्कार करून, परवानगी घ्यावी. अशा प्रकारे सर्व शिवपूजन कसे करावे हे सांगितले आहे.

रात्रावुदङ्मुखः कुर्याद्देवकार्यंसदैवहि शिवार्चनं सदाप्येवंशुचिः कुर्यादुदङ्मुखः

रात्री नेहमी उत्तर दिशेला तोंड करून देवकार्य करावे. शिवाची पूजा सुद्धा नेहमी पवित्रतेने, उत्तर दिशेला तोंड करूनच करावी.

न प्राचीमग्रतः शंभोर्नोदीचीं शक्तिसंहितान् नप्रतीचींयतः पृष्ठमतोग्राह्यं समाश्रयेत्

शंभूच्या समोर पूर्वेला तोंड करून, किंवा शक्ती असलेल्या उत्तर दिशेला तोंड करून, किंवा पाठीमागे पश्चिमेला तोंड करून बसू नये. अशा स्थिती टाळाव्यात.

विनाभस्मत्रिपुंड्रेण विना रुद्राक्षमालया बिल्वपत्रं विना नैव पूजयेच्छंकरं बुधः

भस्माचे त्रिपुंड न लावता, रुद्राक्षाची माळ न घालता आणि बिल्वपत्र न वापरता, शंकराची पूजा ज्ञानी माणसाने करू नये.

भस्माप्राप्तौमुनिश्रेष्ठाः प्रवृत्ते शिवपूजने तस्मान्मृदापि कर्तव्यं ललाटे च त्रिपुण्ड्रकम्

भस्म मिळाले नाही, तर शिवपूजा सुरू करताना, उत्तम ऋषींनो, कपाळावर मातीने सुद्धा त्रिपुंड काढावे.

अग्राह्यं शिवनैवेद्यमिति पूर्वं श्रुतं वचः ब्रूहि तन्निर्णयं बिल्वमाहात्म्यमपि सन्मुने

शिवाच्या नैवेद्याबद्दल आधी ऐकले होते की तो घ्यायचा नाही. त्याचा निर्णय आणि बिल्वपत्राचे महत्त्व काय ते सांगा, हे श्रेष्ठ मुनी.

सर्वंवदामिसंप्रीत्या धन्या यूयं शिवव्रताः

मी सर्व काही आनंदाने सांगतो. तुम्ही शिवव्रती आहात, म्हणून खरोखरच धन्य आहात.

शिवभक्तः शुचिः शुद्धः सद्व्रतीदृढनिश्चयः भक्षयेच्छिवनैवेद्यंत्यजेदग्राह्यभावनाम्

जो शिवभक्त पवित्र, स्वच्छ, चांगल्या व्रतात दृढ असतो, त्याने शिवाचा नैवेद्य घेण्यास हरकत नाही. तो 'हे घेऊ नये' असा विचार सोडावा.

दृष्ट्वापि शिवनैवेद्ये यांति पापानि दूरतः भक्तेतुशिवनैवेद्येपुण्यान्या यांतिकोटिशः

शिवाच्या नैवेद्याकडे फक्त पाहिलं तरी पापं दूर जातात; पण भक्ताने तो नैवेद्य घेतल्यावर पुण्य कोट्यावधीने वाढते.

अलं यागसहस्रेणाप्यलं यागार्बुदैरपि भक्षिते शिवनैवेद्ये शिवसायुज्यमाप्नुयात्

शिवाच्या नैवेद्याचे सेवन केल्यावर हजार यज्ञ किंवा कोट्यवधी यज्ञ सुद्धा फिके पडतात. असं केल्यावर शिवसायुज्य मिळतं.

यद्गृहेशिवनैवेद्यप्रचारोपिप्रजायते तद्गृहंपावनंसर्वमन्यपावनकारणम्

ज्या घरात शिवाचा नैवेद्य वाटला जातो, ते घर पूर्णपणे पवित्र होतं आणि इतरांचंही पावन करण्याचं कारण बनतं.

आगतं शिवनैवेद्यं गृहीत्वा शिरसामुदा भक्षणीयंप्रयत्ने न शिवस्मरणपूर्वकम्

शिवाचा नैवेद्य आला की, डोकं वाकवून तो आदराने घ्यावा आणि काळजीपूर्वक, शिवाचे स्मरण करतच सेवन करावा.

आगतं शिवनैवेद्यमन्यदा ग्राह्यमित्यपि विलंबेपापसंबंधोभवत्येव हि मानवे

शिवाचा नैवेद्य दुसऱ्या वेळी आला तरी चालतो; पण उशीर झाला तर मनुष्याला त्यात पाप लागते.

न यस्य शिवनैवेद्यग्रहणेच्छाप्रजायते सपापिष्ठोगरिष्ठःस्यान्नरकंयात्यपिध्रुवम्

ज्याला शिवाच्या नैवेद्य घेण्याची इच्छा होत नाही, तो मोठा पापी समजावा आणि तो नक्की नरकात जातो.

हृदये चन्द्रकान्ते च स्वर्णरूप्यादिनिर्मिते शिवदीक्षावताभक्तेनेदंभक्ष्यमितीर्यते

हृदयात, किंवा चांदी, सोनं, स्फटिक अशा पात्रात ठेवलेला शिवाचा नैवेद्य, शिवदीक्षा घेतलेल्या भक्तासाठी योग्य आहे.

