शिवपुराणम्

दुःस्वप्नदर्शनाद्याश्चमतावैह्यधिदैविकाः शवचांडालपतितस्पर्शाद्येंतर्गृहेगते

वाईट स्वप्न आणि अशा प्रकारचे अनुभव दैवी त्रास मानले जातात; तसेच, घरात मृतदेह, चांडाळ किंवा पतित माणसाचा स्पर्श झाल्यासही हेच लागू होते.

एतादृशेसमुत्पन्नेभाविदुःखस्यसूचके शांतियज्ञंतुमतिमान्कुर्यात्तद्दोषशांतये

अशा चिन्हांमुळे येणारे दुःख ओळखले गेले, तर त्या दोषांपासून मुक्त होण्यासाठी ज्ञानी माणसाने शांतीयज्ञ करावा.

देवालये ऽथगोष्ठेवाचैत्येवापिगृहांगणे प्रादेशोन्नतधिष्ण्येवैद्विहस्तेयस्वलंकृते

देवळात, गोठ्यात, स्तूपाजवळ किंवा घराच्या अंगणात, स्वच्छ आणि नीट सजवलेल्या उंच जागी हा यज्ञ करावा.

भारमात्रव्रीहिधान्यंप्रस्थाप्यपरिसृत्यच मध्येविलिख्यकमलंतथादिक्षुविलिख्यवै

जितके लागेल तितके तांदूळ किंवा धान्य ठेवावे, ते नीट पसरवून मध्ये कमळ काढावे आणि त्याभोवती चौकट आखावी.

तंतुनावेष्टितंकुंभं नवगुग्गुलधूपितम् मध्येस्थाप्यमहाकुंभंतथादिक्ष्वपिविन्यसेत्

मडक्याभोवती दोरा गुंडाळावा, नव्या गुग्गुळाचा धूर द्यावा आणि मोठा मडका मध्यभागी ठेवावा; तसेच चारही दिशांना ठेवावा.

सनालाम्रककूर्चादीन्कलशांश्च तथाष्टसु पूरयेन्मंत्रपूतेनपञ्चद्रव्ययुतेनहि

आठ मडक्यांमध्ये मंत्राने शुद्ध केलेले पाणी आणि पाच पदार्थ भरावेत, तसेच आंब्याच्या डहाळ्या आणि शुभ वनस्पतींच्या फांद्या ठेवाव्यात.

प्रक्षिपेन्नवरत्नानिनीलादीन्क्रमशस्तथा कर्मज्ञंचसपत्नीकमाचार्यंवरयेद्बुधः

नीलमपासून सुरू होणारे नऊ रत्ने योग्य क्रमाने ठेवावेत; ज्ञानी माणसाने विधी जाणणारा पुरोहित आणि त्याची पत्नी निवडावी.

सुवर्णप्रतिमां विष्णोरिंद्रादीनांच निक्षिपेत् सशिरस्केमध्यकुंभेविष्णुमाबाह्यपूजयेत्

विष्णू, इंद्र आणि इतर देवतांच्या सुवर्णमूर्ती ठेवाव्यात; डोकं वाकवून मध्यभागी असलेल्या मडक्यात विष्णूची पूजा करावी आणि बाह्य पूजा करावी.

प्रागादिषुयथामंत्रमिंद्रादीन्क्रमशोयजेत् तत्तन्नाम्नाचतुर्थ्यांचनमोन्ते नयथाक्रमम्

पूर्व दिशेपासून सुरू करून योग्य मंत्रांनी इंद्र वगैरे देवांची पूजा क्रमाने करावी आणि शेवटी त्यांच्या नावांनी होम करावा.

आवाहनादिकंसर्वमाचार्येणैवकारयेत् आचार्य ऋत्विजा सार्धं तन्मात्रान्प्रजपेच्छतम्

आवाहनापासून पुढील सर्व विधी आचार्यानेच करावेत; आचार्याने ऋत्विजांसह ठरलेले मंत्र शंभर वेळा म्हणावेत.

कुंभस्य पश्चिमे भागेजपांतेहोममाचरेत् कोटिंलक्षंसहस्रंवाशतमष्टोत्तरं बुधाः

मडक्याच्या पश्चिम बाजूला जप झाल्यावर ज्ञानी माणसाने होम करावा — कोटी, लाख, हजार, शंभर किंवा एकशेआठ वेळा.

एकाहंवानवाहंवातथामंडलमेव वा यथायोग्यंप्रकुर्वीतकालदेशानुसारतः

हा यज्ञ एक दिवस, नऊ दिवस किंवा चाळीस दिवस (मंडळ) यापैकी जसा योग्य असेल, तसेच काळ व स्थानानुसार करावा.

शमीहोमश्च शांत्यर्थे वृत्त्यर्थेचपलाशकम् समिदन्नाज्यकैर्द्रव्यैर्नाम्नामंत्रेण वा हुनेत्

शांतीसाठी शमीच्या लाकडाचा होम करावा आणि समृद्धीसाठी पलाशाच्या लाकडाचा; समिधा, तांदूळ, तूप आणि संबंधित नाव व मंत्रांनी आहुती द्यावी.

प्रारंभेयत्कृतंद्रव्यंतत्क्रियांतंसमाचरेत् पुण्याहंवाचयित्वांते दिनेसंप्रोक्ष्ययेज्जलैः

सुरुवातीला जे साहित्य तयार केले आहे, त्याचा वापर करून विधी पूर्ण करावा. शेवटी पुण्याचा उच्चार करून, त्या जागी पाणी शिंपडावे.

ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्यावदाहुतिसंख्यया आचार्यश्चहविष्याशीत्विजश्चभवेद्बुधाः

यानंतर, ज्या प्रमाणात आहुती दिल्या आहेत, त्या प्रमाणे ब्राह्मणांना जेवू घालावे. आचार्य आणि यज्ञ करणारे पंडितही त्या अन्नाचा भाग घ्यावा.

आदित्यादीन्ग्रहानिष्ट्वासर्वहोमांत एवहि ऋत्विभ्योदक्षिणांदद्यान्नवरत्नंयथा क्रमम्

सर्व होम पूर्ण झाल्यावर, सूर्यापासून सुरू होणाऱ्या सर्व ग्रहांची पूजा करावी. नंतर, ऋत्विजांना योग्य क्रमाने अन्न आणि रत्नांची दक्षिणा द्यावी.

दशदानंततःकुर्याद्भूरिदानंततः परम् बालानामुपनीतानांगृहिणांवनिनांधनम्

त्यानंतर दहा दान द्यावे, आणि त्यानंतर अजून मोठी दाने द्यावीत—मुलांना, उपनयन झालेल्यांना, गृहस्थांना आणि वनात राहणाऱ्यांना.

कन्यानांचसभर्त्ःणांविधवानांततःपरम् तंत्रोपकरणंसर्वमाचार्यायनिवेदयेत्

यानंतर, कन्यांना, विवाहित स्त्रियांना आणि मग विधवांना दान द्यावे. त्या ठिकाणी वापरलेली सर्व साधने आचार्याला अर्पण करावीत.

उत्पातानांचमारीणांदुःखस्वामीयमःस्मृतः तस्माद्यमस्यप्रीत्यर्थंकालदानंप्रदापयेत्

अपघात व आजार यांचे अधिपती म्हणून यमाला ओळखले जाते. म्हणून, यमाची प्रसन्नता मिळावी म्हणून 'कालदान' द्यावे.

शतनिष्केण वा कुर्याद्दशनिष्केण वा पुनः पाशांकुशधरं कालं कुर्यात्पुरुषरूपिणम्

शंभर निष्क किंवा दहा निष्क यांपैकी कुठल्याही एकाने, दोर आणि अंकुश धारण केलेला, मानवी रूपातील काळाचा पुतळा बनवावा.

तत्स्वर्णप्रतिमादानंकुर्याद्दक्षिणयासह तिलदानंततःकुर्यात्पूर्णायुष्यप्रसिद्धये

तो सोन्याचा पुतळा दक्षिणेसह द्यावा, आणि नंतर पूर्ण आयुष्य मिळावे म्हणून तीळ दान करावे.

आज्यावेक्षणदानंचकुर्याद्व्याधिनिवृत्तये सहस्रंभोजयेद्विप्रान्दरिद्रःशतमेववा

आजार दूर व्हावा म्हणून साजूक तुपाचे दान करावे, आणि हजार ब्राह्मणांना जेवू घालावे—गरीब असल्यास किमान शंभर ब्राह्मणांना.

वित्ताभावेदरिद्रस्तुयथाशक्तिसमाचरेत् भैरवस्यमहापूजांकुर्याद्भूतादिशांतये

जर धन नसेल, तर आपल्या सामर्थ्यानुसार जे शक्य आहे ते करावे. भैरवाची महापूजा करून भूत आणि दिशा शांत कराव्यात.

महाभिषेकंनैवेद्यंशिवस्यान्तेतुकारयेत् ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्भूरिभोजनरूपतः

शेवटी, शिवाची महाअभिषेक आणि नैवेद्य अर्पण करावे, आणि नंतर ब्राह्मणांना भरपूर अन्नाने जेवू घालावे.

एवंकृतेनयज्ञेनदोषशांतिमवाप्नुयात् शांतियज्ञमिमंकुर्याद्वर्षेवर्षेतुफाल्गुने

अशा प्रकारे यज्ञ केल्याने दोष शांत होतात. हा शांतीयज्ञ दरवर्षी फाल्गुन महिन्यात करावा.

दुर्दर्शनादौ सद्यो वै मासमात्रेसमाचरेत् महापापादिसंप्राप्तौ कुर्याद्भैरवपूजनम्

अशुभाची पहिली चिन्हे दिसताच त्वरित, किंवा किमान महिन्याभरात हा विधी करावा. मोठा पाप उद्भवल्यास भैरवाची पूजा करावी.

महाव्याधिसमुत्पत्तौसंकल्पंपुनराचरेत् सर्वभावे दरिद्रस्तु दीपदानमथाचरेत्

मोठा आजार उद्भवल्यास पुन्हा संकल्प करावा. सर्व परिस्थितीत, गरीब असल्यास किमान दिवा द्यावा.

तदप्यशक्तः स्नात्वावैयत्किंचिद्दानमाचरेत् दिवाकरंनमस्कुर्यान्मन्त्रेणाष्टोत्तरंशतम्

तेही शक्य नसेल, तर स्नान करून थोडेफार जे शक्य आहे ते दान द्यावे, आणि सूर्याला मंत्राने एकशेआठ वेळा नमस्कार करावा.

सहस्रमयुतंलक्षंकोटिंवाकारयेद् बुधः नमस्कारात्मयज्ञेन तुष्टाः स्युः सर्वदेवताः

शहाजार, दहा हजार, लाख किंवा कोटी नमस्कार करावेत. नमस्काररूपी यज्ञाने सर्व देवता संतुष्ट होतात.