शिवपुराणम्

ततः पञ्चाङ्गपाठंचकुर्याद्वेदविचक्षणः देवागात्वितिमंत्रेणकुर्याच्छंभोर्विसर्जनम्

यानंतर वेदज्ञाने पाच अंगांचा पाठ करावा. ‘देवागत्’ या मंत्राने शंभूचे विसर्जन करावे.

इत्युक्तः शिवपूजायाव्यासतोवैदिकोविधिः समासतश्चशृणुतवैदिकंविधिमुत्तमम्

अशा प्रकारे व्यासांनी शिवपूजेचा वैदिक विधी सांगितला. आता संक्षिप्तपणे तो श्रेष्ठ वैदिक विधी ऐका.

ऋचासद्योजातमितिमृदाहरणमाचरेत् वामदेवाय इति च जलप्रक्षेपमाचरेत्

‘सद्योजात’ या ऋचेन माती उचलावी. ‘वामदेवाय’ या मंत्राने पाणी शिंपडावे.

अघोरेण च मंत्रेणलिंगनिर्माणमाचरेत् तत्पुरुषायमंत्रेणाह्वानं कुर्याद्यथाविधि

‘अघोरेण’ या मंत्राने लिंग तयार करावे. ‘तत्पुरुषाय’ या मंत्राने योग्य पद्धतीने आवाहन करावे.

संयोजयेद्वेदिकायामीशानमनुनाहरम् अन्यत्सर्वं विधानंचकुर्यात्संक्षेपतः सुधीः

‘ईशान’ या मंत्राने हराला वेदिकेवर स्थापित करावे. उर्वरित सर्व विधी संक्षिप्तपणे पार पाडावेत.

पञ्चाक्षरेणमंत्रेणगुरुदत्तेनवातथा कुर्यात्पूजां षोडशोपचारेण विधिवत्सुधीः

गुरुने दिलेल्या पंचाक्षरी मंत्राने, ज्ञानी व्यक्तीने सोळा उपचारांनी विधिपूर्वक पूजा करावी.

भवायभवनाशायमहादेवायधीमहि उग्राय उग्रनाशाय शर्वाय शशिमौलिने

आपण भव, भवाचा नाश करणारा, महादेव, उग्र, उग्रतेचा नाश करणारा, शर्व, आणि शशिमौलि यांचा ध्यान करतो.

अनेन मनुना वापि पूजयेच्छंकरंसुधीः सुभक्त्या चभ्रमंत्यक्त्वाभक्त्यैवफलदः शिवः

या मंत्राने किंवा अन्य कोणत्याही प्रकारे, ज्ञानी व्यक्तीने शंकराची पूजा करावी. शुद्ध भक्तीने आणि भ्रम सोडून, फळ केवळ भक्तीमुळेच शिव देतो.

इत्यपि प्रोक्तमादृत्य वैदिकक्रमपूजनम् प्रोच्यतेन्यविधिः सम्यक्साधारणतयाद्विजः

अशा प्रकारे वैदिक क्रमाने पूजन सांगितले. आता द्विजांसाठी सर्वसाधारण विधी नीट सांगतो.

पूजापार्थिवलिंगस्यसंप्रोक्ताशिवनामभिः

पृथ्वीवरील लिंगाची पूजा शिवाच्या नावांनी करावी असे सांगितले आहे.

हरोमहेश्वरः शंभुःशूलपाणिः पिनाकधृक् शिवः पशुपतिश्चैवमहादेव इति क्रमात्

हर, महेश्वर, शंभू, शूलपाणी, पिनाकधारी, शिव, पशुपती आणि महादेव ही नावे अनुक्रमे घ्यावीत.

मृदाहरणसंघट्टप्रतिष्ठाह्वानमेवच स्नपनंपूजनंचैवक्षमस्वेतिविसर्जनम्

माती गोळा करणे, आकार देणे, स्थापना करणे, आवाहन करणे, स्नान घालणे, पूजा करणे आणि शेवटी विसर्जन करणे ही सर्व कृत्ये करावीत.

अंकारादिचतुर्थ्यंतैर्नमोन्तैर्नामभिः क्रमात् कर्तव्याचक्रियासर्वाभक्त्यापरमयामुदा

‘अं’ ने सुरू होणाऱ्या आणि चतुर्थी विभक्तीने संपणाऱ्या नावांनी, सर्व विधी योग्य क्रमाने आणि अत्यंत भक्तीने करावेत.

कृत्वा न्यासविधिंसम्यक्षडङ्गकरयोस्तथा षडक्षरेणमंत्रेणततोध्यानंसमाचरेत्

दोन्ही हातांवर षडंगमंत्राने नीट न्यासविधी करून, त्यानंतर त्याचे ध्यान करावे.

कैलासपीठासनमध्यसंस्थं भक्तैः सनंदादिभिरर्च्यमानम् भक्तर्तिदावानलमप्रमेयंध्यायेदुमालिंगितविश्वभूषणम्

कैलासाच्या सिंहासनाच्या मध्यभागी विराजमान असलेल्या, सनंदादी भक्तांनी पूजित, भक्तांच्या दुःखांचा नाश करणाऱ्या अग्निसारख्या, विश्वाच्या अलंकारांनी सुशोभित आणि उमा यांनी आलिंगन केलेल्या प्रभूचे ध्यान करावे.

