शिवपुराणम्

द्विजानांवैदिकेनापिमार्गेणाराधनंवरम् अन्येषामपिजंतूनांवैदिकेननसंमतम्

द्विजांसाठी वैदिक मार्गाने पूजा करणे उत्तम आहे; इतर प्राण्यांसाठी वैदिक पूजा मान्य नाही.

वैदिकानांद्विजानांचपूजावैदिकमार्गतः कर्तव्यानान्यमार्गेण इत्याहभगवाञ्छिवः

वैदिक द्विजांनी पूजा नेहमी वैदिक मार्गानेच करावी, इतर कोणत्याही मार्गाने नाही—असे भगवंत शिव म्हणतात.

दधीच गौतमादीनांशापेनादग्धचेतसाम् द्विजानां जायतेश्रद्धानैव वैदिककर्मणि

दधीचि, गौतम यांच्या शापामुळे ज्या द्विजांचे मन जळाले आहे, त्यांच्यातच वैदिक कर्मावर श्रद्धा निर्माण होते.

योवैदिकमनादृत्यकर्मस्मार्तमथापिवा अन्यत्समाचरेन्मर्त्योनसंकल्पफलंलभेत्

जो माणूस वैदिक कर्माला दुर्लक्ष करून स्मार्त किंवा इतर कोणतेही कर्म करतो, त्याला इच्छित फळ मिळत नाही.

इत्थंकृत्वार्चनंशंभोर्नैवेद्यांतंविधानतः पूजयेदष्टमूर्तीश्चतत्रैवत्रिजगन्मयीः

शंभूची पूजा आणि नियमानुसार नैवेद्य अर्पण केल्यावर, तिथे असलेल्या आठ मूर्तींची, ज्या प्रत्यक्ष तीनही जग आहेत, पूजा करावी.

क्षितिरापोनलोवायुराकाशः सूर्यसोमकौ यजमान इति त्वष्टौमूर्तयःपरिकीर्तिताः

माती, पाणी, अग्नी, वारा, आकाश, सूर्य, चंद्र आणि यजमान—या आठ मूर्ती सांगितल्या आहेत.

शर्वोभवश्च रुद्रश्च उग्रोभीम इतीश्वरः महादेवः पशुपतिरेतान्मूर्तिभिरर्चयेत्

शर्व, भव, रुद्र, उग्र, भीम, ईश्वर, महादेव आणि पशुपती—या मूर्तींनी पूजा करावी.

पूजयेत्परिवारं चततःशंभोःसुभक्तितः ईशानादिक्रमात्तत्रचंदनाक्षतपत्रकैः

नंतर, ईशान पासून सुरू करून, चंदन, अक्षता आणि पत्रांनी, शंभूच्या परिवाराची खरी भक्तीने पूजा करावी.

ईशानंनन्दिनंचंडंमहाकालंचभृंगिणम् वृषंस्कंदंकपर्दीशंसोमंशुक्रंचतत्क्रमात्

ईशान, नंदी, चंड, महाकाळ, भृंगी, वृष, स्कंद, कपर्दीश, सोम आणि शुक्र—या क्रमाने पूजा करावी.

अग्रतोवीरभद्रं च पृष्ठेकीर्तिमुखं तथा तत एकादशान्नुद्रान्पूजयेद्विधिनाततः

समोर वीरभद्र, मागे कीर्तिमुख ठेवून, या अकरा मूर्तींची नियमानुसार पूजा करावी.

ततःपञ्चाक्षरं जप्त्वा शतरुद्रियमेव च स्तुतीर्नानाविधाः कृत्वा पञ्चांगपठनं तथा

नंतर, पंचाक्षरी मंत्र आणि शतरुद्र जपून, विविध स्तुती करून, पंचांगाचे पठण करावे.

ततः प्रदक्षिणां कृत्वा नत्वा लिंगं विसर्जयेत् इतिप्रोक्तमशेषं च शिवपूजनमादरात्

मग त्या लिंगाची प्रदक्षिणा करून, नमस्कार करून, परवानगी घ्यावी. अशा प्रकारे सर्व शिवपूजन कसे करावे हे सांगितले आहे.

रात्रावुदङ्मुखः कुर्याद्देवकार्यंसदैवहि शिवार्चनं सदाप्येवंशुचिः कुर्यादुदङ्मुखः

रात्री नेहमी उत्तर दिशेला तोंड करून देवकार्य करावे. शिवाची पूजा सुद्धा नेहमी पवित्रतेने, उत्तर दिशेला तोंड करूनच करावी.

न प्राचीमग्रतः शंभोर्नोदीचीं शक्तिसंहितान् नप्रतीचींयतः पृष्ठमतोग्राह्यं समाश्रयेत्

शंभूच्या समोर पूर्वेला तोंड करून, किंवा शक्ती असलेल्या उत्तर दिशेला तोंड करून, किंवा पाठीमागे पश्चिमेला तोंड करून बसू नये. अशा स्थिती टाळाव्यात.

विनाभस्मत्रिपुंड्रेण विना रुद्राक्षमालया बिल्वपत्रं विना नैव पूजयेच्छंकरं बुधः

भस्माचे त्रिपुंड न लावता, रुद्राक्षाची माळ न घालता आणि बिल्वपत्र न वापरता, शंकराची पूजा ज्ञानी माणसाने करू नये.

