शिवपुराणम्

मुनयः शंसितात्मनस्सत्यव्रतपरायणाः महौजसो महाभागा महासत्रं वितेनिरे

शांत, सत्यव्रताला समर्पित, मोठ्या तेजाचे आणि भाग्याचे ऋषी तिथे एक मोठा यज्ञ करीत होते.

तत्र सत्रं समाकर्ण्य व्यासशिष्यो महामुनिः आजगाम मुनीन्द्रष्टुं सूतः पौराणिकोत्तमः

त्या यज्ञाची बातमी ऐकून, व्यासांचे शिष्य, मोठे ऋषी आणि पुराणकथांचे श्रेष्ठ वक्ते सूत, मुख्य ऋषींच्या भेटीसाठी तेथे आले.

तं दृष्ट्वा सूतमायांतं हर्षिता मुनयस्तदा चेतसा सुप्रसन्नेन पूजां चक्रुर्यथाविधि

सूत येताना पाहून, सर्व ऋषी अत्यंत आनंदित मनाने, योग्य पद्धतीने त्यांची पूजा करू लागले.

ततो विनयसंयुक्ता प्रोचुः सांजलयश्चते सुप्रसन्ना महात्मानः स्तुतिं कृत्वायथाविधि

नंतर, विनयाने हात जोडून, त्या महान आत्म्यांनी प्रसन्न मनाने, योग्य रीतीने तुझी स्तुती केली.

रोमहर्षण सर्वज्ञ भवान् वै भाग्यगौरवात् पुराणविद्यामखिलां व्यासात्प्रत्यर्थमीयिवान्

रोमहर्षण, सर्वज्ञ, तुझ्या पुण्याच्या बळावर, तू व्यासांकडून सर्व पुराणविद्या थेट शिकली आहेस.

तस्मादाश्चर्यभूतानां कथानां त्वं हि भाजनम् रत्नानामुरुसाराणां रत्नाकर इवार्णवः

म्हणूनच, अद्भुत कथा सांगण्याचे पात्र तूच आहेस, जसे समुद्रात अनमोल रत्नं असतात तसे.

यच्च भूतं च भव्यं च यच्चान्यद्वस्तु वर्तते न त्वया ऽविदितं किंचित्त्रिषु लोकेषु विद्यते

जे काही झाले, जे होणार आहे, किंवा जे काही अस्तित्वात आहे—तीनही लोकांत तुला काहीही अज्ञात नाही.

त्वं मद्दिष्टवशादस्य दर्शनार्थमिहागतः कुर्वन्किमपि नः श्रेयो न वृथा गंतुमर्हसि

माझ्या नशिबाने ठरवल्याप्रमाणे, या भेटीसाठी तू येथे आला आहेस; आमच्या कल्याणासाठी काही तरी कर, तुझा येणे व्यर्थ जाऊ नये.

तत्त्वं श्रुतं स्म नः सर्वं पूर्वमेव शुभाशुभम् न तृप्तिमधिगच्छामः श्रवणेच्छा मुहुर्मुहुः

आम्ही तुझ्याकडून पूर्वीच सर्व शुभ-अशुभ सत्य ऐकले आहे, तरीही आमचे समाधान होत नाही—पुन्हा पुन्हा ऐकायची इच्छा होते.

इदानीमेकमेवास्ति श्रोतव्यं सूत सन्मते तद्रहस्यमपि ब्रूहि यदि ते ऽनुग्रहो भवेत्

सूत, आता एकच गोष्ट ऐकायची आहे; ती गुपित गोष्टही आम्हाला सांग, जर तुझा कृपाविशेष असेल.

प्राप्ते कलियुगे घोरे नराः पुण्यविवर्जिताः दुराचाररताः सर्वे सत्यवार्तापराङ्मुखाः

कलियुगात, जेव्हा काळ कठीण येतो, लोक पुण्यरहित होतात, वाईट वर्तनात रमतात, सत्य आणि धर्माकडे पाठ फिरवतात.

परापवादनिरताः परद्रव्याभिलाषिणः परस्त्रीसक्तमनसः परहिंसापरायणाः

इतरांची निंदा करण्यात, दुसऱ्याच्या संपत्तीची इच्छा करण्यात, परस्त्रीप्रेमात आणि इतरांना त्रास देण्यात मग्न राहतात.

देहात्मदृष्टया मूढा नास्तिकाः पशुबुद्धयः मातृपितृकृतद्वेषाः स्त्रीदेवाः कामकिंकराः

शरीर म्हणजे आत्मा अशी चुकीची समजूत बाळगून, नास्तिक, पशुवत बुद्धीचे, आई-वडिलांवर द्वेष करणारे, स्त्री आणि देवांची पूजा करणारे, वासनेचे गुलाम असतात.

विप्रा लोभग्रहग्रस्ता वेदविक्रयजीविनः धनार्जनार्थमभ्यस्तविद्या मदविमोहिताः

ब्राह्मण लोभ आणि मोहाने ग्रासलेले, वेद विकून उपजीविका करणारे, धनासाठी शिक्षण घेणारे, मदाने आणि भ्रमाने भरकटलेले असतात.

त्यक्तस्वजातिकर्माणः प्राय्हशःपरवंचकाः त्रिकालसंध्यया हीना ब्रह्मबोधविवर्जिताः

स्वधर्माचे कर्तव्य सोडून, बहुतेक वेळा इतरांना फसवणारे, त्रिकाळ संध्येला टाळणारे, ब्रह्मज्ञानापासून वंचित असतात.