ध्यायेन्नित्यंमहेशंरजतगिरिनिभंचारुचंद्रावतंसंरत्नाकल्पोज्ज्वलांगंपरशुमृगवराभीतिहस्तंप्रसन्नम् पद्मासीनंसमंतात्स्थितममरगणैर्व्याघ्रकृत्तिंवसानंविश्वाद्यंविश्वबीजंनिखिलभयहरंपञ्चवक्त्रंत्रिनेत्रम्

इतिध्यात्वाचसंपूज्यपार्थिवंलिंगमुत्तमम् जपेत्पञ्चाक्षरंमंत्रंगुरुदत्तंयथाविधि

असे ध्यान करून आणि उत्तम पार्थिव लिंगाची पूजा करून, गुरूने दिलेला पंचाक्षरी मंत्र विधिपूर्वक जपावा.

स्तुतिभिश्चैवदेवेशंस्तुवीतप्रणमन्सुधीः नानाभिधाभिर्विप्रेन्द्राः पठेद्वैशतरुद्रियम्

स्तोत्रांनी देवेशाची स्तुती करावी, नमस्कार करावा; श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी विविध नावे आणि शतरुद्रिय पठण करावे.

ततः साक्षतपुष्पाणिगृहीत्वांजलिनामुदा प्रार्थयेच्छंकरंभक्त्यामंत्रैरेभिःसुभक्तितः

त्यानंतर ताज्या फुलांचा अंजली हातात घेऊन, या मंत्रांनी आणि गाढ भक्तीने शंकराची प्रार्थना करावी.

तावकस्त्वद्गुणप्राणस्त्वच्चित्तोहंसदामृड कृपानिध इतिज्ञात्वाभूतनाथप्रसीदमे

मी तुझाच आहे, माझा जीव तुझ्या गुणांमध्ये गुंतला आहे, माझे मन नेहमी तुझ्यातच आहे, हे मृड, तू कृपेसागर आहेस हे जाणून, हे भूतनाथ, माझ्यावर कृपा कर.

अज्ञानाद्यदिवाज्ञानाज्जप पूजादिकं मया कृतं तदस्तुसफलंकृपयातवशंकर

माझ्याकडून अज्ञानाने किंवा ज्ञानाने जप, पूजा इत्यादी जे काही केले असेल, ते सर्व तुझ्या कृपेने फळदायी होवो, हे शंकर.

अहंपापीमहानद्यपावनश्चभवान्महान् इतिविज्ञायगौरीशयदिच्छसितथाकुरु

मी मोठा पापी आहे आणि तू महान पावनकर्ता आहेस; हे जाणून, हे गौरीश, तुला जसे वाटेल तसे कर.

वेदैः पुराणैः सिद्धान्तैरृषिभिर्विविधैरपि नज्ञातोसिमहादेवकुतोहंत्वंमहाशिव

वेद, पुराणे, सिद्धांत किंवा विविध ऋषी यांद्वारेही, हे महादेव, तुला कोणी ओळखू शकले नाही; मग मी तुला कसा ओळखू, हे महाशिव?

यथा तथा त्वदीयोस्मि सर्वभावैर्महेश्वर रक्षणीयस्त्वयाहं वै प्रसीद परमेश्वर

मी कसा असो, सर्व प्रकारे तुझाच आहे, हे महेश्वर; तूच मला वाचव, हे परमेश्वर, माझ्यावर कृपा कर.

इत्येवं चाक्षतान्पुष्पानारोप्य च शिवोपरि प्रणमेद्भक्तितश्शंभुं साष्टांगं विधिवन्मुने

अशा प्रकारे ताज्या फुलांचा शिवावर अर्पण करून, भक्तीने, संपूर्ण अंगाने आणि नियमानुसार शंभूला नमस्कार करावा, हे मुनी.

ततः प्रदक्षिणां कुर्याद्यथोक्तविधिना सुधीः पुनः स्तुवीत देवेशं स्तुतिभिः श्रद्धयान्वितः

त्यानंतर ज्ञानी माणसाने सांगितलेल्या पद्धतीने प्रदक्षिणा करावी, आणि पुन्हा श्रद्धेने स्तोत्रांनी देवेशाची स्तुती करावी.

ततो गलरवंकृत्वा प्रणमेच्छुचिनम्रधीः कुर्याद्विज्ञप्तिमादृत्य विसर्जनमथाचरेत्

त्यानंतर गळ्यातून आवाज काढून, शुद्ध मनाने नमस्कार करावा, आदराने प्रार्थना करून मग विसर्जन करावे.

इत्युक्ता मुनिशार्दूलाः पार्थिवार्चा विधानतः भुक्तिदामुक्तिदाचैवशिवभक्तिविवर्धिनी

मुनिश्रेष्ठांनो, असे सांगितल्याप्रमाणे, मातीच्या मूर्तीने केलेली पूजा नियमाने केली तर ती सुख, मुक्ती आणि शिवभक्ती वाढवते.

इत्यध्यायंसुचित्तेनयःपठेच्छृणुयादपि सर्वपापविशुद्धात्मासर्वान्कामानवाप्नुयात्

जो कोणी हा अध्याय शुद्ध मनाने वाचतो, म्हणतो किंवा ऐकतो, तो सर्व पापांतून शुद्ध होतो आणि सर्व इच्छा पूर्ण होतात.