शिवपुराणम्

नमःकपर्दिनेचेति धूपं दद्याद्यथाविधि दीपं दद्याद्यथोक्तं तु नम आशव इत्यृचा

‘नमः कपर्दिने’ या मंत्राने योग्य पद्धतीने धूप अर्पण करावा. ‘नम आश्यव’ या ऋचाने सांगितल्याप्रमाणे दीप अर्पण करावा.

नमोज्येष्ठायमंत्रेण दद्यान्नैवेद्यमुत्तमम् मनुनात्र्यम्बकमितिपुनराचमनंस्मृतम्

‘नमोज्येष्ठाय’ या मंत्राने उत्तम नैवेद्य अर्पण करावे. त्यानंतर ‘त्र्यम्बकम्’ या मंत्राने पुन्हा आचमन करावे, असे स्मरणात ठेवावे.

इमा रुद्रायेति ऋचा कुर्यात्फलसमर्पणम् नमो व्रज्यायेति ऋचा सकलं शंभवेर्पयेत्

‘इमा रुद्राय’ या ऋचेन फळ अर्पण करावे. ‘नमो व्रज्याय’ या ऋचेन सर्व काही शंभूला समर्पित करावे.

मनो महांतमिति च मानस्तोके इति ततः मंत्रेद्वयेनैकदशाक्षतै रुद्रान्प्रपूजयेत्

‘मनो महान्तम्’ आणि ‘मानस्तोके’ या दोन मंत्रांनी, एकूण अकरा अक्षरांनी, रुद्रांची पूजा करावी.

हिरण्यगर्भ इति त्र्यृचादक्षिणांहिसमर्पयेत् देवस्यत्वेतिमंत्रेणह्यभिषेकंचरेद्बुधः

‘हिरण्यगर्भ’ या तीन ऋचांनी दक्षिणा अर्पण करावी. ‘देवस्य त्वे’ या मंत्राने ज्ञानीजनांनी अभिषेक करावा.

दीपमंत्रेणवाशंभोर्नीराजनविधिंचरेत् पुष्पांजलिंचरेद्भक्त्या इमा रुद्रायचत्र्यृचा

शंभूच्या दीपमंत्राने नीराजन विधी करावा. भक्तीभावाने, ‘इमा रुद्राय’ या तीन ऋचांनी फुलांची अंजली अर्पण करावी.

मानोमहान्तमिति च चरेत्प्राज्ञः प्रदक्षिणाम् मानस्तोकेति मंत्रेण साष्टाङ्गंप्रणमेत्सुधीः

‘मनो महान्तम्’ या मंत्राने ज्ञानी व्यक्तीने प्रदक्षिणा करावी. ‘मानस्तोके’ या मंत्राने बुद्धिमानाने साष्टांग नमस्कार करावा.

यतोयत इत्यभयांज्ञानाख्यां त्र्यंबकेण च

‘यतो यतः’ या मंत्राने अभयमुद्रा दाखवावी, आणि ‘त्र्यम्बक’ या मंत्राने ज्ञानमुद्रा दाखवावी.

नमःसेनेति मंत्रेणमहामुद्रांप्रदर्शयेत् दर्शयेद्धेनुमुद्रांचनमोगेभ्य ऋचानया

‘नमःसेनेति’ या मंत्राने महा-मुद्रा दाखवावी. ‘नमोगे’ या ऋचेद्वारे गायीची मुद्रा दाखवावी.

पञ्चमुद्राःप्रदर्श्याथ शिवमंत्रजपं चरेत् शतरुद्रियमंत्रेण जपेद्वेदविचक्षणः

पाच मुद्रा दाखवल्यानंतर, शिवमंत्राचा जप करावा. वेदज्ञ व्यक्तीने शतरुद्रीय मंत्राचा जप करावा.

ततः पञ्चाङ्गपाठंचकुर्याद्वेदविचक्षणः देवागात्वितिमंत्रेणकुर्याच्छंभोर्विसर्जनम्

यानंतर वेदज्ञाने पाच अंगांचा पाठ करावा. ‘देवागत्’ या मंत्राने शंभूचे विसर्जन करावे.

इत्युक्तः शिवपूजायाव्यासतोवैदिकोविधिः समासतश्चशृणुतवैदिकंविधिमुत्तमम्

अशा प्रकारे व्यासांनी शिवपूजेचा वैदिक विधी सांगितला. आता संक्षिप्तपणे तो श्रेष्ठ वैदिक विधी ऐका.

ऋचासद्योजातमितिमृदाहरणमाचरेत् वामदेवाय इति च जलप्रक्षेपमाचरेत्

‘सद्योजात’ या ऋचेन माती उचलावी. ‘वामदेवाय’ या मंत्राने पाणी शिंपडावे.

अघोरेण च मंत्रेणलिंगनिर्माणमाचरेत् तत्पुरुषायमंत्रेणाह्वानं कुर्याद्यथाविधि

‘अघोरेण’ या मंत्राने लिंग तयार करावे. ‘तत्पुरुषाय’ या मंत्राने योग्य पद्धतीने आवाहन करावे.

संयोजयेद्वेदिकायामीशानमनुनाहरम् अन्यत्सर्वं विधानंचकुर्यात्संक्षेपतः सुधीः

‘ईशान’ या मंत्राने हराला वेदिकेवर स्थापित करावे. उर्वरित सर्व विधी संक्षिप्तपणे पार पाडावेत.