अदयाः पंडितंमन्यास्स्वाचारव्रतलोपकाः कृष्युद्यमरताः क्रूरस्वभावा मलिनाशयाः

दया नसलेले, स्वतःला पंडित समजणारे, आचार-व्रत सोडणारे, शेतीकामात रमणारे, क्रूर स्वभावाचे आणि दूषित मनाचे असतात.

क्षत्रियाश्च तथा सर्वे स्वधर्मत्यागशीलिनः असत्संगाः पापरता व्यभिचारपरायणाः

तसेच सर्व क्षत्रियही, स्वधर्म सोडणारे, वाईट संगती करणारे, पापात रमणारे आणि व्यभिचारात गुंतलेले असतात.

अशूरा अरणप्रीताः पलायनपरायणाः कुचौरवृत्तयः शूद्राः कामकिंकरचेतसः

हे लोक शूर नाहीत, त्यांना जंगलात राहायला आवडते, पळून जाण्यातच त्यांचा आनंद असतो, ते लहानसहान चोरी करून जगतात आणि त्यांच्या मनावर वासनेचे राज्य असते.

शस्त्रास्त्रविद्यया हीना धेनुविप्रावनोज्झिताः शरण्यावनहीनाश्च कामिन्यूतिमृगास्सदा

त्यांना शस्त्रास्त्रांची माहिती नाही, गायी आणि ब्राह्मण यांना सोडून दिले आहे, त्यांना कुणी आधार नाही, नेहमी वासनेच्या मागे धावणाऱ्या हरणांसारखे असतात.

प्रजापालनसद्धर्मविहीना भोगतत्पराः प्रजासंहारका दुष्टा जीवहिंसाकरा मुदा

त्यांच्याकडे प्रजापालन किंवा योग्य आचरण नाही, ते नेहमी भोगात रमलेले असतात, दुष्टपणे लोकांचा नाश करतात आणि आनंदाने जीवहिंसा करतात.

वैश्याः संस्कारहीनास्ते स्वधर्मत्यागशीलिनः कुपथाः स्वार्जनरतास्तुलाकर्मकुवृत्तयः

वैश्य लोक योग्य संस्कारांशिवाय आहेत, स्वतःचा धर्म सोडायला तयार असतात, चुकीच्या मार्गावर चालतात, फक्त स्वतःच्या फायद्यात रमलेले असतात आणि मापात वर्तनात फसवणूक करतात.

गुरुदेवद्विजातीनां भक्तिहीनाः कुबुद्धयः अभोजितद्विजाः प्रायः कृपणा बद्धमुष्टयः

गुरु, देव किंवा ब्राह्मण यांच्याप्रती त्यांना भक्ती नाही, त्यांची बुद्धी वाईट आहे, बहुतेक वेळा ब्राह्मणांना जेवायला घालत नाहीत, ते कंजूष आणि हात घट्ट असतात.

कामिनीजारभावेषु सुरता मलिनाशयाः लोभमोहविचेतस्काः पूर्तादिसुवृषोज्झिताः

परस्त्रीसोबत संबंध ठेवतात, संगात मन अपवित्र असते, लोभ आणि मोहाने गोंधळलेले असतात, आणि पुण्यकर्मे, दानधर्म सोडून देतात.

तद्वच्छूद्राश्च ये केचिद्ब्राह्मणाचारतत्पराः उज्ज्वलाकृतयो मूढाः स्वधर्मत्यागशीलिनः

तसेच, जे शूद्र ब्राह्मणांचे वर्तन अनुकरण करतात, दिसायला उजळ असले तरी मूर्ख असतात आणि स्वतःचा धर्म सोडायला तयार असतात.

कर्तारस्तपसां भूयो द्विजतेजोपहारकाः शिश्वल्पमृत्युकाराश्च मंत्रोच्चारपरायणाः

ते तप करतात पण द्विजांचा तेज कमी करतात, मुलांचे अकाली मृत्यू घडवतात आणि मंत्रोच्चारातच गुंतलेले असतात.

शीलिग्रामशिलादीनां पूजकाहोमतत्पराः प्रतिकूलविचाराश्च कुटिला द्विजदूषकाः

शिळा, ग्रामदेवता यांची पूजा करणारे, हवनात रमलेले, उलट विचार करणारे, वाकडे आणि द्विजांची निंदा करणारे असतात.

धनवंतः कुकर्माणो विद्यावन्तो विवादिनः आख्यायोपासना धर्मवक्तारो धर्मलोपकाः

धनवान असूनही वाईट कर्म करणारे, विद्वान असूनही भांडकुदळ, धर्मकथा सांगणारे पण प्रत्यक्षात धर्माचा नाश करणारे असतात.

सुभूपाकृतयो दंभाः सुदातारो महामदाः विप्रादीन्सेवकान्मत्वा मन्यमाना निजं प्रभुम्

राजासारखा देखावा करणारे, दिखाऊ, मोठ्या अभिमानाने दान करणारे, ब्राह्मण व इतरांची सेवा स्वतःचे मोठेपण समजतात.

स्वधर्मरहिता मूडाः संकराः क्रूरबुद्धयः महाभिमानिनो नित्यं चतुर्वर्णविलोपकाः

स्वधर्म नसलेले, मूर्ख, मिश्र वंशाचे, क्रूर मनाचे, नेहमीच मोठ्या अहंकाराने वावरणारे आणि चार वर्णांचा नाश करणारे असतात.