शिवदीक्षान्वितोभक्तो महाप्रसादसंज्ञकम् सर्वेषामपि लिंगानां नैवेद्यं भक्षयेच्छुभम्

शिवदीक्षा घेतलेल्या भक्ताने सर्व लिंगांचा महाप्रसाद म्हणून नैवेद्य घेऊ शकतो आणि तो शुभ आहे.

अन्यदीक्षायुजांन्ःणांशिवभक्तिरतात्मनाम् शृणुध्वंनिर्णयंप्रीत्याशिवनैवेद्यभक्षणे

शिवदीक्षा नसलेल्या पण शिवभक्त असलेल्या लोकांनी शिवाच्या नैवेद्याचे सेवन करावे की नाही, याचा निर्णय आता आनंदाने ऐका.

शालग्रामोद्भवे लिंगे रसलिंगेतथा द्विजाः पाषाणे राजतेस्वर्णेसुरसिद्धप्रतिष्ठिते

शाळग्रामातून उत्पन्न झालेल्या लिंगात, द्रवरूप लिंगात, तसेच दगड, चांदी, सोनं किंवा देव-ऋषींनी प्रतिष्ठित केलेल्या लिंगात —

काश्मीरे स्फाटिकेरात्ने ज्योतिर्लिंगेषु सर्वशः चान्द्रायणसमं प्रोक्तं शंभोर्नैवेद्यभक्षणम्

काश्मीरमध्ये, स्फटिकासारख्या रत्नांमध्ये आणि सर्व ज्योतिर्लिंगांमध्ये, शंभूच्या नैवेद्याचे सेवन केल्याने चंद्रायण व्रतासारखे पुण्य मिळते असे सांगितले आहे.

ब्रह्महापि शुचिर्भूत्वा निर्माल्यंयस्तुधारयेत् भक्षयित्वाद्रुतंतस्यसर्वपापं प्रणश्यति

जो ब्रह्महत्या करणारा असला तरी, शुद्ध झाल्यावर, शंकराच्या निघालेल्या फुलांचा हार घालतो आणि तुपाचा नैवेद्य खातो, त्याचे सर्व पाप नष्ट होते.

चंडाधिकारोयत्रास्तितद्भाक्तव्यंनमानवैः चंडाधिकारोनोयत्रभोक्तव्यंतच्चभक्तितः

जिथे चंडाधिकारी असतो तिथे फक्त त्यानेच नैवेद्य घ्यावा; जिथे तो नसतो तिथे इतरांनी भक्तीने ते खावे.

बाणलिंगेचलौहेचसिद्धेलिंगेस्वयंभुवि प्रतिमासुचसर्वासुनचंडोधिकृतोभवेत्

बाणलिंग, लोखंडाचे लिंग, सिद्धलिंग, स्वयंभू लिंग आणि सर्व मूर्तींमध्ये चंडाधिकारीपणाचा नियम लागू होत नाही.

स्नापयित्वाविधानेनयोलिंगस्नापनोदकम् त्रिःपिबेत्त्रिविधंपापंतस्येहाशु विनश्यति

जो विधीपूर्वक लिंगाचे अभिषेक करतो आणि त्या अभिषेकाचे पाणी तीनदा पितो, त्याचे तीन प्रकारचे पाप लगेच नष्ट होतात.

अग्राह्यंशिवनैवेद्यं पत्रंपुष्पंफलंजलम् शालग्रामशिलासंगात्सर्वं याति पवित्रिताम्

शिवाचा नैवेद्य, पान, फुल, फळ किंवा पाणी हे सहजपणे घ्यायचे नसते; पण शाळग्रामाशी स्पर्श झाल्यावर ते सर्व पवित्र होते.

लोंगोपरि च यद्द्रव्यंतदग्राह्यं मुनीश्वराः सुपवित्रं च तज्ज्ञेयं यल्लिंगस्पर्शबाह्यतः

लिंगावर जे काही ठेवलेले असते ते घ्यायचे नसते, हे ऋषिमुनींनो; पण लिंगाच्या स्पर्शाबाहेर जे काही असते ते अत्यंत पवित्र समजावे.

नैवेद्यनिर्णयःप्रोक्त इत्थंवोमुनिसत्तमाः शृणुध्वं बिल्वमाहात्म्यं सावधानतया ऽदरात्

नैवेद्याचा निर्णय असा सांगितला गेला आहे, हे श्रेष्ठ ऋषिमुनींनो; आता लक्षपूर्वक बिल्व वृक्षाच्या महिम्याचे ऐका.

महादेवस्वरूपोयं बिल्वोदेवैरपिस्तुतिः यथाकथंचिदेतस्यमहिमाज्ञायतेकथम्

हा बिल्व वृक्ष म्हणजे महादेवाचेच स्वरूप आहे, देवतांनीही ज्याचे स्तवन केले आहे; कोणत्याही प्रकारे याचा महिमा समजला तरी ते पुरेसे आहे.

पुण्यतीर्थानियावंतिलोकेषुप्रथितान्यपि तानिसर्वाणितीर्थानिबिल्वमूलेवसंतिहि

जगात जितकीही प्रसिद्ध तीर्थस्थाने आहेत, ती सर्व बिल्व वृक्षाच्या मुळाशी एकत्र येतात.