पञ्चाक्षरेणमंत्रेणगुरुदत्तेनवातथा कुर्यात्पूजां षोडशोपचारेण विधिवत्सुधीः

गुरुने दिलेल्या पंचाक्षरी मंत्राने, ज्ञानी व्यक्तीने सोळा उपचारांनी विधिपूर्वक पूजा करावी.

भवायभवनाशायमहादेवायधीमहि उग्राय उग्रनाशाय शर्वाय शशिमौलिने

आपण भव, भवाचा नाश करणारा, महादेव, उग्र, उग्रतेचा नाश करणारा, शर्व, आणि शशिमौलि यांचा ध्यान करतो.

अनेन मनुना वापि पूजयेच्छंकरंसुधीः सुभक्त्या चभ्रमंत्यक्त्वाभक्त्यैवफलदः शिवः

या मंत्राने किंवा अन्य कोणत्याही प्रकारे, ज्ञानी व्यक्तीने शंकराची पूजा करावी. शुद्ध भक्तीने आणि भ्रम सोडून, फळ केवळ भक्तीमुळेच शिव देतो.

इत्यपि प्रोक्तमादृत्य वैदिकक्रमपूजनम् प्रोच्यतेन्यविधिः सम्यक्साधारणतयाद्विजः

अशा प्रकारे वैदिक क्रमाने पूजन सांगितले. आता द्विजांसाठी सर्वसाधारण विधी नीट सांगतो.

पूजापार्थिवलिंगस्यसंप्रोक्ताशिवनामभिः

पृथ्वीवरील लिंगाची पूजा शिवाच्या नावांनी करावी असे सांगितले आहे.

हरोमहेश्वरः शंभुःशूलपाणिः पिनाकधृक् शिवः पशुपतिश्चैवमहादेव इति क्रमात्

हर, महेश्वर, शंभू, शूलपाणी, पिनाकधारी, शिव, पशुपती आणि महादेव ही नावे अनुक्रमे घ्यावीत.

मृदाहरणसंघट्टप्रतिष्ठाह्वानमेवच स्नपनंपूजनंचैवक्षमस्वेतिविसर्जनम्

माती गोळा करणे, आकार देणे, स्थापना करणे, आवाहन करणे, स्नान घालणे, पूजा करणे आणि शेवटी विसर्जन करणे ही सर्व कृत्ये करावीत.

अंकारादिचतुर्थ्यंतैर्नमोन्तैर्नामभिः क्रमात् कर्तव्याचक्रियासर्वाभक्त्यापरमयामुदा

‘अं’ ने सुरू होणाऱ्या आणि चतुर्थी विभक्तीने संपणाऱ्या नावांनी, सर्व विधी योग्य क्रमाने आणि अत्यंत भक्तीने करावेत.

कृत्वा न्यासविधिंसम्यक्षडङ्गकरयोस्तथा षडक्षरेणमंत्रेणततोध्यानंसमाचरेत्

दोन्ही हातांवर षडंगमंत्राने नीट न्यासविधी करून, त्यानंतर त्याचे ध्यान करावे.

कैलासपीठासनमध्यसंस्थं भक्तैः सनंदादिभिरर्च्यमानम् भक्तर्तिदावानलमप्रमेयंध्यायेदुमालिंगितविश्वभूषणम्

कैलासाच्या सिंहासनाच्या मध्यभागी विराजमान असलेल्या, सनंदादी भक्तांनी पूजित, भक्तांच्या दुःखांचा नाश करणाऱ्या अग्निसारख्या, विश्वाच्या अलंकारांनी सुशोभित आणि उमा यांनी आलिंगन केलेल्या प्रभूचे ध्यान करावे.

ध्यायेन्नित्यंमहेशंरजतगिरिनिभंचारुचंद्रावतंसंरत्नाकल्पोज्ज्वलांगंपरशुमृगवराभीतिहस्तंप्रसन्नम् पद्मासीनंसमंतात्स्थितममरगणैर्व्याघ्रकृत्तिंवसानंविश्वाद्यंविश्वबीजंनिखिलभयहरंपञ्चवक्त्रंत्रिनेत्रम्

इतिध्यात्वाचसंपूज्यपार्थिवंलिंगमुत्तमम् जपेत्पञ्चाक्षरंमंत्रंगुरुदत्तंयथाविधि

असे ध्यान करून आणि उत्तम पार्थिव लिंगाची पूजा करून, गुरूने दिलेला पंचाक्षरी मंत्र विधिपूर्वक जपावा.

स्तुतिभिश्चैवदेवेशंस्तुवीतप्रणमन्सुधीः नानाभिधाभिर्विप्रेन्द्राः पठेद्वैशतरुद्रियम्

स्तोत्रांनी देवेशाची स्तुती करावी, नमस्कार करावा; श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी विविध नावे आणि शतरुद्रिय पठण करावे.

ततः साक्षतपुष्पाणिगृहीत्वांजलिनामुदा प्रार्थयेच्छंकरंभक्त्यामंत्रैरेभिःसुभक्तितः

त्यानंतर ताज्या फुलांचा अंजली हातात घेऊन, या मंत्रांनी आणि गाढ भक्तीने शंकराची प्रार्थना करावी.