भस्माप्राप्तौमुनिश्रेष्ठाः प्रवृत्ते शिवपूजने तस्मान्मृदापि कर्तव्यं ललाटे च त्रिपुण्ड्रकम्

भस्म मिळाले नाही, तर शिवपूजा सुरू करताना, उत्तम ऋषींनो, कपाळावर मातीने सुद्धा त्रिपुंड काढावे.

अग्राह्यं शिवनैवेद्यमिति पूर्वं श्रुतं वचः ब्रूहि तन्निर्णयं बिल्वमाहात्म्यमपि सन्मुने

शिवाच्या नैवेद्याबद्दल आधी ऐकले होते की तो घ्यायचा नाही. त्याचा निर्णय आणि बिल्वपत्राचे महत्त्व काय ते सांगा, हे श्रेष्ठ मुनी.

सर्वंवदामिसंप्रीत्या धन्या यूयं शिवव्रताः

मी सर्व काही आनंदाने सांगतो. तुम्ही शिवव्रती आहात, म्हणून खरोखरच धन्य आहात.

शिवभक्तः शुचिः शुद्धः सद्व्रतीदृढनिश्चयः भक्षयेच्छिवनैवेद्यंत्यजेदग्राह्यभावनाम्

जो शिवभक्त पवित्र, स्वच्छ, चांगल्या व्रतात दृढ असतो, त्याने शिवाचा नैवेद्य घेण्यास हरकत नाही. तो 'हे घेऊ नये' असा विचार सोडावा.

दृष्ट्वापि शिवनैवेद्ये यांति पापानि दूरतः भक्तेतुशिवनैवेद्येपुण्यान्या यांतिकोटिशः

शिवाच्या नैवेद्याकडे फक्त पाहिलं तरी पापं दूर जातात; पण भक्ताने तो नैवेद्य घेतल्यावर पुण्य कोट्यावधीने वाढते.

अलं यागसहस्रेणाप्यलं यागार्बुदैरपि भक्षिते शिवनैवेद्ये शिवसायुज्यमाप्नुयात्

शिवाच्या नैवेद्याचे सेवन केल्यावर हजार यज्ञ किंवा कोट्यवधी यज्ञ सुद्धा फिके पडतात. असं केल्यावर शिवसायुज्य मिळतं.

यद्गृहेशिवनैवेद्यप्रचारोपिप्रजायते तद्गृहंपावनंसर्वमन्यपावनकारणम्

ज्या घरात शिवाचा नैवेद्य वाटला जातो, ते घर पूर्णपणे पवित्र होतं आणि इतरांचंही पावन करण्याचं कारण बनतं.

आगतं शिवनैवेद्यं गृहीत्वा शिरसामुदा भक्षणीयंप्रयत्ने न शिवस्मरणपूर्वकम्

शिवाचा नैवेद्य आला की, डोकं वाकवून तो आदराने घ्यावा आणि काळजीपूर्वक, शिवाचे स्मरण करतच सेवन करावा.

आगतं शिवनैवेद्यमन्यदा ग्राह्यमित्यपि विलंबेपापसंबंधोभवत्येव हि मानवे

शिवाचा नैवेद्य दुसऱ्या वेळी आला तरी चालतो; पण उशीर झाला तर मनुष्याला त्यात पाप लागते.

न यस्य शिवनैवेद्यग्रहणेच्छाप्रजायते सपापिष्ठोगरिष्ठःस्यान्नरकंयात्यपिध्रुवम्

ज्याला शिवाच्या नैवेद्य घेण्याची इच्छा होत नाही, तो मोठा पापी समजावा आणि तो नक्की नरकात जातो.

हृदये चन्द्रकान्ते च स्वर्णरूप्यादिनिर्मिते शिवदीक्षावताभक्तेनेदंभक्ष्यमितीर्यते

हृदयात, किंवा चांदी, सोनं, स्फटिक अशा पात्रात ठेवलेला शिवाचा नैवेद्य, शिवदीक्षा घेतलेल्या भक्तासाठी योग्य आहे.

शिवदीक्षान्वितोभक्तो महाप्रसादसंज्ञकम् सर्वेषामपि लिंगानां नैवेद्यं भक्षयेच्छुभम्

शिवदीक्षा घेतलेल्या भक्ताने सर्व लिंगांचा महाप्रसाद म्हणून नैवेद्य घेऊ शकतो आणि तो शुभ आहे.

अन्यदीक्षायुजांन्ःणांशिवभक्तिरतात्मनाम् शृणुध्वंनिर्णयंप्रीत्याशिवनैवेद्यभक्षणे

शिवदीक्षा नसलेल्या पण शिवभक्त असलेल्या लोकांनी शिवाच्या नैवेद्याचे सेवन करावे की नाही, याचा निर्णय आता आनंदाने ऐका.

शालग्रामोद्भवे लिंगे रसलिंगेतथा द्विजाः पाषाणे राजतेस्वर्णेसुरसिद्धप्रतिष्ठिते

शाळग्रामातून उत्पन्न झालेल्या लिंगात, द्रवरूप लिंगात, तसेच दगड, चांदी, सोनं किंवा देव-ऋषींनी प्रतिष्ठित केलेल्या लिंगात —